خلاصه الاشعار
خلاصه الاشعار، بزرگترین و مشهورترین تذکره عمومی دوران صفویه از میر تقی الدین محمد ذکری (حـ 946- 1022 یا 1024ق / ؟م) خلاصه الاشعار و زبده الافکار که به اختصار آن را خلاصهالاشعار خواندهاند، زندگینامه 651 تن از سرایندگان متقدم و متأخر را دربر دارد. میرتقی الدین محمد متخلص به ذکری و مشهور به میرتذکره و تقی کاشی فرزند شرفالدین علی حسینی کاشانی و از شاعران و مؤلفان عهد صفوی است[۱]. بنا به روایتی وی در اواخر حیاتش به هندوستان کوچید و در 979 ق / 1571 م به تألیف این تذکره پرداخت و در 1016ق / 1607-1608م آن را به سلطان ابراهیم عادلشاه در بیجاپور پیشکش کرد[۲][۳].
بنا به روایتی دیگر که به سفر هندوستان تقیالدین کاشی اشاره ندارد او در 975 ق/ 1567 م، یعنی در عهد شاه تهماسب اول صفوی (حک 930 ـ 984 ق / ؟م) تذکره خود را به نام آن پادشاه آغاز و در 1016ق آن را تمام کرد[۴]. با استناد به روایت اخیر مؤلف خلاصه الاشعار ظاهراً به هندوستان نرفته، بلکه تمام یا بخشی از تذکرهاش را به قصد دریافت انعام برای سلطان بیجاپور ارسال داشته است[۵]. از سوی دیگر به قول هرمان اته، [Ethé]تقیالدین ابتدا در 985 ق این تذکره را نوشت، و در 993 ق / 1585 م لاحقهای به آن افزود و سپس در 1016ق آن را به پایان برد[۶]. به هر روی خلاصه الاشعار دارای یک مقدمه، چهار فصل، چهار رکن و یک خاتمه درباره شاعران دوران مؤلف است. این تذکره به لحاظ وفور شعر غنی ترین تذکره فارسی به شمار می رود[۷]. نسخههایی دستنویس از آن به شمارههای 272 و 334 در کتابخانه مجلس شورای اسلامی نگهداری می شود[۸].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ صفا، ذبیح الله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس، 1373، ج5، ب3، ص1713، 1714.
- ↑ نفیسی، سعید. تاریخ نظم ونثر در ایران و در زبان فارسی. تهران: فروغی، 1344، ج1، ص379 و ج 2، ص 805.
- ↑ نقوی، علیرضا. تذکرهنویسی فارسی در هند و پاکستان. تهران: علمی، 1343 / 1964 ، ص124.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس، 1373، ج5، ب3، ص1714.
- ↑ گلچینمعانی، احمد. تاریخ تذکرههای فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1348، ج1، ص544.
- ↑ اته، هرمان. تاریخ ادبیات فارسی. ترجمه صادق رضازاده شفق، تهران: بنگاه ترجمه ونشر کتاب، 1337، ص5.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوس، 1373، ج5، ب3، ص1713، 1714.
- ↑ گلچینمعانی، احمد. تاریخ تذکرههای فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1348، ج1، ص546، 549.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر index.php?title=رده:ادبیات و زبان شناسی index.php?title=رده:ادبیات