ایلام
ایلام، نام استان، شهرستان و شهری است در غرب كشور و در همسایگی كشور عراق.
شهرستان ایلام، از شمال با شهرستانهای «شیروان و چرداول» و «ایوان»، از شرق با شهرستان دره شهر از غرب با شهرستان قصرشیرین (در استان كرمانشاه) و قسمتی از مرز عراق و از جنوب با شهرستان مهران همسایه است[۱].
این شهرستان برابر با آخرین تقسیمات كشوری در 1383ش، دارای 2 شهر، 2 بخش، و 4 دهستان است[۲]. شهرستان ایلام، سرزمینی كوهستانی است كه كوههای نسبتاً مرتفعی چون مانشت 2629 متر، گاوراه 2250 متر و شلم 2174 متر از جمله آنها است. این كوهها سرچشمه رودهای متعددی از جمله كنجانچم، گدار خوش و چرداول است كه یا به سوی عراق روانند و یا به طرف شَرق سرازیر شده، به كرخه میپیوندند[۳].
شهر ایلام، مركز استان ایلام، با مختصات جغرافیایی "30 '25 ْ46 طول شرقی "30 '38 ْ33 عرض شمالی و با ارتفاع 1440 متر از سطح دریا[۳]، در فاصله 709 كیلومتری تهران واقع است[۴]. ایلام تا پیش از 1315ش، حسینآباد پشتكوه نامیده میشد. قصبه حسینآباد، مركز حكومت والیان پشتكوه بود كه به تدریج با اجرای سیاست ساكن كردن عشایر، توسعه یافت و به مركز مبادلات و اسكان چادرنشینان منطقه تبدیل شد.
شهر ایلام، گرچه پیش از این قصبهای بیش نبوده و آثار تاریخی و بناهای باستانی مهمی در آن به چشم نمیخورد، امّا نام آن یادگار تمدن كهن و پرماجرایی است كه ساكنان آن روزگاری دراز در این ناحیه دارای حكومت مستقل و مقتدری بودهاند. پیشینه این تمدن باستانی كه دارای زبان، خط، هنر و اعتقادات خاص بوده است، به هزارههای پیش از میلاد، یعنی قبل از ورود آریاییها به سرزمین ایران، میرسد.
حكومت ایلام با توجه به عواملی از جمله ناتوانی و یا توانمندی همسایگان متخاصم خود یعنی آشور و كلده، قدرتمند و یا دچار ضعف میشد و ظاهراً توسط آشور بانیپال، پادشاه مقتدر آشور، فرو پاشید و از میان رفت، امّا به هر حال این تمدن و محدوده جغرافیایی آن همواره در درون مرزهای فرهنگی و سیاسی ایران، باقیماند[۵]. شهر ایلام تا 1316ش جزو استان كرمانشاه بود كه در 1343ش مركز فرمانداریكل و در 1352ش مركز استانی به همین نام شد[۶].
شهر ایلام به دلیل موقعیت مرزی خود، به لحاظ جغرافیای سیاسی و موقعیت ارتباطی، دارای اهمیت و زمینه رشد و توسعه مواصلاتی و تجاری است. همچنین بارندگی مناسب و وجود مراتع و اراضی قابل كشت، شرایط مناسبی را برای توسعه اقتصاد كشاورزی و نیز صنعتی فراهم ساخته است.
شهر ایلام در جریان جنگ عراق با ایران، صدمات بسیار دید و از رشد مطلوب بازماند. جمعیت این شهر در سرشماری 1375ش، تعداد 126346 تن بود[۷] كه برابر برآورد انجام شده، در 1384ش به 141915 تن رسیده است[۸].اقدامات عمرانی اخیر و تأسیس مراكز آموزشی و رفاهی، موجب جمعیت به این شهر شده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ سازمان نقشهبرداری كشور. نقشه تقسیمات كشوری. تهران: سازمان نقشهبرداری كشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی كشور)، 1383.
- ↑ دفتر تقسیمات كشوری. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات كشوری. تهران: دفتر تقسیمات كشوری (وزارت كشور)، 1383.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. ج 3، دایرهالمعارف جغرافیایی ایران، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 127.
- ↑ سازمان حمل و نقل و پایانههای كشور (وزارت راه و ترابری). اطلس جادههای ایران (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 10.
- ↑ اطلس تاریخ ایران. چ 1، تهران: سازمان نقشهبرداری كشور، 1378، ص 16-23.
- ↑ سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی. جغرافیای استان ایلام. تهران: شركت چاپ و نشر كتابهای درسی ایران، 1383، ص 16.
- ↑ نورالهی، طه. توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی كشور)، 1382، ص 176.
- ↑ مركز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای كشور. تهران: مركز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی كشور)، 1382، ص 66.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
غلامحسین تکمیل همایون