محمود غزنوی

تصویر محمود غزنوی، قابل بازیابی از https://www.sarpoosh.com/biography/celebrities-historical/mahmud-ghazni-10.html

محمود غزنوی، ملقب به یمین‌الدوله و امین‌المله، سومین و مقتدرترین فرمانروای غزنوی (حک.389-421ق / ؟ م)

محمود در 362ق از مادری زاولی متولد شد. پدرش سبکتکین، دیگر پسرش اسماعیل را به جانشینی برگزیده بود، که محمود توانست با اقدام نظامی بر برادر فائق شود.

در 389ق قلمرو سامانیان میان محمود و ایلک نصرخان قراخانی تقسیم شد و القادر خلیفه عباسی منشور حکومت خراسان و لقب یمین‌الدوله و امین‌المله را برای او فرستاد، تا هر ساله به جنگ با کفار بپردازد. محمود در طی 32 سال حکومت توأم با درگیری، مولتان، قصدار، سیستان، غور، خوارزم و ری را به قلمرو خود افزود و در هند به ویژه سومنات از راه فتوحات به ثروت زیادی دست یافت (416ق).

در پی این فتوحات اسلام، فرهنگ ایرانی و زبان فارسی مقدمات گسترش خود را فراهم آورد. تعصب دینی محمود در راستای مذهب سنت تا بدانجا بود که تاهِرْتی سفیر خلیفه فاطمی مصر را که برای تبلیغ دین فاطمیان آمده بود به قتل رساند. او خود را دوستدار فرهنگ و علم نشان می‌داد و دربارش محل گرد آمدن دانشمندان و ادیبان نام‌داری مانند بیرونی^*، فردوسی^*، فرخی سیستانی^* و... بود.

نیز نگاه کنید به

• غزنویان
• ابوریحان بیرونی
• سامانیان

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

سیدحسن شجاعی دیو کلائی