گیوه

گیوه، نوعی پا افزار که رویه آن از ریسمان و نخ‌های پنبه‌ای بافته و اغلب سفید رنگ ساخته می‌شد. کف آن نیز یا از چرم و یا از لته‌ها و پارچه‌های کهنه و به هم فشرده شده و در هم کشیده شده تهیه می‌شد.گیوه برای قرن‌ها، رایج‌ترین پاپوش روستاییان ایران و نیز برخی از شهرنشینان بود.¹

ایران باستان

بر پای شاپور پسر اردشیر بابکان، نوعی کفش گیوه مانند دیده می‌شود.² 

ابتدای اسلام تا عصرحاضر

گیوه‌ها مانند کفش، هم رو و هم پهلوهای پا را می‌گرفت اما چون رویه آن از جنس نرم و قابل انعطافی چون نخ بافته شده بود، پا در آن راحت‌تر بود. به هرحال به خاطر ارزانی و راحتی، این پاپوش سالیان سال کفش اصلی بسیاری از ساکنین ایران بوده است.³  البته زنان نیز، به ویژه زنان ایلاتی گیوه به پا می‌کرده‌اند.⁴  گیوه ملکی که نوکی تیز و برگشته داشت، و گیوه کرمانشاهی که نوک پهن‌تری دارد، از انواع دیگر گیوه‌های مشهور ایران بوده‌اند.⁵  نوع تزئینی و روفرشی آن‌ها که بیشتر در نواحی کرمانشاه تولید می‌شود، مورد استفاده اغلب زنان است.⁶

مآخذ

1.    

2.  Herzfeld,E.Iran in the ancient east,Oxford,1941,Pp.307-309,fig 401-402.

نقش روی سنگ، تخت جمشید.

3.  شهری، جعفر. تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم. تهران: 1369، ج2، ص16- 18، 455-603 ؛ کمپفر، انگلبرت، سفرنامه. ترجمة کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی، 1363، ص93، 241، 249- 251 ؛ بهنام، عیسی. لباس مردم ایران در قرن 13، نقش و نگار. ش 6، 1338، ص 5-13؛ ذکاء، یحیی. لباس زنان ایران، از سده سیزدهم تا امروز. تهران: 1336، ص11- 21.

4.  رایس، کلارا. زنان ایران و راه و رسم زندگی آنان. ترجمه ا. آزاد، تهران: 1366، ص72-74.

5.    آبادی، ب، م. ظرائف و طرائف. تبریز: 1357، ص81-89، 520 – 545، 675؛ محجوب، محمدجواد. تحقیق در احوال وآثار و افکار و اشعار ایرج میرزا. تهران: 1353، ص39، 163.

6.    مشاهدات مولف.

محمدرضا چیت ساز