تهران مصور

تهران مصور، این نشریه در چهار دورة زمانی در تهران انتشار یافت. دورة اول به صاحب امتیازی عباس نعمت از 1308-1320ش در تهران در 16 صفحه و با قطع وزیری بزرگ، روزهای شنبه هر هفته منتشر می‌شد. مقالات آن عمدتاً اجتماعی، تاریخی و فكاهی و شامل اخبار روز بود و به لحاظ محتوا نشریة خوبی به شمار می‌رفت. تهران مصور در 1320ش برای مدتی تعطیل شد. اما در همین سال، دورة دوم انتشار آن با صاحب امتیازی و مدیر مسئولی احمد دهقان آغاز گردید. در این دوره، از نشریات حزب تهران به شمار می‌رفت و تیراژ آن به 5000 نسخه افزایش یافت و به دلیل مخالفت با شوروی و حزب توده اهمیت زیادی پیدا كرد. روش مجلة سیاسی- اجتماعی بود. در ستون یا صفحة زیر ذره‌بین، اخبار ارتش و به خصوص ركن دوم را چاپ می‌كرد. انتشار این نشریه تا 1329ش كه احمد دهقان در محل دفتر مجله به قتل رسید، ادامه داشت. پس از آن دورة سوم انتشار آن با صاحب امتیازی عبدالله والا و سردبیری محمود رجاء آغاز شد كه تا 1353ش منتشر و طی این مدت هزار شماره منتشر كرد. تیراژ تهران مصور در اوج فعالیت به 1500 نسخه می‌رسید كه 30% آن در تهران و بقیه در شهرستانها فروش می‌رفت. در دورة پایانی تهران مصور، هر چند نویسندگان معروفی با آن همكاری می‌كردند ولی مطالب مجله بی‌مایه و مبتذل بود و سیاست كلی آن پیروی بی چون و چرا از سیاست دولت وقت بود و از این رو از كمك‌های دولتی بهره‌مند می‌گردید. این نشریه در طول انتشار خود چند بار توقیف شد كه از آن جمله 1330 و 1332 و 1340ش را می‌توان نام برد كه نشریه به دلیل چاپ عكس‌های خلاف عفت عمومی جامعه و صور قبیحه با واكنش دستگاه حاكمه و شكایت افرادی چون سرلشكر بختیار (فرماندة نظامی تهران) روبرو شد. اما به دلیل ارتباط والا با دربار این شكایت‌ها ره به جایی نبرد. تهران مصور در این دوره برای ادارة مجله و تأمین هزینه‌های آن و كسب درآمد، آن را به رجال سیاسی وقت اجاره می‌داد. علی امینی از جملة این افراد بود كه از این مجله به عنوان مهم‌ترین سكوی تبلیغاتی خود بهره برد. هویدا، نخست‌وزیر وقت، از مخالفان والا بود و والا نیز و عملكرد دولت او را مورد انتقاد قرار می‌داد، از این رو هویدا، علی‌رغم دستور شاه، از كمك به این مجله و استمرار به انتشار آن سرباز زد. سرانجام تهران مصور در 1357 به دنبال پیروزی انقلاب اسلامی ایران تعطیل شد. دورة چهارم نشر آن بعد از پیروزی انقلاب و مربوط به 1357 و 1358ش است كه پس از مدتی تعطیلی دوباره به صاحب امتیازی والا و سردبیری مسعود بهنود منتشر شد وبه كار خود ادامه داد تا این‌كه شورای انقلاب فرهنگی با تصویب لایحة مطبوعات در تابستان 1358ش، از انتشار آن به دلیل وابستگی به ساواك ممانعت به عمل‌ آورد.

مآخذ:

مطبوعات عصر پهلوی به روایت اسناد ساواك. كتاب اول، مجلة تهران مصور، تهران: 1379؛ تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران. ص328؛ اسنادی از مطبوعات و احزاب دورة رضاشاه. ص106؛ اسناد مطبوعات ایران. ج1، 2، 3، 4، ص136، 140، 162، 346، 350، 414، 497، 929.

نادره جلالی