نبرد نهاوند: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۴۵

نبرد نهاوند، یا فتح دماوند، آخرین جنگ میان اعراب مسلمان و ایرانیان (21ق/642م)^[۱] در زمان عمر خلیفه دوم و یزدگرد سوم ساسانی در نزدیكی نهاوند. در مأموریت فتح‌سواد (غرب ایران)، عمر به جای سعد بن ابی‌وقاص، عمار بن یاسر را به فرماندهی سپاهیان اعراب و یزدگرد سوم نیز، فیروزان (مردانشاه= ذوالحاجب= ابرومند) ^[۲]را به فرماندهی سپاه ایرانیان منصوب كردند. به دنبال آگاهی دادن عمار از قدرت‌گیری ایرانیان، نعمان بن مقرن با سی هزار نفر از سوی عمر مأمور جنگ با ایرانیان شد^[۳]. ایرانیان در وایخورد و اعراب در اسپیذهان لشكرگاه زدند. نعمان حلیه عقب‌نشینی در پیش گرفت و با سر دادن خبر فوت عمر، ^[۴] ایرانیان را از سنگرهایشان بیرون كشید و در بازگشت به سپاه آنان تافت^[۵]. نعمان كشته شد، حذیفه بن یمان به جای او فرماندهی را بر عهده گرفت. اما ایرانیان شكست خورده تارومار شدند. اهمیت این جنگ چنان بود كه عمر خود می‌خواست شركت كند اما حضرت علی بن ابی‌طالب(ع) مانع شد. این فتح دیگر شهرهای ایران دوره ساسانی را در معرض حمله و فتح اعراب قرار داد و از همین رو اعراب آن را فتح‌الفتوح خواندند^[۶].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ زرین‌كوب، روزبه. تاریخ سیاسی ساسانیان. تهران: 1379، سمت، ص107.
↑ بلاذری، احمد بن یحیی. فتوح‌البدان. ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران: 1346، بنیاد فرهنگ ایران، ص116.
↑ دینوری، ابوحنیفه. الاخبارالطوال. الشریف الرضوی، 1415، ص135.
↑ زرین‌كوب، عبدالحسین. تاریخ ایران بعد از اسلام. تهران: 1371، امیركبیر، ص335.
↑ پیرنیا، حسن. ایران باستانی. تهران: 1370، دنیای كتاب، ص365.
↑ كریستن‌سن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان. ترجمه رشید یاسمی، تهران: 1375، دنیای كتاب، ص657.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

کورش صالحی

[1] زرین‌كوب، روزبه. تاریخ سیاسی ساسانیان. تهران: 1379، سمت، ص107.

[2] بلاذری، احمد بن یحیی. فتوح‌البدان. ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران: 1346، بنیاد فرهنگ ایران، ص116.

[3] دینوری، ابوحنیفه. الاخبارالطوال. الشریف الرضوی، 1415، ص135.

[4] زرین‌كوب، عبدالحسین. تاریخ ایران بعد از اسلام. تهران: 1371، امیركبیر، ص335.

[5] پیرنیا، حسن. ایران باستانی. تهران: 1370، دنیای كتاب، ص365.

[6] كریستن‌سن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان. ترجمه رشید یاسمی، تهران: 1375، دنیای كتاب، ص657.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''نبرد نهاوند،''' (21ق / 642م) آخرين جنگ بزرگ ميان اعراب مسلمان ايرانيان در زمان عمر خليفة دوم و يزدگرد سوم ساساني در نزديك نهاوند.<sup>1</sup>
+'''[[نبرد نهاوند]]، یا فتح دماوند،''' آخرین جنگ میان اعراب مسلمان و ایرانیان (21ق/642م)<ref>زرین‌كوب، روزبه. '''''تاریخ سیاسی ساسانیان'''''. تهران: 1379، سمت، ص107.</ref> در زمان عمر خلیفه دوم و [[یزدگرد سوم]] [[ساسانیان|ساسانی]] در نزدیكی نهاوند. در مأموریت فتح‌سواد (غرب ایران)، عمر به جای سعد بن ابی‌وقاص، عمار بن یاسر را به فرماندهی سپاهیان اعراب و [[یزدگرد سوم]] نیز، فیروزان (مردانشاه= ذوالحاجب= ابرومند) <ref>بلاذری، احمد بن یحیی'''''. فتوح‌البدان'''''. ترجمه آذرتاش آذرنوش، تهران: 1346، بنیاد فرهنگ ایران، ص116.</ref>را به فرماندهی سپاه ایرانیان منصوب كردند. به دنبال آگاهی دادن عمار از قدرت‌گیری ایرانیان، نعمان بن مقرن  با سی هزار نفر از سوی عمر مأمور جنگ با ایرانیان شد<ref>دینوری، ابوحنیفه. '''''الاخبارالطوال'''''. الشریف الرضوی، 1415، ص135.</ref>.  ایرانیان در وایخورد و اعراب در اسپیذهان لشكرگاه زدند. نعمان حلیه عقب‌نشینی در پیش گرفت و با سر دادن خبر فوت عمر، <ref>زرین‌كوب، عبدالحسین. '''''تاریخ ایران بعد از اسلام'''''. تهران: 1371، امیركبیر، ص335.</ref> ایرانیان را از سنگرهایشان بیرون كشید و در بازگشت به سپاه آنان تافت<ref>پیرنیا، حسن. '''''ایران باستانی'''''. تهران: 1370، دنیای كتاب، ص365.</ref>.  نعمان كشته شد، حذیفه بن یمان به جای او فرماندهی را بر عهده گرفت. اما ایرانیان شكست خورده تارومار شدند. اهمیت این جنگ چنان بود كه عمر خود می‌خواست شركت كند اما [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|حضرت علی بن ابی‌طالب(ع)]] مانع شد. این فتح دیگر شهرهای [[ایران]] [[ساسانیان|دوره ساسانی]] را در معرض حمله و فتح اعراب قرار داد و از همین رو اعراب آن را فتح‌الفتوح خواندند<ref>  كریستن‌سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، تهران: 1375، دنیای كتاب، ص657.</ref>.
-اعراب اين نبرد را فتح الفتوح خواندند<sup>2</sup> و پس از آن مقاومت ايرانيان محلي و پراكنده بود. عمر، عمار بن ياسر را به جاي سعد بن ابي وقاص به فرماندهي سپاه گماشت. از آنجا كه يزدگرد نيز فرماندهي را به فيروزان يا مردانشاه داد،<sup>3</sup> نعمان بن عمرو بن حقرن با سي هزار تن از سوي عمر مأمور جنگ با ايرانيان شد.<sup>4</sup> ايرانيان در وايخورد و اعراب در اسپيندهان لشكرگاه زدند. نعمان حيلة عقب‌نشيني در پيش گرفت و با سر دادن خبر فوت عمر،<sup>5</sup> ايرانيان را از سنگرهايشان بيرون كشيد و در بازگشت به سپاه آنان تاخت.<sup>6</sup> نعمان كشته شد، خذيفة بن اليمان، به جاي او فرماندهي را بر عهده گرفت و ايرانيان شكست خورده تار و مار شدند. اهميت اين جنگ چنان بود كه عمر خود مي‌خواست شركت كند اما حضرت علي بن ابي‌طالب (ع) مانع شد.<sup>7</sup> اين فتح ديگر شهرهاي ايران دورة ساساني را در معرض حمله و فتح اعراب قرار داد.
+== نیز نگاه کنید به ==
-'''مآخذ:'''
+* [[ساسانیان]]
+* [[یزدگرد سوم]]
--    زرين‌كوب، روزبه. '''''تاريخ سياسي ساسانيان'''''. تهران: سمت، 1379، ص 107.
+== مآخذ ==
+<references />
--    كريستن سن، آرتور. '''''ايران در زمان ساسانيان'''''. ترجمة رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، 1370، ص 657.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
--    مشكور، محمدجواد. '''''ايران در عهد باستان'''''. تهران: اشرفي، ص 1369، ص 485.
--    دينوري، ابوحنيفه. '''''الاخبار الطوال'''''. انتشارات الشريف الرضي، 1415، ص 135.
--    زرين‌كوب، عبدالحسين. '''''تاريخ ايران بعد از اسلام'''''. تهران: اميركبير، 1371، ص 335.
--    پيرنيا، حسن. '''''ايران باستاني'''''. تهران: دنياي كتاب، 1370، ص 365.
--    ابن اثير. '''''الكامل في التاريخ'''''. ج 3، بيروت: دار صادر، بي‌تا، ص 7.
+== نویسنده مقاله ==
 کورش صالحی
+[[رده:تاریخ]]
+[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]