حزین لاهیجی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
حزین لاهیجی (1103 ـ 1181ق/ 1692 ـ 1779م) نویسنده، شاعر، تذکرهنویس. | |||
شیخ جمالالدین عبدالمعالی محمدعلی متخلص به حزین فرزند ابوطالب و از شاعران غزل سرای [[ایران امروز|ایران]] در [[اصفهان]] چشم به جهان گشود<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، كراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).</ref>. نسبش با 16 واسطه به شیخ ابراهیم زاهد گیلانی (م 700ق / ؟م) [[صوفیه|صوفی]] پرآوازه سده 7ق میرسید. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، کراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م</ref><ref>'''''تذکره المعاصرین'''''. با مقدمه، تصحیح و تعلیقات معصومه سالک، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر سایه، چ 1، 1375، ص 42.</ref>. چون پدرش از مردم [[لاهیجان]] بود، به لاهیجی شهرت گرفت. برخی نیز شهرتش را حزین اصفهانی و گروهی هم | شیخ جمالالدین عبدالمعالی محمدعلی متخلص به حزین فرزند ابوطالب و از شاعران غزل سرای [[ایران امروز|ایران]] در [[اصفهان]] چشم به جهان گشود<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، كراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).</ref>. نسبش با 16 واسطه به شیخ ابراهیم زاهد گیلانی (م 700ق / ؟م) [[صوفیه|صوفی]] پرآوازه سده 7ق میرسید. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، کراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م</ref><ref>'''''تذکره المعاصرین'''''. با مقدمه، تصحیح و تعلیقات معصومه سالک، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر سایه، چ 1، 1375، ص 42.</ref>. چون پدرش از مردم [[لاهیجان]] بود، به لاهیجی شهرت گرفت. برخی نیز شهرتش را حزین اصفهانی و گروهی هم حزین لاهیجی اصفهانی نوشتهاند<ref>شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. '''''حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او'''''. مشهد: توس، 1342، ص 3.</ref>. حزین در هشت سالگی به یادگیری تجوید و قرائت [[قرآن|''قرآن'' کریم]] مشغول شد. سپس حدیث و فقه، هیئت، تفسیر، منطق، [[طبیعت بی جان|طب]] و [[هندسه]] آموخت<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. ص 2 (مقدمه).</ref>. نزد پدرش و گروهی از ادیبان و علمای آن عصر تلمذ کرده است<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین''. ''فتح السُبل'''''. به کوشش ناصر باقری بیدهندی، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر قبله، چ 1، 1375، ص 11 (مقدمه).</ref>. حزین پس از مرگ پدر (1127ق) و مادرش (1129ق) مدت کوتاهی زادگاهش را ترک گفت و در [[شیراز]] به سر برد<ref>شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. '''''حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او'''''. مشهد: توس، 1342. ص 6 و 7.</ref>. در 1135ق/ ؟م پس از محاصره [[اصفهان]] به دست افاغنه، حزین از آنجا گریخت. او پس از مدتی توقف در خوانسار و [[خرم آباد]]، قصد حج کرد، اما در طول سفر بیمار شد و ناچار چندی در یمن ماند<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''تذکره المعاصرین'''''. ص 48، 49، 50 (به اختصار).</ref>. در 1146 از بیم [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] (حک 1148ـ1160ق) به هندوستان رفت. سرانجام در بنارس درگذشت و همان جا مدفون شد<ref>'''''اثر'' ''آفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 2، ص 270.</ref>. ''تذکره المعاصرین'' (1165ق) ''تاریخ حزین''، ''تذکره العاشقین'' و ''[[دیوان]] اشعار'' از مشهورترین آثار وی هستند<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''فتح السُبل'''''. ص 17، 18 و 19 (به اختصار).</ref>. نثر حزین ساده و پخته و دور از تصنّع است. در شاعری نیز میتوان او را از شاعران درجه اول سبک هندی شمرد<ref>شفیعی کدکنی، محمدرضا. '''''شاعری در هجوم منتقدان'''''. تهران: نشر آگه، چ 1، 1375، ص 103 و 108.</ref>. با این همه به سبب طعنی که در باب مردم هند کرد، برخی از شاعران و ادیبان هند نظیر سراجالدین علی خان آرزو (م 1169ق) رسالاتی در انتقاد از وی نوشتند<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 149 و 150.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[اصفهان]] | * [[اصفهان]] | ||
* [[هندسه]] | * [[هندسه]] | ||
* [[قرآن| | * [[قرآن|قرآن کریم]] | ||
* [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] | * [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] | ||
* [[شیراز]] | * [[شیراز]] | ||
== | == مآخذ == | ||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۹
حزین لاهیجی (1103 ـ 1181ق/ 1692 ـ 1779م) نویسنده، شاعر، تذکرهنویس.
شیخ جمالالدین عبدالمعالی محمدعلی متخلص به حزین فرزند ابوطالب و از شاعران غزل سرای ایران در اصفهان چشم به جهان گشود[۱]. نسبش با 16 واسطه به شیخ ابراهیم زاهد گیلانی (م 700ق / ؟م) صوفی پرآوازه سده 7ق میرسید. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند[۲][۳]. چون پدرش از مردم لاهیجان بود، به لاهیجی شهرت گرفت. برخی نیز شهرتش را حزین اصفهانی و گروهی هم حزین لاهیجی اصفهانی نوشتهاند[۴]. حزین در هشت سالگی به یادگیری تجوید و قرائت قرآن کریم مشغول شد. سپس حدیث و فقه، هیئت، تفسیر، منطق، طب و هندسه آموخت[۵]. نزد پدرش و گروهی از ادیبان و علمای آن عصر تلمذ کرده است[۶]. حزین پس از مرگ پدر (1127ق) و مادرش (1129ق) مدت کوتاهی زادگاهش را ترک گفت و در شیراز به سر برد[۷]. در 1135ق/ ؟م پس از محاصره اصفهان به دست افاغنه، حزین از آنجا گریخت. او پس از مدتی توقف در خوانسار و خرم آباد، قصد حج کرد، اما در طول سفر بیمار شد و ناچار چندی در یمن ماند[۸]. در 1146 از بیم نادرشاه (حک 1148ـ1160ق) به هندوستان رفت. سرانجام در بنارس درگذشت و همان جا مدفون شد[۹]. تذکره المعاصرین (1165ق) تاریخ حزین، تذکره العاشقین و دیوان اشعار از مشهورترین آثار وی هستند[۱۰]. نثر حزین ساده و پخته و دور از تصنّع است. در شاعری نیز میتوان او را از شاعران درجه اول سبک هندی شمرد[۱۱]. با این همه به سبب طعنی که در باب مردم هند کرد، برخی از شاعران و ادیبان هند نظیر سراجالدین علی خان آرزو (م 1169ق) رسالاتی در انتقاد از وی نوشتند[۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، كراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، کراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م
- ↑ تذکره المعاصرین. با مقدمه، تصحیح و تعلیقات معصومه سالک، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر سایه، چ 1، 1375، ص 42.
- ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او. مشهد: توس، 1342، ص 3.
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. ص 2 (مقدمه).
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. فتح السُبل. به کوشش ناصر باقری بیدهندی، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر قبله، چ 1، 1375، ص 11 (مقدمه).
- ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او. مشهد: توس، 1342. ص 6 و 7.
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. تذکره المعاصرین. ص 48، 49، 50 (به اختصار).
- ↑ اثر آفرینان. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 2، ص 270.
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. فتح السُبل. ص 17، 18 و 19 (به اختصار).
- ↑ شفیعی کدکنی، محمدرضا. شاعری در هجوم منتقدان. تهران: نشر آگه، چ 1، 1375، ص 103 و 108.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 149 و 150.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر