سید محمدعلی قاضی طباطبایی

سید محمدعلی قاضی طباطبایی برگرفته از وبسایت هابیلیان قابل بازیابی ازhttps://www.habilian.ir/fa/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%B6%DB%8C-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D8%A8html

قاضی طباطبایی، سید محمدعلی، (1332ق / 1914م – 1358ش)، عالم، فقیه، امام جمعه تبریز و اولین شهید محراب.

از علما و فقهای خطه آذربایجان بود. وی در تبریز به دنیا آمد. پدرش سید باقر قاضی طباطبایی از علمای به نام و فقهای طراز اول آذربایجان بود. سید محمدعلی پس از فراگیری علوم مقدماتی نزد پدر و عمو، برای تحصیل علوم دینی وارد مدرسه طالبیه تبریز شد. در 1359ق / 1318ش برای تکمیل دانسته‌ها، به قم رفت و نزد استادانی همچون آیت‌الله خمینی،^* سید محمد حجت و سید حسن صدر و سید محمدرضا گلپایگانی به کسب علوم پرداخت. در 1327ش رهسپار نجف شد و در آنجا از محضر استادانی همچون سید ابوالقاسم خویی^* و شیخ محمدحسین کاشف‌الغطا^* بهره برد و به درجه اجتهاد نائل آمد. در 1331ش به زادگاهش بازگشت و به فعالیت‌های دینی، سیاسی و علمی مشغول شد. او امامت جماعت  مساجد مقبره و شعبان را در آنجا عهده‌دار بود. از او بیش از 40 کتاب بر جای مانده است که تاریخ قضا در اسلام، الاجتهاد و التقلید، المباحث الاصولیه، حدیقه الصالحین، اجوبه الشبهات الواهیه از جمله آن‌هاست.

قاضی طباطبایی با ورود به ایران فعالیت‌های سیاسی خود را بر ضد رژیم پهلوی آغاز و در قیام 15 خرداد^* 1342ش نقش‌آفرینی کرد. در 13 آبان 1342ش به عنوان رهبر نهضت مذهبی در آذربایجان دستگیر و به زندان قزل قلعه تهران منتقل شد که بیش از دو ماه به طول انجامید و با ضمانت برادرش آزاد شد. به دنبال آن چند بار دیگر هم دستگیر شد، تا این که در 11 آذر 1343ش پس از یکسال تبعید و دستگیری‌های مکرر، به عراق تبعید شد. در آنجا فرصت یافت تا ارتباط بیشتری با امام خمینی برقرار کند. در شهریور 1344ش دوران تبعید به سر آمد و به تبریز بازگشت.

پس از آن فعالیت‌های سیاسی خود را شدت بیشتری بخشید. در 30 آذر 1347ش به جرم مخالفت با نظام حاکم و اظهار مطالبی بر ضد اسرائیل، دستگیر و به کرمان و زنجان تبعید شد. پس از آزادی در آذر 1348ش، به فعالیت‌هایش تداوم بخشید و از رهبران نهضت امام خمینی در آذربایجان گردید و تا پیروزی انقلاب اسلامی، ساماندهی مبارزات مردم آن منطقه را عهده‌دار بود. با پیروزی انقلاب اسلامی، در مرداد 1358ش از سوی امام خمینی به امامت جمعه تبریز منصوب و به عنوان نماینده ایشان در آنجا انتخاب شد و در دهم آبان 1358ش بعد از اقامه نماز مغرب و عشاء در مسجد شعبان تبریز، هنگام بازگشت به منزل به دست یکی از اعضای گروه فرقان^* به شهادت رسید. پیکرش در مسجد مقبره به خاک سپرده شد.

نیز نگاه کنید به

• امام خمینی
• انقلاب اسلامی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

جعفر گلشن