دادگاه های انقلاب: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۱

دادگاه‌های انقلاب، دادگاه‌هایی که در آستانه انقلاب اسلامی برای رسیدگی به جرائم و تخلفات امنیتی، سیاسی و اقتصادی. تشکیل شد و پس از آن گسترش یافت. در 26 بهمن 1357 به فرمان آیت‌الله خمینی دادگاه انقلاب برای جنایات و مصادره اموال سلسله پهلوی و جرایم ضد انقلابی به دادستانی کل مهدی هادوی تشکیل شد^[۱].

در 27 خرداد 1358ش آئین‌نامه‌ای در 24 ماده و 22 تبصره به تصویب شورای انقلاب رسید که مطابق آن دادسرای کل انقلاب در تهران و دادستان آن به انتخاب رهبر برای نظارت بر دادسراهای انقلاب تشکیل شود^[۲]. صلاحیت این دادگا‌ه‌ها نیز رسیدگی به چنین مواردی بود: قتل و کشتار به منظور تحکیم رژیم پهلوی، حبس و شکنجه مردم مبارز به آمریت یا مباشرت، جنایات بزرگ اقتصادی، توطئه علیه جمهوری اسلامی یا اقدام مسلحانه و تخریب و جاسوسی، سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف و قاچاق مواد مخدر، رسیدگی به جرایم پاسداران. در 1362 بازبینی و رسیدگی به گران‌فروشی و احتکار نیز بر عهده این دادگاه گذاشته شد. تا این زمان دادسرا و دادگاه انقلاب یک مرجع قضایی مستقل از دادگستری بود ^[۳]که با تصویب قانون صلاحیت دادگاه‌ها و دادسراهای انقلاب، مصوب 11 اردیبهشت 1362ش، این نهاد بخشی از دادگستری جمهوری اسلامی شد^[۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.
↑ كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.
↑ كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.
↑ كاشانی، سیدمحمود. استانداردهای جهانی دادگستری. تهران: میزان، 1383ش، ص191.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اکبر قاسمی

[1] آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.

[2] كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.

[3] كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.

[4] كاشانی، سیدمحمود. استانداردهای جهانی دادگستری. تهران: میزان، 1383ش، ص191.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''دادگاه‌هاي انقلاب،''' دادگاه‌هايي كه در آستانة انقلاب اسلامي<sup>*</sup> براي رسيدگي به جرائم و تخلفات امنيتي، سياسي و اقتصادي. تشكيل شد و پس از آن گسترش يافت. در 26 بهمن 1357 به فرمان آيت‌الله خميني<sup>*</sup> دادگاه انقلاب براي جنايات و مصادرة اموال سلسلة پهلوي و جرايم ضد انقلابي به دادستاني كل مهدي هادوي تشكيل شد.<sup>1</sup> در 27 خرداد 1358ش آئين‌نامه‌اي در 24 ماده و 22 تبصره به تصويب شوراي انقلاب رسيد كه مطابق آن دادسراي كل انقلاب در تهران و دادستان آن به انتخاب رهبر براي نظارت بر دادسراهاي انقلاب تشكيل شود. صلاحيت اين دادگا‌ه‌ها نيز رسيدگي به چنين مواردي بود: قتل و كشتار به منظور تحكيم رژيم پهلوي، حبس و شكنجة مردم مبارز به آمريت يا مباشرت، جنايات بزرگ اقتصادي، توطئه عليه جمهوري اسلامي يا اقدام مسلحانه و تخريب و جاسوسي، سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف و قاچاق مواد مخدر، رسيدگي به جرايم پاسداران. در 1362 بازبيني و رسيدگي به گران‌فروشي و احتكار نيز بر عهدة اين دادگاه گذاشته شد. تا اين زمان دادسرا و دادگاه انقلاب يك مرجع قضايي مستقل از دادگستري بود<sup>3</sup> كه با تصويب قانون صلاحيت دادگاه‌ها و دادسراهاي انقلاب، مصوب 11 ارديبهشت 1362ش، اين نهاد بخشي از دادگستري جمهوري اسلامي شد.<sup>4</sup>
+'''[[دادگاه های انقلاب|دادگاه‌های انقلاب]]،''' دادگاه‌هایی که در آستانه [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] برای رسیدگی به جرائم و تخلفات امنیتی، سیاسی و اقتصادی. تشکیل شد و پس از آن گسترش یافت. در 26 بهمن 1357 به فرمان [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] دادگاه انقلاب برای جنایات و مصادره اموال [[سلسله پهلوی]] و جرایم ضد انقلابی به دادستانی کل مهدی هادوی تشکیل شد<ref>   آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. '''''صحیفه''''' '''''نور'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.</ref>.
+در 27 خرداد 1358ش آئین‌نامه‌ای در 24 ماده و 22 تبصره به تصویب شورای انقلاب رسید که مطابق آن دادسرای کل انقلاب در [[استان تهران|تهران]] و دادستان آن به انتخاب رهبر برای نظارت بر دادسراهای انقلاب تشکیل شود<ref>كشاورز، بهمن'''''. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب'''''. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.</ref>. صلاحیت این دادگا‌ه‌ها نیز رسیدگی به چنین مواردی بود: قتل و کشتار به منظور تحکیم [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]]، حبس و شکنجه مردم مبارز به آمریت یا مباشرت، جنایات بزرگ اقتصادی، توطئه علیه جمهوری اسلامی یا اقدام مسلحانه و تخریب و جاسوسی، سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف و قاچاق مواد مخدر، رسیدگی به جرایم پاسداران. در 1362 بازبینی و رسیدگی به گران‌فروشی و احتکار نیز بر عهده این دادگاه گذاشته شد. تا این زمان دادسرا و [[دادگاه های انقلاب 2|دادگاه انقلاب]] یک [[قوه قضاییه|مرجع قضایی]] مستقل از دادگستری بود <ref>كشاورز، بهمن'''''. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب'''''. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.</ref>که با تصویب قانون صلاحیت دادگاه‌ها و دادسراهای انقلاب، مصوب 11 اردیبهشت 1362ش، این نهاد بخشی از دادگستری جمهوری اسلامی شد<ref>كاشانی، سیدمحمود. '''''استانداردهای جهانی دادگستری'''''. تهران: میزان، 1383ش، ص191.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-.    آيت‌الله خميني، سيدروح الله. '''''صحيفة''''' '''''نور'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1361ش، ج5، ص123 و 189.
+* [[انقلاب اسلامی ایران]]
+* [[دادگاه های انقلاب 2]]
+* [[امام خمینی]]
-.    كشاورز، بهمن'''''. نگرشي بر قانون تشكيل دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب'''''. تهران: ميزان، 1374ش، ص97- 99.
+== مآخذ ==
+<references />
-.    [بنياد شهيد انقلاب اسلامي]، '''''راست قامتان جاويد'''''. (بهشتي اسطوره‌اي بر جاودانة تاريخ)، تهران: بنياد شهيد انقلاب اسلامي، 1361ش، ص814- 815.
-.    كاشاني، سيدمحمود. '''''استانداردهاي جهاني دادگستري'''''. تهران: ميزان، 1383ش، ص191.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
+== نویسنده مقاله ==
 اکبر قاسمی
+[[رده:تاریخ]]
-'''دادگاه‌هاي انقلاب،''' از ديگر مراجع استثنايي دادگستري.
+[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]
+[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]
-اين دادگاه از يك رئيس يا عضو علي‌ البدل تشكيل مي‌شود. قاضي دادگاه انقلاب بايد داراي شرايط مقرر در مادة واحدة «قانون شرايط انتخاب قضات دادگستري» مصوب 14/2/1361 باشد. صلاحيت دادگاه انقلاب در مادة 5ق. ت. د. ع. ا پيش‌بيني شده است.<sup>1</sup> البته با توجه به بند آمادة مزبور و رأي وحدت روية اصلاحي شمارة 581 مورخ 2/12/71 اين دادگاه در امور حقوقي، علاوه بر دعاوي مربوط به اصل 49 قانون اساسي به ادعاي اشخاص حقيقي يا حقوقي نسبت به اموالي كه دادگاه‌هاي انقلاب مصادره نموده‌‌اند نيز رسيدگي مي‌نمايد. به موجب مادة 5ق. ت. د. ع. ا. دادگاه انقلاب، به تعداد مورد نياز، در مركز هر استان و مناطقي كه رئيس قوة قضاييه ضروري تشخيص دهد، تشكيل‌ مي‌گردد.<sup>2</sup> براساس مادة فوق الذكر، صلاحيت دادگاه انقلاب، عبارتند از رسيدگي به:
-- كلية جرايم عليه امنيت داخلي و خارجي و محاربه يا فساد في الارض.
-- توطئه عليه جمهوري اسلامي ايران يا اقدام مسلحانه و ترور و تخريب به منظور مقابله با نظام.
-- توهين به مقام بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران و مقام معظم رهبري.
-- جاسوسي به نفغ اجانب.
-- كليه جرايم مربوط به قاچاق مواد مخدر.
-- دعاوي مربوط به اصل 49 قانون اساسي؛<sup>3</sup>
-نيز رسيدگي، صدور حكم، طرق شكايت از آراء و همچنين اجراي آراء دادگاه انقلاب براساس قانون جديد آيين دادرسي كيفري است.
-'''مآخذ:'''
-.    '''''مجموعه قوانين روزنامة رسمي كشور 1361'''''. ص7.
-.    '''''مجموعه قوانين روزنامة رسمي كشور 1371.''''' ص843.
-.    شمس، عبدالله. '''''آيين دادرسي مدني'''''. تهران: ميزان، بهار 1381، ص1/107.
-اسدالله معظمی گودرزی