نظیری نیشابوری
نظیری نیشابوری ( ـ 1021 ق/ 1611م) شاعر نیمه دوم سده 10 و اوایل سده 11 ق.
مولانا محمد حسین نیشابوری متخلص به نظیری را برخی از تذکرهنویسان از جوین دانستهاند، اما وی در نیشابور به دنیا آمد. از ابتدای جوانی درکنار تجارت، دانش و ادب آموخت و به شاعری روی آورد[۱]. چون آوازه او از خراسان به شهرهای عراق ِعجم رسید، به آن دیار سفرکرد و مدتی درکاشان سکنا گزید. در آن شهر با شاعرانی نظیر حاتم، فهمی، مقصود و دیگران آشنا شد و با آنان به معاشرت، صحبت و مشاعره پرداخت[۲]. در 991 / 992 / 993 ق / ؟م به قصد دیدار میرزا عبدالرحیم خان ملقب به خانخانان (د 1036ق/ 1626م) به هندوستان رفت و در آگره به دستگاه او پیوست و قصیدهای در ستایش او سرود و توسط او به دربار جلالالدین اکبر تیموری (حک 963 ـ 1014ق / 1555 ـ 1605م) راه یافت و آن پادشاه را مدح گفت[۳]. در حـ 1002ق / 1593م رهسپار مکه شد و پس از ادای مناسک حج به احمدآباد گجرات رفت[۴]. در 1004ق / 1595م به دکن سفرکرد. در مندو نزد شیخ غوثی، عربی و دینی خواند. تفسیر و حدیث را نیز از حسین جواهری فراگرفت[۵]. بعدها به دربار شاهزاده مراد و جهانگیر پادشاه (حک ـ ق / ـ م) راه یافت و قصایدی در ستایش آنان سرود. سرانجام در احمدآباد گجرات در گذشت[۶]. از وی دیوان شعری شامل قصیده، ترکیب بند، غزل، قطعه و رباعی به یادگار ماندکه مجموع ابیات آن بالغ بر 10000 بیت است[۷]. اشعار این شاعر ممتاز سبک هندی چه در حیات وی و چه پس از مرگش همواره با توجه شاعران دیگر روبهرو بوده است[۸].
او غالباً از طریق استعاره یا تمثیل به بیان احساساتش میپرداخت و در توصیف اینگونه حالات و نیز در به کار بردن الفاظ و تعبیرات مأخوذ از زبان محاوره استعداد داشت[۹]. کلیات و غزلیات وی بارها در پاکستان و هند و یکبار در تهران (1340 ش) به چاپ رسیده است[۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس، چ 7، 1373، ج 5، ب 2، ص 898.
- ↑ مصفا، مظاهر. دیوان نظیری نیشابوری. تهران: امیرکبیر، زوّار، 1340، ص 2 (مقدمه مصحح).
- ↑ شبلی نعمانی، محمد. شعرالعجم. ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، تهران: ابن سینا، 1335، ج 3، ص113.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس، چ 7، 1373، ج 5، ب 2، ص 899.
- ↑ مصفا، مظاهر. دیوان نظیری نیشابوری. تهران: امیرکبیر، زوّار، 1340، ص 3 (مقدمه مصحح).
- ↑ شبلی نعمانی، محمد. شعرالعجم. ترجمه محمدتقی فخرداعی گیلانی، تهران: ابن سینا، 1335، ج 3، ص 114، 115.
- ↑ اثرآفرینان. زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1380، ج 6، ص 57.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، 1381، ج 2، ص 3040.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 114.
- ↑ گلچین معانی، احمد.کاروان هند. مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1369، ج 2، ص 1449.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر