حزین لاهیجی
حزین لاهیجی (1103 ـ 1181ق/ 1692 ـ 1779م) نویسنده، شاعر، تذکرهنویس.
شیخ جمالالدین عبدالمعالی محمدعلی متخلص به حزین فرزند ابوطالب و از شاعران غزل سرای ایران در اصفهان چشم به جهان گشود[۱]. نسبش با 16 واسطه به شیخ ابراهیم زاهد گیلانی (م 700ق / ؟م) صوفی پرآوازه سده 7ق میرسید. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند[۲][۳]. چون پدرش از مردم لاهیجان بود، به لاهیجی شهرت گرفت. برخی نیز شهرتش را حزین اصفهانی و گروهی هم حزین لاهیجی اصفهانی نوشتهاند[۴]. حزین در هشت سالگی به یادگیری تجوید و قرائت قرآن کریم مشغول شد. سپس حدیث و فقه، هیئت، تفسیر، منطق، طب و هندسه آموخت[۵]. نزد پدرش و گروهی از ادیبان و علمای آن عصر تلمذ کرده است[۶]. حزین پس از مرگ پدر (1127ق) و مادرش (1129ق) مدت کوتاهی زادگاهش را ترک گفت و در شیراز به سر برد[۷]. در 1135ق/ ؟م پس از محاصره اصفهان به دست افاغنه، حزین از آنجا گریخت. او پس از مدتی توقف در خوانسار و خرم آباد، قصد حج کرد، اما در طول سفر بیمار شد و ناچار چندی در یمن ماند[۸]. در 1146 از بیم نادرشاه (حک 1148ـ1160ق) به هندوستان رفت. سرانجام در بنارس درگذشت و همان جا مدفون شد[۹]. تذکره المعاصرین (1165ق) تاریخ حزین، تذکره العاشقین و دیوان اشعار از مشهورترین آثار وی هستند[۱۰]. نثر حزین ساده و پخته و دور از تصنّع است. در شاعری نیز میتوان او را از شاعران درجه اول سبک هندی شمرد[۱۱]. با این همه به سبب طعنی که در باب مردم هند کرد، برخی از شاعران و ادیبان هند نظیر سراجالدین علی خان آرزو (م 1169ق) رسالاتی در انتقاد از وی نوشتند[۱۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، كراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، با مقدمه ممتاز حسن، کراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م
- ↑ تذکره المعاصرین. با مقدمه، تصحیح و تعلیقات معصومه سالک، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر سایه، چ 1، 1375، ص 42.
- ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او. مشهد: توس، 1342، ص 3.
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. ص 2 (مقدمه).
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. فتح السُبل. به کوشش ناصر باقری بیدهندی، تهران: نشر میراث مکتوب ـنشر قبله، چ 1، 1375، ص 11 (مقدمه).
- ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزلهای او. مشهد: توس، 1342. ص 6 و 7.
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. تذکره المعاصرین. ص 48، 49، 50 (به اختصار).
- ↑ اثر آفرینان. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 2، ص 270.
- ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. فتح السُبل. ص 17، 18 و 19 (به اختصار).
- ↑ شفیعی کدکنی، محمدرضا. شاعری در هجوم منتقدان. تهران: نشر آگه، چ 1، 1375، ص 103 و 108.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 149 و 150.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر