اسلام ناب محمدی (ص)
مفهومی که در اواخر عمر پر برکت امام خمینی (ره)، از سوی ایشان به ادبیات سیاسی انقلاب اسلامی وارد شد. این واژه ناظر بر قرائتی اصیل از اسلام و منتسب به پیامبر اکرم است که از افراط و تفریط فکری و عملی مبرّا میباشد و کاملاً مبتنی بر اسلام اصیل محمّدی (ص) است.
جایگاه اسلام ناب محمّدی (ص) در حقیقت پشت سر نهادن سالها انحراف و خرافه و رسیدن به اسلامی است که شخص پیامبر اکرم در ارائه آن رسالت داشتهاند. امام خمینی (ره) به عنوان یکی از مصلحان بزرگ دینی همواره سعی داشتهاند در تألیفات و سخنرانیهای خود، اسلام راستین را معرفی کنند و اسلام را از کجفهمیها و تحریفها بزدایند.
ویژگی کلی اسلام ناب محمّدی (ص) که امام (ره) مطرح میکنند، در مرحله اول سازگاری و حتی آمیختگی اسلام با سیاست است. ایشان در این مورد میفرمایند:
در دیدگاه امام خمینی (ره) اساساً سیاست، جنبه منفی ندارد بلکه مورد سوءاستفاده سیاستپیشگان قرار میگیرد. چون سیاست یک حقیقت است با اسلام ممزوج میشود. ایشان میفرماید:
«سیاست خدعه نیست، سیاست یک حقیقت است، سیاست یک چیزی است که مملکت را اداره میکند».[۲]
در واقع اسلام ناب محمّدی (ص) بر اساس رویکرد اسلام سیاسی در مقابل اسلام متحجرین و مقدسنماها که اعتقاد به سیاسی بودن دین اسلام ندارند، و نیز اسلام آمریکایی، هویتسازی میشود. از دیگر ویژگیهای اسلام ناب محمّدی (ص) بر اساس آراء و اندیشههای امام خمینی (ره) ناسازگاری و ستیز اسلام ناب با ابرقدرتها و جهانخواران است به گونهای که آنان نیز کینهی اسلام ناب را در دل دارند. امام میفرمایند:
«در نهاد و سرشت آمریکا و شوروی کینه و دشمنی با اسلام ناب محمّدی صلی الله علیه و آله و سلم موج میزند». (همان، ج 21، ص 52)
ستیزهجویی اسلام ناب محمّدی با قدرتهای جهانی و منطقهای به حدی است که آنان مصمم به نابود کردن اندیشه و افکار اسلام ناب هستند. امام در فرازی از روشنگریهای خود میفرمایند:
«خداوندا امروز تمامی قدرتها و ابرقدرتها مصمم شدهاند تا ریشهی اسلام ناب رسول گرامیمان صلی الله علیه و آله و سلم را قطع کنند. بار الها امروز صدامیان با کینهای که از دین تو دارند دست در دست تمامی شیاطین جهان دادهاند تا متلای اسلام محمّدی را خاموش سازند». (همان، ج 20، ص 152)
در راستای این منازعه پیگیر و پایدار، امام در پیامی به سمینار مسؤولین و اعضای شورای مرکزی جهاد سازندگی، خواستار استوار ساختن پایههای فکری اسلام ناب شدند. قطعاً با نهادینه شدن اندیشه اسلام ناب است که هویت جدید مورد نظر امام، در مقابل اسلام آمریکایی با همه ابعادش، پرداخته میشود. امام در این پیام فرمودند:
«فرزندان عزیز جهادیام؛ به تنها چیزی که باید فکر کنید به استواری پایههای اسلام ناب محمّدی صلی الله علیه و آله و سلم است، اسلامی که غرب در رأس آن آمریکای جهانخوار و شرق در رأس آن شوروی جنایتکار را به خاک مذلت خواهد نشاند». (همان، ج 21، ص 59، سمینار 14/9/67)
علاوه بر قدرتهای بزرگ جهانی و مقدسنماهای مدعی دین و دینداری، سرمایهداران و زراندوزان از دیگر دشمنان حاکمیت اسلام ناب هستند. از آن سو، طبقات محروم و مستضعف و حامیان واقعی دین از مدافعان اسلام ناب هستند. امام با تعابیر بسیار رسای خود، خطی به امتداد تاریخ اسلام بین اسلام ناب و اسلام آمریکایی ترسیم میکنند. امام در ادامه پیام خود به جهادگران فرمودند:
«اسلامی که پرچمداران آن پابرهنگان و مظلومین و فقرای جهاناند و دشمنان آن ملحدان و کافران و سرمایهداران و پولپرستاناند، اسلامی که طرفداران واقعی آن همیشه از مال و قدرت بیبهره بودهاند و دشمنان حقیقی آن زراندوزان حلیهگر و قدرتمندان بازیگر و مقدسنمایان بیهنرند». (همان)
واژههای دیگری که امام در مورد معرفی اسلام ناب محمّدی به کار میبرند نشانگر ماهیت واقعی اسلام به دور از هر گونه قرائت محافظهکارانه و یا التقاطگرایانه است. امام در پیامی به مناسبت آغاز انتخابات مجلس شورای اسلامی فرمودند:
«اسلام پابرهنگان زمین، اسلام مستضعفین، اسلام رنجدیدگان تاریخ، اسلام عارفان مبارزهجو، اسلام پاک طینتان عارف و در یک کلمه مدافع اسلام ناب محمّدی صلی الله علیه و آله و سلم باشید». (ج 9، ص 398، صحیفه امام)
به اعتقاد امام، مراکز بزرگ علمی ایران اسلامی چون حوزه و دانشگاه مسؤولیت تبین بنیانهای فکری اسلام ناب را بر عهده دارند. در این زمینه امام میفرمایند:
«حوزه علمیه و دانشگاه باید چارچوب اصیل اسلام ناب محمّدی را در اختیار تمام اعضای بسیج قرار دهند. باید بسیجیان جهان اسلام در فکر ایجاد حکومت بزرگ اسلامی باشند». (صحیفه نور، ج 21، صص 53- 52)
امّا، همین مراکز که از حساسیت بسیار بالایی برخوردارند، در صورت نفوذ بیگانگان و عوامل آنان به مکانی برای رشد و توسعه اسلام آمریکایی تبدیل میشوند. در واقع این فرصت به تهدیدی علیه حاکمیت اسلام ناب مبدل میگردد. امام خمینی میفرمایند:
«در حوزهها و دانشگاهها مقدسنماها را که خطر آنان را بارها و بارها گوشزد کردهام، اینان با تزویرشان از درون محتوای انقلاب و اسلام را نابود میکنند». (پیام استقامت، ص 17)
در عین حال، در اثر رقابت سیاسی بین گروههای داخلی، به ویژه پس از انشعاب در تشکیلات جامعه روحانیت مبارز و جدا شدن گروهی از روحانیون تحت عنوان «مجمع روحانیون مبارز»، سوءتفاهمها و تهمتها بین نیروهای خودی، حقیقت اسلام ناب و اسلام آمریکایی را خدشهدار ساخت. مخاطبین اصلی امام، در هیاهوی تبلیغات رقابت سیاسی ناشناخته ماند. این روند به جایی منتهی شد که گروهی از طلاب جوان قصد جدایی از جامعه مدرسین را داشتند و آنها را در مقابل اسلام ناب معرفی میکردند. (خاطرات ناطق نوری، ج 2، ص 109) به جای پرداختن به نمادهای واقعی اسلام آمریکایی، سوءتفاهمها، انگشت را به سوی خودیها نشانه گرفت. امام برای رفع سوءتفاهم فرمودند:
«همچنین کسان دیگر که بدون استثناء به هر چه روحانی و عالم است حمله میکنند و اسلام آنها را اسلام آمریکایی معرفی مینمایند راهی بس خطرناک را میپویند که خدای ناکرده به شکست اسلام ناب محمّدی منتهی میشود». (پیام استقامت، ص 17)
امام هوشیارانه توجه را به سمت قدرتهای بزرگ و ایادی آنان در جوامع اسلامی هدایت کردند و فرمودند:
«امروز جهان تشنهی فرهنگ اسلام ناب محمّدی است و مسلمانان در یک تشکیلات بزرگ اسلامی رونق و زرق و برق کاخهای سفید و سرخ را از بین خواند برد». (همان)
امام خمینی پذیرش وجود سلیقههای مختلف و تأکید بر تعهد روحانیت انقلابی به اسلام، این جریان را نتیجه توطئهای دانستند که قصد داشت روحانیت را در رویاروی هم قرار دهد. (همان، ص 17)
منابع:
1- پيام استقامت، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1367
2- خاطرات حجتالاسلام والمسلمين ناطق نوري، تهران، مركز اسناد انقلاب اسلامي، ج 2، 1384
3- صحيفه نور، مركز مدارك فرهنگي انقلاب اسلامي، تهران، وزارت ارشاد اسلامي، 1361، مجلدات 9، 10، 20
4- صحيفه امام، تهران، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني، چاپ چهارم، 1385، جلد نهم
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1401)، درآمدی بر دانشنامه انقلاب اسلامی، موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
علی کردی