رودکی
رودکی، ابوعبدالله جعفر بن محمد (د 329ق / 941م)، شاعر و استاد بزرگ سده 4 ق و معاصر سامانیان. در قریه رودک نزدیک سمرقند زاده شد[۱]. گاه او را بخارایی و زمانی سمرقندی خواندهاند. او یکی از نخستین شعرای پارسیگوی است[۲]. به گفته عوفی در 8 سالگی قرآن آموخت و آن راحفظ کرد. شعر نیز میسرود. افزون بر آن آواز خوشی داشت و از ابوالعبک بختیار نواختن بربط را آموخت. عوفی و ابوذراعه جرجانی او را نابینا دانستهاند، اما سمعانی در الانساب، نظامی عروضی در چهارمقاله و صاحب تاریخ سیستان به این امر اشارهاینکردهاند[۳]. به ملازمت امیرنصر سامانی (حک 250ـ279ق / 864-892م) درآمد و ثروت فراوان اندوخت. به جز امیرنصر، ابوالفضل بلعمی وزیر دانشمند سامانی و چند تن دیگر را مدح گفت[۱]. به کثرت شعر مشهور بود و رشیدی سمرقندی اشعارش را بالغ بر یک میلیون و 300هزار بیت شمرده که جز اشعار اندکی باز نمانده است[۴]. مهمترین منظومههای او کلیله و دِمْنِه و سندبادنامه است[۵][۶]. گاه اشعار او را باسخن دیگران، به ویژه قطران تبریزی به هم آمیختهاند. شیوه شعر وی مبتنی بر سادگی معنی و روانیلفظ و عاری از گزاف و مبالغه است[۷]. قدیمترین بلکه نخستین شاعری است که شعر رزمی سروده و به همین سبب پیشگام ابوشکور، دقیقی و فردوسی شمرده میشود[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 238.
- ↑ نفیسی، سعید. محیط زندگی و احوال و اشعار رودکی، تهران: امیرکبیر، 1341، ص297، 298 و 299.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران، تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 372-373.
- ↑ فروزانفر، بدیعالزمان. سخن و سخنوران، تهران: خوارزمی، 1380، ص 18.
- ↑ اقبال آشتیانی، عباس. تاریخ مختصر ادبیات ایران، به کوشش میرهاشم محدث، تهران: 1376، ص 148.
- ↑ مصاحب. ذیل «رودکی». ج 1، ص 1115.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه، تهران: جاویدان، 1362، ص 12-13.
- ↑ اقبال آشتیانی، عباس. تاریخ مختصر ادبیات ایران، به کوشش میرهاشم محدث، تهران: 1376، ص 149.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر