پرش به محتوا

جامع التمثیل

از ویکی ایران

جامع‌التمثیل، یا مجمع‌التمثیل، عنوان مجموعه‌ای از مَثَل‌ها همراه با حکایت‌هایی که سبب و چگونگی زبانگرد شدن آن‌ها را بیان می‌دارد.

این کتاب را محمدعلی حبله‌رودی (یا هبله‌وردی) 1054ق/ 1644م در 28 باب از مجموعه‌ای «امثال و حکایات و کنایات و اصطلاحات» و به حروف تهجی فراهم آورده و «به دلیل آیات قرآنی مزیّن» کرده و در جاهای لازم «آیات و احادیث و کلام اکابر و مشایخ» به آن‌ها افزوده است[۱].1

در دیباچه کتاب، حبله‌رودی سلطان عبدالله پسر محمد قطب شاه، ششمین پادشاه از دودمان قطب شاهیان شیعه مذهب (حک: 918- 1091ق/ 1512- 1680م) را مؤید خود در گردآوری مجموعه امثال و داستان‌های آن‌ها معرفی می‌کند[۲][۳]. از این کتاب چاپ‌های سنگی متعددِ غیر منقَّحی به خط نستعلیق از چند خوشنویس در دست است، که قدیم‌ترین آن چاپ تهران 1276ق/ 1859م است.3 یکی از آخرین چاپ‌های جامع‌التمثیل که با چند تصویر عامیانه همراه و دارای یک دیپاچه و یک مقدمه است، همراه با متن داستان‌های امثال و کلاً در  436 صفحه، در 1373ق/ 1953م توسط انتشارات محمدحسن علمی منتشر شده است. دیباچه کتاب (صفحه‌های 2 تا 7) با دیباچه کتاب مجمع‌الامثال*، اثر دیگر حبله‌رودی مشترک است، ولیکن و مقدمه مفصل آن (صفحه‌های 7- 57) مخصوص همین کتاب نوشته شده است[۴][۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. حبله‌رودی، محمدعلی. جامع التمثیل. تهران: انتشارات محمدحسن علمی، 1373ق، ص.7.
  2. حبله‌رودی، محمدعلی. جامع التمثیل. تهران: انتشارات محمدحسن علمی، 1373ق، ص.3.
  3. کیا، صادق. مجمع‌الامثال. نوشته محمدعلی هبله‌رودی، تهران: انتشارات اداره فرهنگ عامه، 1344ش، ص5.
  4. مشار، خانبابا. فهرست کتاب‌های چاپی فارسی. تهران: امیرکبیر، 1352ش، 1/988- 989؛
  5. حبله‌رودی، متن کتاب.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

علی بلوکباشی