بنی کعب
بنی کعب، نام یکی از عشایر بزرگ عربی زبان در خوزستان ایران و جنوب عراق. نسب آنها به کعب بن ربیعه و به عدنانیان میرسد[۱]. برخی نیز آنها را به کعب بن خفاجه بن عمرو بن عقیل نسبت دادهاند[۲][۳].
بنی کعب پیش از ورود به عراق در ناحیه حفرالباطن میان حجاز و عراق ساکن بودند و بر اثر قحط و خشکسالی به العماره عراق کوچیدند. درباره تاریخ ورود کعبیان به خوزستان اقوال مختلفی بیان شده است: برخی کوچ انها را همزمان با سلطنت شاه عباس کبیر (996-1038ق) دانستهاند و برخی اغاز فرمانروایی صفویان را متقارن با کوچ کعبیان به ایران دانستهاند[۴][۵].
پس از مرگ پیشوای کعبیان، محمد بن ادریس، پسرش ناصر جای او را گرفت و نسب یکی از دو دودمان کعبیان به نام کعب اَلْبوناصر به او میرسد. دودمان دیگر به نام جدشان مرداو بن علی بن کاسب به کعب اَلْبوکاسب معروف شدند[۶].
در زمان گسترش نفوذ شیخ خزعل بر خوزستان گروههایی از کعبیان که بین عراق و ایران آمد و شد میکردند، وادار به اقامت دائم در ایران شدند که به کعب منان، کعب الحائی، کعب فرجالهی و کعب کرمالله معروفند[۷].
از مهمترین عشیرههای بنی کعب نَصّار، ادریس و مِجَّدم (= مُقدم) را میتوان نام برد[۸]. بنی کعب هیچگاه کاملاً اسکان نیافته است همچنانکه کاملاً بادیهنشین هم نبودهاند. هر جا مالک زمین زراعی میشدند گندم و جو و برنج میکاشتند و دامداری میکردند. در امتداد آبراههها نخلستانهای متعدد داشتند و ماهیگیری نیز میکردند. گروههایی از آنها نیز به تجارت پَر مرغهایی در منطقه هور و بافتن عباهایی معروف به دورقی اشتهار دارند[۹][۱۰].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ عزاوی، عباس. عشائرالعراق. بغداد: 1937-1956م، ج 4، ص 184.
- ↑ ابن حزم. جهره انساب العرب. به کوشش عبدالسلام محمد هارون، قاهره: 1382/1962م، ص 291.
- ↑ کسروی، احمد. تاریخ پانصد ساله خوزستان. تهران: 1362، ص 129.
- ↑ کسروی، احمد. تاریخ پانصد ساله خوزستان. تهران: 1362، ص. 130.
- ↑ دوبد، کلمنت اوگاستس. سفرنامه لرستان و خوزستان. ترجمه محمدحسین اریا، تهران: 1371، ص 318.
- ↑ مانع، جابر جلیل. مسیره الی قبائل الأهواز. قم: 1372، ص 155، 243.
- ↑ ضرابی، منوچهر. «طوئف میان اب»، فرهنگ ایران زمین. ج 10، 1341، ص 394، 402-405.
- ↑ طرفی، حمید. «بنی کعب»، ذخائر انقلاب. ش 10 (بهار 1369)، ص 34.
- ↑ فیلد، هنری. مردمشناسی ایران. ترجمه عبدالله فریار، تهران: 1343، ص 227.
- ↑ نجمالدوله، عبدالغفار بن علی محمد. سفرنامه خوزستان. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: 1341، ص 119-120.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
معصومه ابراهیمی