پرش به محتوا

جعفر پیشه وری: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
[[پرونده:14010606000909 Test NewPhotoFree.jpg|بندانگشتی|جعفر پیشه وری برگرفته از وبسایت خبر فوری قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/3044412-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF]]
[[پرونده:14010606000909 Test NewPhotoFree.jpg|بندانگشتی|جعفر پیشه وری برگرفته از وبسایت خبر فوری قابل بازیابی از<nowiki/>[https://www.khabarfoori.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B7%D9%86%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-39/3044412-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%AF%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%AF%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF https://www.khabarfoori.com/]]]
'''[[جعفر پیشه وری|پیشه‌وری، جعفر جوادزاده]]''' (1311ق / 1893م-1326ش)، سیاستمدار، روزنامه‌نگار و مؤسس فرقه دموکرات آذربایجان.
'''[[جعفر پیشه وری|پیشه‌وری، جعفر جوادزاده]]''' (1311ق / 1893م-1326ش)، سیاستمدار، روزنامه‌نگار و مؤسس [[حزب(فرقه)دموکرات|فرقه دموکرات]] آذربایجان.


پیشه‌وری در روستایی از توابع خلخال به دنیا آمد. در حدود 12 سالگی با خانواده‌اش به باکو مهاجرت کرد. همزمان با تحصیل، به معلمی، روزنامه‌نگاری و فعالیت سیاسی پرداخت<ref> '''''آخرین سنگر آزادی؛ مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران'''''. به کوشش رحیم رییس‌نیا، تهران: نشر شیرازه، 1377، ص 16؛ مرادی مراغه‌ای، علی. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان'''''. تهران: اوحدی، 1381، ص 12-17.</ref>. در 1299ش به همراه کمونیست‌های باکو به گیلان آمد، اما در همان سال به شوروی بازگشت<ref>لاجوردی، حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369، ص 9-10.؛ آخرین سنگ آزادی. '''''مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران'''''. به کوشش رحیم رییس‌نیا، تهران: نشر شیرازه، 1377. ص 45-47.</ref>. در 1306ش دوباره به ایران آمد و تا 1309ش در تهران به سر برد. در آن تاریخ در پی شناسایی شبکه‌های کمونیستی، دستگیر و به 10 سال زندان محکوم شد<ref>   مرادی مراغه‌ای. علی. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان'''''. تهران: اوحدی، 1381. ص 197-230.</ref>. پس از سقوط [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه پهلوی]]<sup>*</sup>، فعالیت سیاسی خود را با انتشار روزنامه ''آژیر'' (در خرداد ماه 1322ش) پی گرفت<ref>   اتابکی، تورج. '''''آذربایجان در ایران معاصر'''''. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376، ص 130.</ref>. در انتخابات دوره چهاردهم مجلس<sup>*</sup>، به نمایندگی از تبریز انتخاب، اما اعتبارنامه‌اش رد شد<ref>  لاجوردی. حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369. ص 192-193.</ref>. سپس به تبریز رفت و «فرقه دموکرات آذربایجان» را در شهریور 1324ش تأسیس کرد<ref>  لاجوردی. حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369. ص 194-196؛ اتابکی. تورج. '''''آذربایجان در ایران معاصر'''''. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376. ص 114-118.</ref>. فرقه با کمک قوای شوروی، کنترل آذربایجان را به دست گرفت<ref>لاجوردی. حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369 . ص 123-124؛ فاوست، لوییس. '''''ایران و جنگ سرد: بحران آذربایجان (25-1324)'''''. ترجمه کاوه بیات، تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1374، ص 80-84.</ref> و حکومت ملی آذربایجان را تشکیل داد. در آن حکومت پیشه‌وری به نخست‌وزیری برگزیده شد<ref>آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه محم</ref>. با خروج سربازان شوروی از ایران، نیروهای دولتی در آذر ماه 1325ش وارد آذربایجان شدند و تشکیلات فرقه دموکرات متلاشی گردید<ref>دابراهیم فتاحی؛ احمد گل‌محمدی، تهران: نی، 1377، ص 268؛ جامی، ن.، '''''گذشته چراغ راه آینده است'''''. به کوشش بیژن نیک‌بین، تهران: 1362، ص 283-309.</ref>. پیشه‌وری به شوروی گریخت<ref>اتابکی. تورج. '''''آذربایجان در ایران معاصر'''''. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376 . ص 178-184؛ مرادی مراغه‌ای. علی. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان'''''. تهران: اوحدی، 1381 . ص 448-461.</ref> و در یک حادثه رانندگی مشکوک جان سپرد<ref>بیانی، خانبابا. '''''غائله آذربایجان'''''. تهران: زریا، 1375، ص 713-718.</ref>.
پیشه‌وری در روستایی از توابع خلخال به دنیا آمد. در حدود 12 سالگی با خانواده‌اش به باکو مهاجرت کرد. همزمان با تحصیل، به معلمی، روزنامه‌نگاری و فعالیت سیاسی پرداخت<ref> '''''آخرین سنگر آزادی؛ مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران'''''. به کوشش رحیم رییس‌نیا، تهران: نشر شیرازه، 1377، ص 16.</ref><ref>مرادی مراغه‌ای، علی. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان'''''. تهران: اوحدی، 1381، ص 12-17.</ref>.  
 
در 1299ش به همراه کمونیست‌های باکو به [[استان گیلان|گیلان]] آمد، اما در همان سال به شوروی بازگشت<ref>لاجوردی، حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369، ص 9-10.</ref><ref>آخرین سنگ آزادی. '''''مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران'''''. به کوشش رحیم رییس‌نیا، تهران: نشر شیرازه، 1377. ص 45-47.</ref>. در 1306ش دوباره به [[ایران]] آمد و تا 1309ش در [[استان تهران|تهران]] به سر برد.  
 
در آن تاریخ در پی شناسایی شبکه‌های کمونیستی، دستگیر و به 10 سال زندان محکوم شد<ref>   مرادی مراغه‌ای. علی. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان'''''. تهران: اوحدی، 1381. ص 197-230.</ref>. پس از سقوط [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه پهلوی]]<sup>*</sup>، فعالیت سیاسی خود را با انتشار روزنامه ''آژیر'' (در خرداد ماه 1322ش) پی گرفت<ref>   اتابکی، تورج. '''''آذربایجان در ایران معاصر'''''. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376، ص 130.</ref>. در انتخابات دوره چهاردهم [[مجلس شورای ملی|مجلس]]<sup>*</sup>، به نمایندگی از [[تبریز]] انتخاب، اما اعتبارنامه‌اش رد شد<ref>  لاجوردی. حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369. ص 192-193.</ref>. سپس به [[تبریز]] رفت و «[[حزب(فرقه)دموکرات|فرقه دموکرات]] آذربایجان» را در شهریور 1324ش تأسیس کرد<ref>  لاجوردی. حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369. ص 194-196؛ اتابکی. تورج. '''''آذربایجان در ایران معاصر'''''. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376. ص 114-118.</ref>.  
 
فرقه با کمک قوای شوروی، کنترل آذربایجان را به دست گرفت<ref>لاجوردی. حبیب. '''''اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران'''''. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369 . ص 123-124.</ref><ref>فاوست، لوییس. '''''ایران و جنگ سرد: بحران آذربایجان (25-1324)'''''. ترجمه کاوه بیات، تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1374، ص 80-84.</ref> و حکومت ملی آذربایجان را تشکیل داد. در آن حکومت پیشه‌وری به نخست‌وزیری برگزیده شد<ref>آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه محم</ref>. با خروج سربازان شوروی از ایران، نیروهای دولتی در آذر ماه 1325ش وارد آذربایجان شدند و تشکیلات [[حزب(فرقه)دموکرات|فرقه دموکرات]] متلاشی گردید<ref>دابراهیم فتاحی؛ احمد گل‌محمدی، تهران: نی، 1377، ص 268؛ جامی، ن.، '''''گذشته چراغ راه آینده است'''''. به کوشش بیژن نیک‌بین، تهران: 1362، ص 283-309.</ref>. پیشه‌وری به شوروی گریخت<ref>اتابکی. تورج. '''''آذربایجان در ایران معاصر'''''. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376 . ص 178-184.</ref><ref>مرادی مراغه‌ای. علی. '''''از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان'''''. تهران: اوحدی، 1381 . ص 448-461.</ref> و در یک حادثه رانندگی مشکوک جان سپرد<ref>بیانی، خانبابا. '''''غائله آذربایجان'''''. تهران: زریا، 1375، ص 713-718.</ref>.


== نیز نگاه کنید به ==
== نیز نگاه کنید به ==


* [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه پهلوی]]
* [[رضا شاه پهلوی|رضاشاه پهلوی]]
* [[حزب(فرقه)دموکرات]]
* [[تبریز]]


== مآخذ ==
== مآخذ ==
خط ۱۵: خط ۲۳:
== نویسنده مقاله ==
== نویسنده مقاله ==
محمدمهدی موسی خان
محمدمهدی موسی خان
[[رده:علوم سیاسی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۰

جعفر پیشه وری برگرفته از وبسایت خبر فوری قابل بازیابی ازhttps://www.khabarfoori.com/

پیشه‌وری، جعفر جوادزاده (1311ق / 1893م-1326ش)، سیاستمدار، روزنامه‌نگار و مؤسس فرقه دموکرات آذربایجان.

پیشه‌وری در روستایی از توابع خلخال به دنیا آمد. در حدود 12 سالگی با خانواده‌اش به باکو مهاجرت کرد. همزمان با تحصیل، به معلمی، روزنامه‌نگاری و فعالیت سیاسی پرداخت[۱][۲].

در 1299ش به همراه کمونیست‌های باکو به گیلان آمد، اما در همان سال به شوروی بازگشت[۳][۴]. در 1306ش دوباره به ایران آمد و تا 1309ش در تهران به سر برد.

در آن تاریخ در پی شناسایی شبکه‌های کمونیستی، دستگیر و به 10 سال زندان محکوم شد[۵]. پس از سقوط رضاشاه پهلوی*، فعالیت سیاسی خود را با انتشار روزنامه آژیر (در خرداد ماه 1322ش) پی گرفت[۶]. در انتخابات دوره چهاردهم مجلس*، به نمایندگی از تبریز انتخاب، اما اعتبارنامه‌اش رد شد[۷]. سپس به تبریز رفت و «فرقه دموکرات آذربایجان» را در شهریور 1324ش تأسیس کرد[۸].

فرقه با کمک قوای شوروی، کنترل آذربایجان را به دست گرفت[۹][۱۰] و حکومت ملی آذربایجان را تشکیل داد. در آن حکومت پیشه‌وری به نخست‌وزیری برگزیده شد[۱۱]. با خروج سربازان شوروی از ایران، نیروهای دولتی در آذر ماه 1325ش وارد آذربایجان شدند و تشکیلات فرقه دموکرات متلاشی گردید[۱۲]. پیشه‌وری به شوروی گریخت[۱۳][۱۴] و در یک حادثه رانندگی مشکوک جان سپرد[۱۵].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

  1. ↑  آخرین سنگر آزادی؛ مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران. به کوشش رحیم رییس‌نیا، تهران: نشر شیرازه، 1377، ص 16.
  2. ↑ مرادی مراغه‌ای، علی. از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان. تهران: اوحدی، 1381، ص 12-17.
  3. ↑ لاجوردی، حبیب. اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369، ص 9-10.
  4. ↑ آخرین سنگ آزادی. مجموعه مقالات میر جعفر پیشه‌وری در روزنامه حقیقت، ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران. به کوشش رحیم رییس‌نیا، تهران: نشر شیرازه، 1377. ص 45-47.
  5. ↑    مرادی مراغه‌ای. علی. از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان. تهران: اوحدی، 1381. ص 197-230.
  6. ↑    اتابکی، تورج. آذربایجان در ایران معاصر. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376، ص 130.
  7. ↑   لاجوردی. حبیب. اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369. ص 192-193.
  8. ↑   لاجوردی. حبیب. اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369. ص 194-196؛ اتابکی. تورج. آذربایجان در ایران معاصر. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376. ص 114-118.
  9. ↑ لاجوردی. حبیب. اتحادیه‌های کارگری و خودکامگی در ایران. ترجمه ضیاء صدقی، تهران: نشر نو، 1369 . ص 123-124.
  10. ↑ فاوست، لوییس. ایران و جنگ سرد: بحران آذربایجان (25-1324). ترجمه کاوه بیات، تهران: موسسه چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1374، ص 80-84.
  11. ↑ آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه محم
  12. ↑ دابراهیم فتاحی؛ احمد گل‌محمدی، تهران: نی، 1377، ص 268؛ جامی، ن.، گذشته چراغ راه آینده است. به کوشش بیژن نیک‌بین، تهران: 1362، ص 283-309.
  13. ↑ اتابکی. تورج. آذربایجان در ایران معاصر. ترجمه محمدکریم اشراق، تهران: توس، 1376 . ص 178-184.
  14. ↑ مرادی مراغه‌ای. علی. از زندان رضا خان تا صدر فرقه دموکرات آذربایجان. تهران: اوحدی، 1381 . ص 448-461.
  15. ↑ بیانی، خانبابا. غائله آذربایجان. تهران: زریا، 1375، ص 713-718.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدمهدی موسی خان

برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=جعفر_پیشه_وری&oldid=5186»