اسماعیل کوشان
کوشان، اسماعیل (1333 ق / 1915م -1360ش)، کارگردان، تهیهکننده و بنیانگذار نخستین فیلم اسکوپ در سینمای ایران. در تهران به دنیا آمد. مدرک دکتری خود را در رشته اقتصاد در برلین گرفت. در سالهای جنگ جهانی دوم در برلین به دستگاه تبلیغات گوبلز راه پیدا کرد، و گوینده بخش فارسی رادیو برلین شد. در استودیو «اوفا» و «وینفیلم» استخدام شد و در امور مربوط به لابراتوار و فیلمبرداری تجربه آموخت[۱].
در راه بازگشت به ایران به ناچار مدت کوتاهی در ترکیه اقامت کرد، و چند فیلم در استودیو «سسفیلم» دوبله کرد که نمایش آنها در ایران با اقبال عمومی مواجه شد[۲]. در بسیاری از رشتههای سینمایی جزو اولینها است. نخستین فیلم خارجی را به فارسی دوبله کرد (دختر فراری، 1326)، نخستین استودیوی فیلمسازی را با نام «میترافیلم» تأسیس کرد (1326)، که پس از ورشکستگی به «پارسفیلم» (1327) تغییر نام داد[۳]؛ تهیهکننده اولین فیلم ناطق سینمای ایران (طوفان زندگی، 1327) در سالهای پس از دوره فترت* بود؛ امکان تهیه نخستین فیلم «اپیزودیک» (فیلمهای چند قسمتی) را به نام واریته بهار (1328) فراهم ساخت؛ بانی نخستین فیلم اسکوپ سیاه و سفید (اتهام، 1335) و اسکوپ رنگی (عروس فراری، 1337) و اولین فیلمهای تولید مشترک با فرانسه (ابرام در پاریس، 1343)، ترکیه (عدل الهی، 1348) و آلمان غربی (شیرخفته، 1355) و انتشار یکی از نخستین مجلههای سینمایی (عالم هنر، 1330) بود[۴]. در آغاز دهه 1330 بزرگترین استودیوی فیلمسازی ایران را تاسیس کرد، و تا 1348 رئیس اتحادیه صنایع فیلم ملی ایران بود. در فاصله 1326 تا 1357 دهها فیلم تهیه، کارگردانی و فیلمبرداری کرد. گاهی سالی چهار پنج فیلم میساخت و در دهه 1350 بر فیلمهایی که تهیه میکرد کمترین دقت را داشت[۵]. تمام تلاش او در جهت تولید و عرضه ملودرامهای رقص و آوازدار و فیلمهایی با ظاهر تاریخی و حماسی بود، و آنچه تحت عنوان «فیلم فارسی» مشهور شده با نام او و فیلمهایش عجین است. در 66 سالگی در تهران درگذشت.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ از گفتوگوی نگارنده با برادرش محمود کوشان (1374). (نوار)
- ↑ از گفتوگوی نگارنده با ابوالقاسم تفضلی (1377). (نوار)
- ↑ دفترهای سینما (1360). شماره 6، ص 164.
- ↑ حیدری، غلام (1380). کتاب سال ماهنامه سینمایی فیلم، مقاله «صد شخصیت تاریخ سینمای ایران». ضمیمه شماره 281، ص 142.
- ↑ حیدری، غلام (1376). خاطرات و خطرات فیلمبرداران سینمای ایران. دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 132.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
عباس بهارلو