ماکو
ماکو، شهری در منتهی الیه شمال غربی ایران، شمالیترین شهر در استان آذربایجان غربی و با "0 '31 ْ44 طول شرقی و "0 '18 ْ39 عرض شمالی، در ارتفاع 1300 متری از سطح دریا[۱] و در فاصله862کیلومتری تهران و 280کیلومتری مرکز استان (اورمیه) قرار دارد[۲].
ماکو مرکز شهرستانی است به همین نام از شمال و شرق با جمهوری خودمختار نخجوان (جمهوری آذربایجان)، از غرب باکشور ترکیه، از جنوب و جنوب غربی با شهرستانهای خوی و چالدران (هر دو در آذربایجان غربی) و از جنوب شرق با شهرستان جلفا (در آذربایجان شرقی)، همسایه بوده و برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری وزارت کشور (در سال 1383ش) دارای 4 شهر، 3 بخش و 10 دهستان است[۳].
شهر ماکو در درهای بنا شده که رود زنگمار از آن عبور میکند[۴].سرزمینی است کوهستانی با دشتها و درههای حاصلخیز و آب و هوای نسبتاً مساعد که امکان مطلوبی را برای کشاورزی و دامداری فراهم کرده است. اشتغالات برخاسته از موقعیت مرزی به رشد و توسعه شهرکمک کرده است. جمعیت شهر در سال 1375 برابر با 33406 تن بود[۵] و طبق برآوردهای انجام شده در سال 1384ش به 40074 تن رسیده است[۶].
با توجه به اسناد و مدارک وکشفیات تاریخی، ماکو با نامهای باستانی آرتاز، روسا، شاوارشان و...[۷]، همواره مسکون و محل برخورد فرهنگها بوده است. آثار و بناهای مختلف از جمله کتیبه میخی قریه بسطام،کلیساها و قلعهها حکایت از وجود تمدنهای مختلف در منطقه دارد[۸]. یاقوت حموی مینویسد:
”ماکو دژی است در آذربایجان که روی صخره مرتفعی واقع شده است، زمانی یکی ازکاهنان مهم زردشتی در این شهر زندگی میکرده است“[۹].
حمدالله مستوفی نیز میگوید:
”ماکویه، قلعهئی است بر شکاف سنگی، دیهی در پای آن قلعه، چنان که آن کوه تا نیمروز سایهبان آن دیه شده است و مرجانیثا که بزرگ کشیشان اوست، آن جا ساکن میباشد“[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرةالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 1164.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههایکشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 2 و 134.
- ↑ دفتر تقسیماتکشوری. نشریهعناصر و واحدهای تقسیماتکشوری. تهران: دفتر تقسیماتکشوری (وزارتکشور)، 1383.
- ↑ جعفری. همان. ج 2، رودها و رودنامهایران، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 254.
- ↑ نورالهی، طه. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزیکشور)، 1382، ص 192.
- ↑ مركز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهایکشور بر اساس محدودهسال 1380. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزیکشور، 1382، ص 41.
- ↑ چكنگی، علیرضا. فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مكانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 251.
- ↑ موسوی ماکویی، میر اسدالله. تاریخ ماکو. چ 1، تهران: بیستون، 1376، ص 12-26، 153-172.
- ↑ یاقوت حموی، شهابالدین ابوعبدالله. فرهنگ نام شهرها و آبادیها. ترجمهمحمّد پروین گنابادی. تهران: ابن سینا، 1347، ص 49-50.
- ↑ مستوفی، حمدالله. نزهه القلوب. بهکوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 89.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون