روضه الشهداء
روضهالشهداء. كتابی به زبان فارسی در مقاتل و در ذكر حال شهیدان واقعة كربلا و اهل بیت، از آثار ملاحسین واعظ سبزواری مشهور به كاشفی، نویسنده و واعظ قرن نهم و دهم ق (د. 910ق / 1504م). روضهالشهداء به درخواست سید مرشدالدینعبداله معروف به سید میرزا، داماد سلطان حسین بایقرا، از پادشاهان تیموری، در 908ق تألیف شده است.1 نخستین كتابی است در ترجمهی اهل بیت كه آن را روضهخوانان و واعظان از دورهی صفویه به بعد از منابر قرائت میكردند.2 روضهالشهداء شامل یك پیشگفتار و ده باب است. این كتاب بیش از هر كتاب فارسی مذهبی در افكار و عقاید مردم رسوخ كرده و در قلوب آنان مؤثر افتاده است. مطالب آن دهان به دهان و قلم به قلم از سینه به سینه و از كتابی به كتابی نقل میشده است.3
شعرانی مصحح كتاب مینویسد: اهل منبر دوعاظ كتاب روضهالشهداء را در مجالس بر دست میگرفتند و عبارات آن را میخواندند و از روی آن بیان مصائب اهل عصمت میكردند. از این رو ذاكران اهل بیت به روضهخوان مشهور میشدند.4 این كتاب، بعدها در شكلگیری، اشاعه و تكامل نمایش تعزیه مؤثر بوده است.5 ملاحسین نوری در كتاب لؤلؤ و مرجان و شهید مرتضی مطهری در كتاب حماسة حسینی انتقاداتی بر روضهالشهدا و نویسندة آن كردهاند و ملاحسین كاشفی را بدعت گذار و تحریفگر برخی وقایع تاریخی- مذهبی دانستهاند.6
مآخذ:
1- ملكپور، جمشید. ادبیات نمایشی در ایران، تهران، توس 1363 ش، 1/27.
2- كاشفی واعظی، ملاحسین. روضهالشهداء، به تصحیح حاج محمد رمضانی، تهران، انتشارات اسلامیه، 1341، ص8 .
3- جودكی، حجتالله، «روضهالشهداء»، دایرهالمعارف تشیع، تهران: 1379، ج 8/ 378-379.
3- همان، 379، نیز دایرهالمعارف فارسی. غلامحسین مصاحب، تهران، 1381، 1/ 1129.
5- ملكپور، جمشید. ادبیات نمایشی در ایران، همان، 1/27.
6- جودكی، همانجا.