لباده
لباده، بالا پوشی کلفت و جلوباز و اغلب نمدی و یا پشمی بود که نوع کوتاه آن تا کمر، و نوع بلند آن تا پایین بدن را میپوشانید.1
برخی از شعرا و نوازندگان قرون اولیه اسلام، لبادهای قرمز میپوشیدند.2 چون اغلب، لبادهها را از نمد تهیه میکردند، گاه از این لباس با عنوان نمد و یا نمدی یاد شده است.3 نوع بلند و طرازدوزی شده آن را که تا ساق پاها میرسید و آستینهایی تا آرنج داشت و جنس آن اغلب از ماهوت سیاه یا کبود و مانند آن تهیه میشد، برخی از تجار میپوشیدند.4 امیران سلسله صفاری، گاهی لبادههایی سرخ رنگ میپوشیدند.5 گاه محکومین را، برای تحقیر لبادههای پشمینه میپوشاندند.6 از شعر منوچهری دریافته میشود که لبادههای سبز رنگ نیز پوشیده میشده است.7 اگر میخواستند قبا و لباده را با هم بپوشند معمولاً لباده را در زیر قبا بر تن میکردند.8 در دوره قاجار که مردمان عادی لباده میپوشیدند،9 اغلب از پارچههای فاستونی اروپایی برای تهیه آن استفاده میشد.10 امروزه لبادههای کوتاه با آستینهایی کوتاه و گریبانی باز، همراه با برجستگی گردی بر نشیمنگاه و چاکهایی در پهلوها را میتوان در میان ایلات و عشایر کرد و ترک آذربایجان مشاهده کرد.11
مآخذ:
1. یادداشت مؤلف.
2. شابشتی، ابوالحسن علی بن محمد. کتاب الدیارات. عنی بتحقیقه و نشره گورگیس عواد، بغداد: 1966م، ص199.
3. عثمان مختاری، ديوان. تصحیح جلالالدین همایی، تهران: 1341، ص579.
4. ابنکثیر، القرشیالدمشقی. البدایة و النهایة فی التاریخ. الطبعة الاولی، قاهره: مطبعة السعادة، 1351- 1358ق/ 1939- 1945م، ج12، ص12.
5. تاریخ سیستان. مؤلف ناشناخته، تصحیح محمدتقی بهار، تهران: 1314، ص284، 287.
6. ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. الکامل فی التاریخ. بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج5، ص 505- 506.
7. منوچهری دامغانی. دیوان. تصحیح محمد دبیرسیاقی، تهران: 1363، ص115.
8. Sims,E.Clothing, Encyclopaedia Iranica,ed, E.Yarshater,sec IX,P.782
9. مستوفی، عبدالله. شرح زندگانی من. زوار،چاپ دوم، بیتا، ج اول، ص 98- 99، 510- 511؛ فرید الملک همدانی، میرزا محمد علی خان. خاطرات فرید. زوار، 1354، ص 455- 456.
10. Andrews, P.A;M. Andrews. Clothing,Encyclopaedia Iranica,ed, E.Yarshater, California, 1992, sec XXI.
محمدرضا چیت ساز