ناتل خانلری، پرویز(ادبیات)
ناتل خانلری، پرویز (1331ق / 1913م - 1369ش) پژوهشگر، زبان شناس، نویسنده، شاعر، مترجم.
پرویز فرزند میرزا ابوالحسن خان خانلری ملقب به اعتصام الملک (د 1349ق / 1930م)، از رجال سیاسی عهد قاجار و سلیمه کاردار مازندرانی، دختر خاله نیما یوشیج شاعر بزرگ معاصر بود. او در تهران زاده شد. ابتدا نزد پدرش و سپس از 1300ش در مدارس سن لویی و ثروت و نیز مدرسه امریکایی تهران درس خواند. در 1309ش وارد دارالفنون شد و نزد استادانی چون فروزانفر، بهمنیار کرمانی و دیگران تحصیل کرد[۱]. پس از فراغت از تحصیلات متوسطه به دانشسرای عالی و دانشگاه تهران رفت و در 1322ش مدرک دکترای زبان و ادبیات فارسی گرفت. سپس در رشت و سالیان دراز در تهران به تدریس ادبیات فارسی پرداخت[۲]. با بزرگانی چون صادق هدایت، مینوی، فرزاد و بزرگ علوی انجمن ربعه را تشکیل داد[۳]. از اقدامات مهم وی انتشار مجله وزین سخن بود. او دفتر این مجله را به مرکز هنروران روشنفکر آن دوره تبدیل کرد. چندی در بیروت به تدریس زبان و ادبیات فارسی پرداخت و سالی نیز در فرانسه به پژوهش مشغول شد[۴]. به ادبیات گذشته ایران و نیز ادبیات فرانسوی چیرگی یافت. کار شاعری را هم با سرودن قصیده و غزل آغاز کرد[۵]. شعر عقاب او از شاهکارهای ماندگار ادب معاصر و نثر دبیری او از بهترین نمونههای نثر معاصر به شمار میرود[۶]. خانلری نخستین مقام علمی صاحب نظر بود که درباره شعر امروز (شعر نو) و ارزش این پدیده سخن گفت[۷]. سرانجام در تهران درگذشت. از مهمترین آثارش، وزن شعر فارسی (1337ش)، تاریخ زبان فارسی، دستور زبان فارسی (1348ش)، ماه در مرداب (1324ش)، هفتاد سخن (1367 تا 1369ش) و ترجمه دختر سلطان اثر پوشکین[Pushkin]، هستند.
مآخذ
- ↑ رستگار فسایی، منصور. پرویز ناتل خانلری. تهران: طرح نو، 1379، ص 15ـ 19.
- ↑ احمدی، احمد و رزمجو، حسین. سیر سخن. مشهد: باستان، چ 2، 1345، ج 1، ص 358.
- ↑ سخنواره. پنجاه و پنج گفتار پژوهشی به یاد دکتر پرویز ناتل خانلری، به کوشش ایرج افشار وهانس روبرت رویمر، تهران: توس، چ 1، 1376، ص 34.
- ↑ افشار، ایرج. نادره کاران. به کوشش محمود نیکویه، تهران: نشر قطره، چ 1، 1382، ص 690 و 694.
- ↑ شکیبا، پروین. شعر فارسی از آغاز تا امروز. تهران: هیرمند، چ 1، 1370، ص 350.
- ↑ رستگار فسایی، منصور. پرویز ناتل خانلری. تهران: طرح نو، 1379، صفحه پشت جلد (معرّفی).
- ↑ استعلامی، محمد. ادبیات دوره بیداری و معاصر. تهران: دانشگاه سپاهیان انقلاب، 1355، ص 378.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر