ملکم خان
.jpg)
ملکمخان، ملکمخان سیاست پیشه و روزنامهنگار برجسته عهد ناصری. او اصلاً اصفهانی و فرزند میرزا یعقوب ارمنی بود. در 1249ق/1834م در اصفهان به جهان آمد. در جوانی به دین اسلام گروید. در ده سالگی به پاریس رفت و تا 19 سالگی در آن شهر به تحصیل سرگرم بود [خانملک ساسانی، ص151][۱]. در بازگشت نخست در سفارت روس به عنوان مترجم به کار پرداخت. چون دارالفنون گشایش یافت در آنجا به تدریس درس ریاضی اشتغال ورزید و مترجم معلمان اطریشی هم بود. سپس به مقامات بالاتر رسید و با میانجیگری میرزا حسینخان سپهسالار، سفیر ایران در لندن شد. بعدها مورد غضب ناصرالدین شاه قرار گرفت. از سفارت برکنار شد و القابش را از او گرفتند [بامداد 40/139 به بعد، پروین 1/269-270][۲]. او در همین سالها روزنامه مشهور قانون را در لندن بنیاد گذاشت. این روزنامه به زودی شهرت فراوان به دست آورد. او به سبب اقامت طولانی در اروپا با شیوههای جدید روزنامهنگاری به خوبی آشنا شده بود. در ابتدا تمایل داشت قانون را به شکل روزنامههای متداول انتشار دهد. ولی بعدها نحوه تنظیم و ارائه آن را به کتابچهها و رسالههایی که خود سابقاً انتشار میداد نزدیک کرد. (پروین، 1/273)[۲] به گفته ملکالشعرای بهار شیوه قانون، روش تئاترنویسی بود، در بعضی صحنهها، حتی دستورات صحنه را ملکمخان خود میداد، این شیوه نگارش سهم بسزایی در آشنایی اهل قلم برای تئاترنویسی داشته است (سبکشناسی 3/374)[۳]. انشای ملکمخان بر خلاف نثرنویسی آن دوره ساده و روان و از عبارت پردازیهای منشیانه دور بود. (ملکپور 1/115-116). ملکمخان انتشار قانون را بر خلاف میل ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه همچنان ادامه داد تا آنکه در نخستین سفر مظفرالدین شاه به اروپا، او در پاریس به حضور شاه بار یافت و سفارت ایران در ایتالیا و سپس در پاریس به او محول گردید. وی در این شهر در سن 77 سالگی به 1326ق درگذشت. (بامداد 4/153).
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ربابه افلاکی