مثنوی معنوی

مثنوی معنوی، منظومه‌ای عرفانی سروده جلال‌الدین محمد بلخی رومی مشهور به مولوی در 6 دفتر. این مثنوی در شش دفتر و حدود 26000 بیت به بحر رمل سروده شده است^[۱]. مولوی در حدود 658ق / ؟م به خواهش شاگردش حسام‌الدین چلبی به نظم مثنوی پرداخت و ابتدا آن را در 18 بیت سرود^[۲]. کار نوشتن این منظومه در 660ق / ؟م به سبب درگذشت همسر حسام‌الدین و نیز فوت علاءالدین محمد فرزند مولوی، به مدت دو سال متوقف شد و در 662ق بار دیگر نظم آن آغاز گردید^[۳]. اگر شاهنامه حماسه دوره باستانی قوم ایرانی است، مثنوی مولوی را می‌توان حماسه ایران پس از اسلام خواند^[۴]. سبک و شیوه قصه سرایی مولوی در این منظومه در واقع به طرز و شیوه کلیله و دمنه و تا حدودی هزار و یکشب است^[۵]. این کتاب به بیشتر زبان‌های دنیا برگردانیده شده است. نیکلسن(Nicholson) تمام مثنوی را به انگلیسی برگردانیده و به چاپ رسانیده است. توفیق هـ. سبحانی نیز نسخه‌ای از آن را در 1373ش تصحیح و منتشر کرده است. بر مثنوی شروح متعددی نیز نوشته شده که از آن جمله می‌توان به نثر و شرح مثنوی از عبدالباقی گولپینارلی به ترکی و شرح فارسی آن توسط فروزانفر اشاره کرد^[۶]^[۷]^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ بصیر مژدهی، سامیه. «مثنوی»، ‌دانشنامه ادب فارسی (2)، ‌ادب فارسی در افغانستان، به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ 1، 1378 ش، ص 860.
↑ فروزانفر، بدیع‌الزمان. رساله در تحقیق احوال و زندگانی مولانا جلال‌الدین محمد، تهران: زوار، چ 3، 1354 ش، ص 157.
↑ زرین کوب، عبدالحسین. پله پله تا ملاقات خدا، تهران: علمی، چ 2، 1370 ش، ص 223.
↑ اسلامی ندوشن، ‌محمدعلی. باغ سبز عشق، گزیده مثنوی، تهران: یزدان، ‌چ 1، 1377 ش، ص 15 (دیباچه).
↑ جمال زاده، محمدعلی. بانگ نای (داستان های مثنوی مولوی)، با مقدمه بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: انجمن کتاب، ‌1335 ش (تاریخ مقدمه)، ‌ص 13 (دیباچه).
↑ زمانی، کریم. میناگر عشق، ‌تهران: نشر نی، چ 1، 1382 ش.
↑ بصیر مژدهی، سامیه. «مثنوی»، ‌دانشنامه ادب فارسی (2)، ‌ادب فارسی در افغانستان، به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ 1، 1378 ش، ص 869، 870.
↑ تلمذ حسین. مرآت‌المثنوی، تصحیح، ‌مقدمه و کشف‌الابیات به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: نشر گفتار، چ 1، 1378 ش، ‌ص 16 (پیشگفتار).

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[1] بصیر مژدهی، سامیه. «مثنوی»، ‌دانشنامه ادب فارسی (2)، ‌ادب فارسی در افغانستان، به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ 1، 1378 ش، ص 860.

[2] فروزانفر، بدیع‌الزمان. رساله در تحقیق احوال و زندگانی مولانا جلال‌الدین محمد، تهران: زوار، چ 3، 1354 ش، ص 157.

[3] زرین کوب، عبدالحسین. پله پله تا ملاقات خدا، تهران: علمی، چ 2، 1370 ش، ص 223.

[4] اسلامی ندوشن، ‌محمدعلی. باغ سبز عشق، گزیده مثنوی، تهران: یزدان، ‌چ 1، 1377 ش، ص 15 (دیباچه).

[5] جمال زاده، محمدعلی. بانگ نای (داستان های مثنوی مولوی)، با مقدمه بدیع‌الزمان فروزانفر، تهران: انجمن کتاب، ‌1335 ش (تاریخ مقدمه)، ‌ص 13 (دیباچه).

[6] زمانی، کریم. میناگر عشق، ‌تهران: نشر نی، چ 1، 1382 ش.

[7] بصیر مژدهی، سامیه. «مثنوی»، ‌دانشنامه ادب فارسی (2)، ‌ادب فارسی در افغانستان، به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ 1، 1378 ش، ص 869، 870.

[8] تلمذ حسین. مرآت‌المثنوی، تصحیح، ‌مقدمه و کشف‌الابیات به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: نشر گفتار، چ 1، 1378 ش، ‌ص 16 (پیشگفتار).

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]