دادگاه های انقلاب: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۱

دادگاه‌های انقلاب، دادگاه‌هایی که در آستانه انقلاب اسلامی برای رسیدگی به جرائم و تخلفات امنیتی، سیاسی و اقتصادی. تشکیل شد و پس از آن گسترش یافت. در 26 بهمن 1357 به فرمان آیت‌الله خمینی دادگاه انقلاب برای جنایات و مصادره اموال سلسله پهلوی و جرایم ضد انقلابی به دادستانی کل مهدی هادوی تشکیل شد^[۱].

در 27 خرداد 1358ش آئین‌نامه‌ای در 24 ماده و 22 تبصره به تصویب شورای انقلاب رسید که مطابق آن دادسرای کل انقلاب در تهران و دادستان آن به انتخاب رهبر برای نظارت بر دادسراهای انقلاب تشکیل شود^[۲]. صلاحیت این دادگا‌ه‌ها نیز رسیدگی به چنین مواردی بود: قتل و کشتار به منظور تحکیم رژیم پهلوی، حبس و شکنجه مردم مبارز به آمریت یا مباشرت، جنایات بزرگ اقتصادی، توطئه علیه جمهوری اسلامی یا اقدام مسلحانه و تخریب و جاسوسی، سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف و قاچاق مواد مخدر، رسیدگی به جرایم پاسداران. در 1362 بازبینی و رسیدگی به گران‌فروشی و احتکار نیز بر عهده این دادگاه گذاشته شد. تا این زمان دادسرا و دادگاه انقلاب یک مرجع قضایی مستقل از دادگستری بود ^[۳]که با تصویب قانون صلاحیت دادگاه‌ها و دادسراهای انقلاب، مصوب 11 اردیبهشت 1362ش، این نهاد بخشی از دادگستری جمهوری اسلامی شد^[۴].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.
↑ كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.
↑ كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.
↑ كاشانی، سیدمحمود. استانداردهای جهانی دادگستری. تهران: میزان، 1383ش، ص191.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

اکبر قاسمی

[1] آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. صحیفه نور. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.

[2] كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.

[3] كشاورز، بهمن. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.

[4] كاشانی، سیدمحمود. استانداردهای جهانی دادگستری. تهران: میزان، 1383ش، ص191.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''[[دادگاه های انقلاب|دادگاه‌های انقلاب]]،''' دادگاه‌هایی كه در آستانه انقلاب اسلامی<sup>*</sup> برای رسیدگی به جرائم و تخلفات امنیتی، سیاسی و اقتصادی. تشكیل شد و پس از آن گسترش یافت. در 26 بهمن 1357 به فرمان آیت‌الله خمینی<sup>*</sup> دادگاه انقلاب برای جنایات و مصادره اموال سلسله پهلوی و جرایم ضد انقلابی به دادستانی كل مهدی هادوی تشكیل شد<ref>   آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. '''''صحیفه''''' '''''نور'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.</ref>. در 27 خرداد 1358ش آئین‌نامه‌ای در 24 ماده و 22 تبصره به تصویب شورای انقلاب رسید كه مطابق آن دادسرای كل انقلاب در تهران و دادستان آن به انتخاب رهبر برای نظارت بر دادسراهای انقلاب تشكیل شود<ref>كشاورز، بهمن'''''. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب'''''. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.</ref>. صلاحیت این دادگا‌ه‌ها نیز رسیدگی به چنین مواردی بود: قتل و كشتار به منظور تحكیم رژیم پهلوی، حبس و شكنجه مردم مبارز به آمریت یا مباشرت، جنایات بزرگ اقتصادی، توطئه علیه جمهوری اسلامی یا اقدام مسلحانه و تخریب و جاسوسی، سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف و قاچاق مواد مخدر، رسیدگی به جرایم پاسداران. در 1362 بازبینی و رسیدگی به گران‌فروشی و احتكار نیز بر عهده این دادگاه گذاشته شد. تا این زمان دادسرا و دادگاه انقلاب یك مرجع قضایی مستقل از دادگستری بود <ref>كشاورز، بهمن'''''. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب'''''. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.</ref>كه با تصویب قانون صلاحیت دادگاه‌ها و دادسراهای انقلاب، مصوب 11 اردیبهشت 1362ش، این نهاد بخشی از دادگستری جمهوری اسلامی شد<ref>كاشانی، سیدمحمود. '''''استانداردهای جهانی دادگستری'''''. تهران: میزان، 1383ش، ص191.</ref>.
+'''[[دادگاه های انقلاب|دادگاه‌های انقلاب]]،''' دادگاه‌هایی که در آستانه [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] برای رسیدگی به جرائم و تخلفات امنیتی، سیاسی و اقتصادی. تشکیل شد و پس از آن گسترش یافت. در 26 بهمن 1357 به فرمان [[امام خمینی|آیت‌الله خمینی]] دادگاه انقلاب برای جنایات و مصادره اموال [[سلسله پهلوی]] و جرایم ضد انقلابی به دادستانی کل مهدی هادوی تشکیل شد<ref>   آیت‌الله خمینی، سیدروح الله. '''''صحیفه''''' '''''نور'''''. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1361ش، ج5، ص123 و 189.</ref>.
-'''دادگاه‌های انقلاب،''' از دیگر مراجع استثنایی دادگستری.
+در 27 خرداد 1358ش آئین‌نامه‌ای در 24 ماده و 22 تبصره به تصویب شورای انقلاب رسید که مطابق آن دادسرای کل انقلاب در [[استان تهران|تهران]] و دادستان آن به انتخاب رهبر برای نظارت بر دادسراهای انقلاب تشکیل شود<ref>كشاورز، بهمن'''''. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب'''''. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.</ref>. صلاحیت این دادگا‌ه‌ها نیز رسیدگی به چنین مواردی بود: قتل و کشتار به منظور تحکیم [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]]، حبس و شکنجه مردم مبارز به آمریت یا مباشرت، جنایات بزرگ اقتصادی، توطئه علیه جمهوری اسلامی یا اقدام مسلحانه و تخریب و جاسوسی، سرقت مسلحانه، تجاوز به عنف و قاچاق مواد مخدر، رسیدگی به جرایم پاسداران. در 1362 بازبینی و رسیدگی به گران‌فروشی و احتکار نیز بر عهده این دادگاه گذاشته شد. تا این زمان دادسرا و [[دادگاه های انقلاب 2|دادگاه انقلاب]] یک [[قوه قضاییه|مرجع قضایی]] مستقل از دادگستری بود <ref>كشاورز، بهمن'''''. نگرشی بر قانون تشكیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب'''''. تهران: میزان، 1374ش، ص97- 99.</ref>که با تصویب قانون صلاحیت دادگاه‌ها و دادسراهای انقلاب، مصوب 11 اردیبهشت 1362ش، این نهاد بخشی از دادگستری جمهوری اسلامی شد<ref>كاشانی، سیدمحمود. '''''استانداردهای جهانی دادگستری'''''. تهران: میزان، 1383ش، ص191.</ref>.
-این دادگاه از یك رئیس یا عضو علی‌ البدل تشكیل می‌شود. قاضی دادگاه انقلاب باید دارای شرایط مقرر در ماده واحده «قانون شرایط انتخاب قضات دادگستری» مصوب 14/2/1361 باشد. صلاحیت دادگاه انقلاب در ماده 5ق. ت. د. ع. ا پیش‌بینی شده است<ref> '''''مجموعه قوانین روزنامه رسمی كشور 1361'''''. ص7.</ref>.  البته با توجه به بند آماده مزبور و رأی وحدت رویه اصلاحی شماره 581 مورخ 2/12/71 این دادگاه در امور حقوقی، علاوه بر دعاوی مربوط به اصل 49 قانون اساسی به ادعای اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموالی كه دادگاه‌های انقلاب مصادره نموده‌‌اند نیز رسیدگی می‌نماید. به موجب ماده 5ق. ت. د. ع. ا. دادگاه انقلاب، به تعداد مورد نیاز، در مركز هر استان و مناطقی كه رئیس قوه قضاییه ضروری تشخیص دهد، تشكیل‌ می‌گردد<ref>'''''مجموعه قوانین روزنامه رسمی كشور 1371.''''' ص843.</ref>. براساس ماده فوق الذكر، صلاحیت دادگاه انقلاب، عبارتند از رسیدگی به:
+== نیز نگاه کنید به ==
-- كلیه جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی و محاربه یا فساد فی الارض.
-- توطئه علیه جمهوری اسلامی ایران یا اقدام مسلحانه و ترور و تخریب به منظور مقابله با نظام.
-- توهین به مقام بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و مقام معظم رهبری.
-- جاسوسی به نفغ اجانب.
-- كلیه جرایم مربوط به قاچاق مواد مخدر.
-- دعاوی مربوط به اصل 49 قانون اساسی؛<ref>شمس، عبدالله. '''''آیین دادرسی مدنی'''''. تهران: میزان، بهار 1381، ص1/107.</ref>
+* [[انقلاب اسلامی ایران]]
+* [[دادگاه های انقلاب 2]]
-نیز رسیدگی، صدور حكم، طرق شكایت از آراء و همچنین اجرای آراء دادگاه انقلاب براساس قانون جدید آیین دادرسی كیفری است.
+* [[امام خمینی]]
-== نیز نگاه کنید به ==
 == مآخذ ==
+<references />
 == منبع اصلی ==
-دانشنامه ایران
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
 == نویسنده مقاله ==
 اکبر قاسمی
+[[رده:تاریخ]]
-اسدالله معظمی گودرزی
+[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]
+[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]