رضا کمال شهرزاد

رضا کمال شهرزاد، قابل بازیابی از https://wikijoo.ir/index.php/%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D8%AF_(%DB%B1%DB%B2%DB%B7%DB%B7%D9%80%DB%B1%DB%B3%DB%B1%DB%B6%D8%B4)

شهرزاد، رضا کمال (1316ق/ 1898م - 1316ش)، موسیقدان، نمایش‌نامه‌نویس، بازیگر، کارگردان و از پایه‌گذاران تئاتر ایران.

رضا کمالی ملقب به کمال‌الدوله، فرزند میرزا حسن خان منشی باشی، دبیر مخصوص میرزا یوسف صدراعظم بود. در مدرسه سن لوئی، که کشیشان لازاریست فرانسوی آن را بنیاد نهاده بودند، تحصیل کرد. پس از ورود به جریانات ادبی و نمایشی، نام شهرزاد، قصه‌گوی هزار و یک شب را بر خود نهاد. او آواز می‌خواند و سه‌تار می‌نواخت.

در1298ش گروه کمدی موزیکال را تأسیس کرد. دختران ارمنی در این گروه نقش فعالی داشتند. شهرزاد با الهام از اپرت «آرشین مالالان» اثر عزیز بیک حاجی بیکوف که بازیگران قفقازی آن را در تهران نمایش داده بودند اپرت «پریچهر و پریزاد» را نوشت و آهنگ‌های آن را با همکاری «فکری»، «صادق مقدم» و «حسین لطیفی» تصنیف کرد.

در 1301 هـ. ش «سالومه» اثر اسکار وایلد را به فارسی برگرداند و سپس از زبان ترکی نمایشنامه‌هایی مانند «افسانه عشق» (1306)، «اصلی و کرم»، «کمربند سحرآمیز» (1308) را به فارسی برگرداند. نمایشنامه‌ی «مجسمه مرمر» را در 1308 ش نوشت و آنرا به روی صحنه برد و خودش نقش اول آنرا بازی کرد. سال 1309ش. درخشان‌ترین دوره فعالیت ادبی شهرزاد بود که چندین نمایشنامه را به روی صحنه برد. بعد از آن تا 1316 ش زندگی سختی را گذراند و سرانجام خودکشی کرد.

«خلیفه‌ هارون‌الرشید» یا «عزیز و عزیزه» و «حرم خلیفه هارون‌الرشید». «زرتشت»، «گل‌های حرم» از آثار دیگر او هستند.

نیز نگاه کنید به

• هزار و یک شب
• فارسی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمود عزیزی