نقاره: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
نقاره، از گروه سازهای پوست صدا<sup>*</sup>ی یکطرفه (یکطرف بسته) است که در برخی از نواحی ایران متداول میباشد. این ساز در مناطق مختلف دراندازهها و شکلهای گوناگون و با نامهای متفاوتی شناخته میشود. در دو حوزه فرهنگی قشقایی و بویراحمدی به ناقاره معروف است. در مازندران به دِسَرکوتِن شهرت دارد. در گیلان به نقاره یا ناقاره معروف است. در آذربایجان شرقی قوشا ناقارا<sup>*</sup> نامیده میشود. انواعی از آن در کردستان دوتپله<sup>*</sup> نام داشته و برخی از نمونههای آن امروزه تاس<sup>*</sup> نامیده میشود. در نقاره خانه آستان قدس رضوی در مشهد نیز به ناقاره یا نقاره شهرت دارد. | نقاره، از گروه [[سازهای پوست صدا]]<sup>*</sup>ی یکطرفه (یکطرف بسته) است که در برخی از نواحی [[ایران]] متداول میباشد. این ساز در مناطق مختلف دراندازهها و شکلهای گوناگون و با نامهای متفاوتی شناخته میشود. در دو حوزه فرهنگی قشقایی و بویراحمدی به ناقاره معروف است. در [[استان مازندران|مازندران]] به دِسَرکوتِن شهرت دارد. در گیلان به نقاره یا ناقاره معروف است. در [[آذربایجان شرقی]] قوشا ناقارا<sup>*</sup> نامیده میشود. انواعی از آن در [[استان کردستان|کردستان]] دوتپله<sup>*</sup> نام داشته و برخی از نمونههای آن امروزه [[تاس]]<sup>*</sup> نامیده میشود. در نقاره خانه [[آستان قدس رضوی]] در [[مشهد]] نیز به ناقاره یا نقاره شهرت دارد. | ||
نقاره معمولاً مضاعف است یعنی از دو طبل کوچک و بزرگ تشکیل شده است اما نمونههای منفردی از آن نیز همیشه وجودداشته است. ساختمان طبلهای نقاره معمولاً تخممرغی یا گلدانی است. بر روی دهانه نقاره پوست کشیده وتوسط دو قطعه چوب نواخته میشود. دوتپله و تاس در کردستان توسط تسمههای چرمی یا لاستیکی که دوال نام دارد نواخته میشوند. جنس بدنه نقاره قشقایی و بویراحمدی از مس است. نقاره | نقاره معمولاً مضاعف است یعنی از دو طبل کوچک و بزرگ تشکیل شده است اما نمونههای منفردی از آن نیز همیشه وجودداشته است. ساختمان طبلهای نقاره معمولاً تخممرغی یا گلدانی است. بر روی دهانه نقاره پوست کشیده وتوسط دو قطعه چوب نواخته میشود. دوتپله و [[تاس]] در [[استان کردستان|کردستان]] توسط تسمههای چرمی یا لاستیکی که دوال نام دارد نواخته میشوند. جنس بدنه نقاره قشقایی و بویراحمدی از مس است. نقاره [[استان گیلان|گیلان]] نیز از جنس مس و بعضاً سفال اما دِسَرکوتِن [[استان مازندران|مازندران]] دارای بدنهای سفالین میباشد. نقارههای نقارهخانهی [[مشهد]] نیز مسی هستند. دوتپله و تاس بدنهای از جنس برنج یا مس دارند. | ||
نقاره کاربردهای مختلفی داشته که امروزه بیشتر آنها منسوخ شده است. امروزه به غیر از نقارهخانه<sup>*</sup> | نقاره کاربردهای مختلفی داشته که امروزه بیشتر آنها منسوخ شده است. امروزه به غیر از نقارهخانه<sup>*</sup> [[مشهد]]، مهمترین کاربرد نقاره در مجالس عروسی و شادمانی به همراه سرنا یا کرنا میباشد. کاربردهای نقاره در قدیم علاوه بر مجالس شادی شامل خبررسانی و اعلام، نقارهخانه، نذورات، مراسم حماسی چون کُشتی و ...، پیدا کردن محل غریق در آب و ... بوده است. در نقارهخانهی [[آستان قدس رضوی]]، گروه نقارهها و گروه [[کَرنا|کرنا]]<sup>*</sup>ها با هم مینوازند. نقارهخانه در اوقات شرعی و اعیاد مذهبی فعال است. دوتپله در[[استان کردستان|کردستان]]، سازی رزمی و خبررسان بوده که غالباً بر روی زین اسب بسته میشده است. [[تاس]] امروزه در خانقاههای قادریه و بعضاً نقشبندیه در مراسم ذکر جَلی مورد استفاده قرار میگیرد. | ||
در آذربایجان شرقی علاوه بر قوشاناقارا، یک پوست صدای دو طرفه دیگر رایج است که ناقارا نامیده میشود. این ساز در گذشته با چوب و امروز با دست نواخته میشود و در محدوده جغرافیایی | در [[آذربایجان شرقی]] علاوه بر قوشاناقارا، یک پوست صدای دو طرفه دیگر رایج است که ناقارا نامیده میشود. این ساز در گذشته با چوب و امروز با دست نواخته میشود و در محدوده جغرافیایی [[ایران]]، تنها پوست صدای دوطرفهای است که ناقارا خوانده میشود<ref>طلاعات این مدخل از طریق کار میدانی به دست آمده است.</ref><ref>مشروح این اطلاعات در جلد سوم '''''دایرهالمعارف سازهای ایران'''''. محمدرضا درویشی آمده است. </ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
* [[سازهای پوست صدا]] | * [[سازهای پوست صدا]] | ||
* [[تاس]] | |||
* [[آستان قدس رضوی]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
<references /> | <references /> | ||
== منبع اصلی == | == منبع اصلی == | ||
دانشنامه ایران | [https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
محمدرضا درویشی | محمدرضا درویشی | ||
[[رده:هنر]] | |||
[[رده:موسیقی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۴
نقاره، از گروه سازهای پوست صدا*ی یکطرفه (یکطرف بسته) است که در برخی از نواحی ایران متداول میباشد. این ساز در مناطق مختلف دراندازهها و شکلهای گوناگون و با نامهای متفاوتی شناخته میشود. در دو حوزه فرهنگی قشقایی و بویراحمدی به ناقاره معروف است. در مازندران به دِسَرکوتِن شهرت دارد. در گیلان به نقاره یا ناقاره معروف است. در آذربایجان شرقی قوشا ناقارا* نامیده میشود. انواعی از آن در کردستان دوتپله* نام داشته و برخی از نمونههای آن امروزه تاس* نامیده میشود. در نقاره خانه آستان قدس رضوی در مشهد نیز به ناقاره یا نقاره شهرت دارد.
نقاره معمولاً مضاعف است یعنی از دو طبل کوچک و بزرگ تشکیل شده است اما نمونههای منفردی از آن نیز همیشه وجودداشته است. ساختمان طبلهای نقاره معمولاً تخممرغی یا گلدانی است. بر روی دهانه نقاره پوست کشیده وتوسط دو قطعه چوب نواخته میشود. دوتپله و تاس در کردستان توسط تسمههای چرمی یا لاستیکی که دوال نام دارد نواخته میشوند. جنس بدنه نقاره قشقایی و بویراحمدی از مس است. نقاره گیلان نیز از جنس مس و بعضاً سفال اما دِسَرکوتِن مازندران دارای بدنهای سفالین میباشد. نقارههای نقارهخانهی مشهد نیز مسی هستند. دوتپله و تاس بدنهای از جنس برنج یا مس دارند.
نقاره کاربردهای مختلفی داشته که امروزه بیشتر آنها منسوخ شده است. امروزه به غیر از نقارهخانه* مشهد، مهمترین کاربرد نقاره در مجالس عروسی و شادمانی به همراه سرنا یا کرنا میباشد. کاربردهای نقاره در قدیم علاوه بر مجالس شادی شامل خبررسانی و اعلام، نقارهخانه، نذورات، مراسم حماسی چون کُشتی و ...، پیدا کردن محل غریق در آب و ... بوده است. در نقارهخانهی آستان قدس رضوی، گروه نقارهها و گروه کرنا*ها با هم مینوازند. نقارهخانه در اوقات شرعی و اعیاد مذهبی فعال است. دوتپله درکردستان، سازی رزمی و خبررسان بوده که غالباً بر روی زین اسب بسته میشده است. تاس امروزه در خانقاههای قادریه و بعضاً نقشبندیه در مراسم ذکر جَلی مورد استفاده قرار میگیرد.
در آذربایجان شرقی علاوه بر قوشاناقارا، یک پوست صدای دو طرفه دیگر رایج است که ناقارا نامیده میشود. این ساز در گذشته با چوب و امروز با دست نواخته میشود و در محدوده جغرافیایی ایران، تنها پوست صدای دوطرفهای است که ناقارا خوانده میشود[۱][۲].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا درویشی