قوم تالش
تالش، گروهی قومی، ساکن در منطقهای در مغرب و شمال غربی گیلان، بین کوههای تالش و دریای خزر.
سکونت تالشها در سرزمین کادوسیان و کاسپیان سبب شده است که برخی تالشها را بازماندگان کادوسی بدانند[۱]. نام کادوسیانی / کادوسیان در اواخر عصر ساسانی به طیلسان تغییر کرد و برخی طیلسان را معرب تالشان دانستهاند[۲].
برخی به سبب تشابه نام این قوم با نام امیر تالش بن حسن نواده امیر چوپان مغول برای تالشها منشاء ترکی قائل شدهاند[۳]. برخی نیز تالشها را ایرانی و آریایی تبار میدانند. به ویژه این که گویش تالشی از گروه زبانهای ایرانی شمال غربی است و نشانههای بسیاری از اوستایی و فارسی باستان و میانه در آن دیده میشود[۴][۵].
تالشها در گذشته از اقوام کوهنشین گیلان بودهاند و به تدریج در دشتها مستقر شدهاند[۶]. سرزمین قوم تالش نوار نسبتاً باریکی مرکب از دو قسمت کوهستانی و جلگهای است که از شمال به جنوب گسترده میشود. شمال آن به خط فرضی میان قسمت سفلای رود کُر و مصبرود مرزی بالهارود در دشت مغان جمهوری آذربایجان و جنوب آن به مغرب دشت خزر و استان اردبیل متصل است[۷][۸]. مهمترین مناطق تالشنشین عبارتند از: مغان، اجارود، لنکران، آستارا، کرگانرود و...[۹] . برخی طوایف تالش عبارتند از دِلاغَردِه، آقاجانی، مشایخ، خاشابری و تیرههای شیرازی و بوداغ و... که در روستاهای سرزمین تالش پراکندهاند[۱۰][۱۱][۱۲].
دامداری از مشاغل اصلی تالشهاست. کشاورزان تالشی نیز به کشت برنج در جلگههای این سرزمین میپردازند[۵].
تالشها شیعه دوازده امامی هستند. بعضی از آنها نیز سنی شافعیاند[۱۳][۱۴][۱۵].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. تاریخ ماد. ترجمه کریم کشاورز. تهران: 1357، ص 82.
- ↑ کسروی، احمد. کاروند کسروی. به کوشش یحیی ذکاء، تهران: 1352، ص 424.
- ↑ خودزکو، الکساندر. سرزمین گیلان. ترجمه سیروس سهامی، تهران: 1354، ص 78.
- ↑ اورانسکی، یوسیف میخائیلوویچ. مقدمه فقهاللغه ایرانی. ترجمه کریم کشاورز، تهران: 1358، 330-334.
- ↑ ۵٫۰ ۵٫۱ نیکیتین، ب. ایرانی که من شناختهام. ترجمه علیمحمد فرهوشی، تهران: 1329، ص 102.
- ↑ بازن، مارسل و کریستیان برومبرژه. گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی. ترجمه مظفر امین فرشچیان، تهران: 1356، ج 2، ص 57.
- ↑ اوبن. اوژن. ایران امروز، 1907-1906: سفرنامه و بررسیهای سفیر فرانسه، در ایران. ترجمه علیاصغر سعیدی، تهران: 1362، ص 143.
- ↑ بازن، مارسل و کریستیان برومبرژه. گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی. ترجمه مظفر امین فرشچیان، تهران: 1356، ج 2، ص 73.
- ↑ رابینو، یا سنت لویی. ولایات دارالمرز ایران: گیلان. ترجمه جعفر خمامیزاده، رشت: 1365، ص 21، 182، 218، 233.
- ↑ برادگاهی، سعیدعلی. «جواهرنامه لنکران»، چهار رساله در زمینه تاریخ و جغرافیای تالش. به کوشش علی عبدلی، رشت: 1378، ص 45.
- ↑ بازن، مارسل و کریستیان برومبرژه. گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی. ترجمه مظفر امین فرشچیان، تهران: 1356، ج 2، ص 191، 119.
- ↑ رابینو، یا سنت لویی. ولایات دارالمرز ایران: گیلان. ترجمه جعفر خمامیزاده، رشت: 1365، ص120، 218.
- ↑ برادگاهی، سعیدعلی. «جواهرنامه لنکران»، چهار رساله در زمینه تاریخ و جغرافیای تالش. به کوشش علی عبدلی، رشت: 1378، ص 36، 46.
- ↑ بازن، مارسل و کریستیان برومبرژه. گیلان و آذربایجان شرقی: نقشهها و اسناد مردمشناسی. ترجمه مظفر امین فرشچیان، تهران: 1356، ج 2، ص 199-200، 208.
- ↑ رابینو، یا سنت لویی. ولایات دارالمرز ایران: گیلان. ترجمه جعفر خمامیزاده، رشت: 1365، ص 100، 112، 120، 138.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
علی پورصفر قصابی نژاد
تلخیص معصومه ابراهیمی از مقاله تالش، قوم دانشنامه جهان اسلام