مفرد: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی « ۱۰-۲) '''مفرد''' شعری است دارای یک بیت و قالبی است کم استعمال اینکه دو مصراع قافیه داشته باشند یا نه، اختیاری است. عموماً مفردات در مضامین اخلاقی و تعلیمی است. معمولاً شاعران مفردات را به مناسبت مطلب میآورند و بیشتر در نامهها و رسایل و منشأت...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
شعری است دارای یک بیت و قالبی است کم استعمال اینکه دو مصراع قافیه داشته باشند یا نه، اختیاری است. عموماً مفردات در مضامین اخلاقی و تعلیمی است. معمولاً شاعران مفردات را به مناسبت مطلب میآورند و بیشتر در نامهها و رسایل و منشأت آمده است<ref>همایی، جلالالدین. '''فنون بلاغت و صناعات ادبی'''. تهران: نشر سخن، ۱۳۹۴، ص ۱۰۱.</ref>. معروفترین مفردات [[شعر فارسی]] از شیخ [[سعدی]] است که در پایان دیوانش آمدهاست. | |||
=== مستزاد === | |||
مستزاد آن است که در پایان هر یک از قالبهای [[شعر فارسی]]، قطعه و جملهای کوتاه متناسب با مضمون بیاورند که در معنی با آن مصراع مربوط باشد. مستزاد از نظر وزن عروضی خارج از ارکان اصلی شعر است و بخشی زایدی بر آن است و بدین خاطر بدان «مستزاد» گفتهاند. گویا نخستین مستزاد در [[شعر فارسی]] از [[مسعود سعد سلمان]]، است ولی عدهای بر این باورند که قبل از او، [[ابوسعید ابوالخیر]] در قرن پنجم مستزاد داشته است و این دو بیت را به او نسبت میدهند: <blockquote>از دوست پیام آمد کآراسته کن کار | |||
مهر دل پیش آر و فضول از ره بردار | |||
اینست شریعت | |||
اینست طریقت</blockquote>شاعران دیگر چون [[کمال خجندی، مسعود|کمال خجندی]]، مشتاق اصفهانی و [[ملک الشعرای بهار]] به این قالب سرودهاند. از مستزادهای معروف، شعر [[ملک الشعرای بهار]] در حوادث [[انقلاب مشروطه]] است: <blockquote>با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست | |||
کار ایران با خداست | |||
مذهب شاهنشه ایران ز مذهبها جداست | |||
کار ایران با خداست | |||
شاه مست و شیخ مست و شحنه مست و میر مست | |||
مملکت رفته ز دست | |||
هردم از دستان مستان فتنه و غوغا بپاست | |||
کار ایران با خداست | |||
هردم از دریای استبداد آید بر فراز | |||
موجهای جانگداز</blockquote>مصراعهای مستزاد شعر فوق در حکم شعارهای سیاسی آن عصر بوده است. | |||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[رباعی]] | |||
* [[قصیده]] | |||
* [[غزل]] | |||
* [[مثنوی]] | |||
* [[ترکیب بند]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
== منبع اصلی == | |||
تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی]. | |||
== نویسنده مقاله == | |||
احمد تمیم داری | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۲
شعری است دارای یک بیت و قالبی است کم استعمال اینکه دو مصراع قافیه داشته باشند یا نه، اختیاری است. عموماً مفردات در مضامین اخلاقی و تعلیمی است. معمولاً شاعران مفردات را به مناسبت مطلب میآورند و بیشتر در نامهها و رسایل و منشأت آمده است[۱]. معروفترین مفردات شعر فارسی از شیخ سعدی است که در پایان دیوانش آمدهاست.
مستزاد
مستزاد آن است که در پایان هر یک از قالبهای شعر فارسی، قطعه و جملهای کوتاه متناسب با مضمون بیاورند که در معنی با آن مصراع مربوط باشد. مستزاد از نظر وزن عروضی خارج از ارکان اصلی شعر است و بخشی زایدی بر آن است و بدین خاطر بدان «مستزاد» گفتهاند. گویا نخستین مستزاد در شعر فارسی از مسعود سعد سلمان، است ولی عدهای بر این باورند که قبل از او، ابوسعید ابوالخیر در قرن پنجم مستزاد داشته است و این دو بیت را به او نسبت میدهند:
از دوست پیام آمد کآراسته کن کار
مهر دل پیش آر و فضول از ره بردار
اینست شریعت
اینست طریقت
شاعران دیگر چون کمال خجندی، مشتاق اصفهانی و ملک الشعرای بهار به این قالب سرودهاند. از مستزادهای معروف، شعر ملک الشعرای بهار در حوادث انقلاب مشروطه است:
با شه ایران ز آزادی سخن گفتن خطاست
کار ایران با خداست
مذهب شاهنشه ایران ز مذهبها جداست
کار ایران با خداست
شاه مست و شیخ مست و شحنه مست و میر مست
مملکت رفته ز دست
هردم از دستان مستان فتنه و غوغا بپاست
کار ایران با خداست
هردم از دریای استبداد آید بر فراز
موجهای جانگداز
مصراعهای مستزاد شعر فوق در حکم شعارهای سیاسی آن عصر بوده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ همایی، جلالالدین. فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: نشر سخن، ۱۳۹۴، ص ۱۰۱.
منبع اصلی
تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
احمد تمیم داری