صفی الدین اردبیلی
صفیالدین اردبیلی، شیخ صفیالدین اسحاق اردبیلی (736-650ق / ؟ م) از مشایخ بزرگ صوفیه. او پسر امینالدین جبرائیل و جد اعلای سلسله صفویان بود و سلسله صفوی نام خود را از او گرفته بود.
صفیالدین در آغاز برای طی طریق و تزکیه نفس نزد نجیبالدین بزغوش راهی شیراز شد. اما پیش از رسیدن او به شیراز نجیبالدین درگذشت[۱]. بنابراین صفیالدین به دیدار سعدی شیرازی شتافت اما معاشرت او را نپسندید و به توصیه برخی نزد شیخ زاهد گیلانی در لاهیجان رفت. شیخ زاهد در تحولات روحی و فکری او تأثیر بسیار داشت، او را صفی خطاب کرد و به مراتب علیه و مقامات سینه مژده داد[۲]. با مرگ شیخ زاهد، صفی دختر او را به زنی گرفت. او که کرامات بسیار داشت[۳]، چندان بر مریدانش افزوده شد که در دوران ایلخانان از شکوه، جلال، قدرت و شوکت بسیار برخوردار بود[۴]. او چندان با حکومت دنیوی سروکاری نداشت، اما عاری از نفوذ سیاسی هم نبود و در عرفان و تصوف ایران، به ویژه آذربایجان، تأثیر بسیار گذارد[۵]. رشیدالدین فضلالله همدانی وزیر ایلخانان و پسرش، ارادت خاصی به او داشتند[۶]. پس از شیخ صفی پسرش صدرالدین موسی جانشین او شد و آرامگاه پدر را که در دوره صفویان کانون مذهبی آنان بود توسعه داد[۷].
مآخذ
1. سیوری، راجر. ایران عصر صفوی. ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: 1372، نشر مرکز، ص6.
2. اسکندربیک منشی (ترکمان)، تاریخ عالم آرای عباسی. به کوشش ایرج افشار، تهران: 1334، امیرکبیر و کتابفروشی تأیید اصفهان، ج1، ص12.
3. ولی قلی بن داود قلی شاملو. قصص الخاقانی. تصحیح دکتر سیدحسن سادات ناصری، تهران: 1371، وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی، ج1، ص22.
4. مذاوی، میشل. پیدایش دولت صفوی. ترجمه یعقوب آژند، تهران: 1368، نشر گسترده، ص129.
5. موحد، صمد. صفیالدین اردبیلی چهره اصیل تصوف آذربایجان. تهران: 1381، طرح نو، ص400.
6. هینتس، والتر. تشکیل دولت ملی در ایران. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: 1367، خوارزمی، ص3.
7. برای آگاهی بیشتر: کسرویتبریزی، احمد. شیخ صفی و تبارش. تهران: 1342، پایدار.
مهدی ابوالحسنی ترقی
- ↑ سیوری، راجر. ایران عصر صفوی. ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: 1372، نشر مرکز، ص6.
- ↑ اسکندربیک منشی (ترکمان)، تاریخ عالم آرای عباسی. به کوشش ایرج افشار، تهران: 1334، امیرکبیر و کتابفروشی تأیید اصفهان، ج1، ص12.
- ↑ ولی قلی بن داود قلی شاملو. قصص الخاقانی. تصحیح دکتر سیدحسن سادات ناصری، تهران: 1371، وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی، ج1، ص22.
- ↑ مذاوی، میشل. پیدایش دولت صفوی. ترجمه یعقوب آژند، تهران: 1368، نشر گسترده، ص129.
- ↑ موحد، صمد. صفیالدین اردبیلی چهره اصیل تصوف آذربایجان. تهران: 1381، طرح نو، ص400.
- ↑ هینتس، والتر. تشکیل دولت ملی در ایران. ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: 1367، خوارزمی، ص3.
- ↑ کسرویتبریزی، احمد. شیخ صفی و تبارش. تهران: 1342، پایدار.