جذبه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۰

جذبه، از اصطلاحات عرفانی. در لغت به معنای كشش است و در اصطلاح به اشتیاق و سرمستی‌ای گویند كه در اثر رؤیت ذات و صفات حق، ناگهان و بی‌هیچ كوشش و سلوكی به بنده دست می‌دهد. گاهی صوفیان در توضیح مفهوم جذب از تمثیل آهن‌ربا بهره برده‌اند^[۱]. جذبه معلول به عنایت و لطف خداوند است و آن را به برخی از خداجویان تفضل می‌كند^[۲]. هر چند برخی امكان جذبه را در گرو استعداد و قابلیت انسان نیز دانسته‌اند^[۳]. جذبه (= كشش) در این معنا در مقابل سلوک(= كوشش) قرار می‌گیرد. از نظر صوفیه سیر باطنی به سوی حق به دو صورت ممكن است: سلوکیا جذبه. سلوک فعل انسان یعنی كوشش و سیر تدریجی سالک به سوی حق است.

اما جذبه كشش و سیر ناگهانی و غیر تدریجی و حاصل توجه خاص خدا به انسان است. گاه نیز جذبه به جنون عرفانی منجر می‌شود. عقلای مجانین یا مجانین عقلا عارفانی هستند كه به این جنون رسیده‌اند^[۴]. همچنین ممكن است جذبه به تعطیل حواس بیانجامد^[۵] و ممكن است در این حال، پاره‌ای از حواس و توانایی‌های باطنی برانگیخته شود، چنانكه گفته‌اند ابن‌فارض قصیده معروف تأئیه را بر اثر جذبه سروده است^[۶].

نیز نگاه کنید به

حق

مآخذ

↑ كاشانی، عزالدین محمود بن علی. مصباح الهدایه و مفتاح الكفایه. چاپ جلال‌الدین همایی، تهران: 1367ش، ص113.
↑ كاشی، عبدالرزاق. اصطلاحات الصوفیه. چاپ محمدكمال ابراهیم جعفر. مصر: 1981، 39.
↑ همو، شرح منازل السائرین. چاپ محسن بیدارفر، قم: 1372ش، ص17.
↑ جامی، عبدالرحمن. نفحات الانس. چاپ محمود عابدی، تهران: 1370، ص314- 475.
↑ جامی، عبدالرحمن. نفحات الانس. چاپ محمود عابدی، تهران ص401- 402، 497.
↑ جامی، عبدالرحمن. نفحات الانس. چاپ محمود عابدی، تهران ص541.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

امیر حسین ساکن اف

[1] كاشانی، عزالدین محمود بن علی. مصباح الهدایه و مفتاح الكفایه. چاپ جلال‌الدین همایی، تهران: 1367ش، ص113.

[2] كاشی، عبدالرزاق. اصطلاحات الصوفیه. چاپ محمدكمال ابراهیم جعفر. مصر: 1981، 39.

[3] همو، شرح منازل السائرین. چاپ محسن بیدارفر، قم: 1372ش، ص17.

[4] جامی، عبدالرحمن. نفحات الانس. چاپ محمود عابدی، تهران: 1370، ص314- 475.

[5] جامی، عبدالرحمن. نفحات الانس. چاپ محمود عابدی، تهران ص401- 402، 497.

[6] جامی، عبدالرحمن. نفحات الانس. چاپ محمود عابدی، تهران ص541.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''جذبه،''' از اصطلاحات عرفاني. در لغت به معناي كشش است و در اصطلاح به اشتياق و سرمستي‌اي گويند كه در اثر رؤيت ذات و صفات حق، ناگهان و بي‌هيچ كوشش و سلوكي به بنده دست مي‌دهد. گاهي صوفيان در توضيح مفهوم جذب از تمثيل آهن‌ربا بهره برده‌اند.<sup>1</sup> جذبه معلول به عنايت و لطف خداوند است و آن را به برخي از خداجويان تفضل مي‌كند.<sup>2</sup> هر چند برخي امكان جذبه را در گرو استعداد و قابليت انسان نيز دانسته‌اند.<sup>3</sup> جذبه (= كشش) در اين معنا در مقابل سلوك (= كوشش) قرار مي‌گيرد. از نظر صوفيه سير باطني به سوي حق به دو صورت ممكن است: سلوك يا جذبه. سلوك فعل انسان يعني كوشش و سير تدريجي سالك به سوي حق است. اما جذبه كشش و سير ناگهاني و غير تدريجي و حاصل توجه خاص خدا به انسان است. گاه نيز جذبه به جنون عرفاني منجر مي‌شود. عقلاي مجانين يا مجانين عقلا عارفاني هستند كه به اين جنون رسيده‌اند.<sup>4</sup> همچنين ممكن است جذبه به تعطيل حواس بيانجامد<sup>5</sup> و ممكن است در اين حال، پاره‌اي از حواس و توانايي‌هاي باطني برانگيخته شود، چنانكه گفته‌اند ابن‌فارض قصيدة معروف تأئيه را بر اثر جذبه سروده است.<sup>6</sup>
+'''[[جذبه]]،''' از اصطلاحات عرفانی. در لغت به معنای كشش است و در اصطلاح به اشتیاق و سرمستی‌ای گویند كه در اثر رؤیت ذات و صفات [[حق]]، ناگهان و بی‌هیچ كوشش و سلوكی به بنده دست می‌دهد. گاهی [[صوفیه|صوفیان]] در توضیح مفهوم جذب از تمثیل آهن‌ربا بهره برده‌اند<ref>كاشانی، عزالدین محمود بن علی. '''''مصباح''''' '''''الهدایه''''' '''''و''''' '''''مفتاح''''' '''''الكفایه'''''. چاپ جلال‌الدین همایی، تهران: 1367ش، ص113.</ref>. جذبه معلول به عنایت و لطف خداوند است و آن را به برخی از خداجویان تفضل می‌كند<ref>كاشی، عبدالرزاق. '''''اصطلاحات''''' '''''الصوفیه'''''. چاپ محمدكمال ابراهیم جعفر. مصر: 1981، 39.</ref>. هر چند برخی امكان جذبه را در گرو استعداد و قابلیت انسان نیز دانسته‌اند<ref>همو، '''''شرح''''' '''''منازل''''' '''''السائرین'''''. چاپ محسن بیدارفر، قم: 1372ش، ص17.</ref>. جذبه (= كشش) در این معنا در مقابل [[سلوکیان|سلوک]](= كوشش) قرار می‌گیرد. از نظر [[صوفیه]] سیر باطنی به سوی [[حق]] به دو صورت ممكن است: سلوکیا جذبه. سلوک فعل انسان یعنی كوشش و سیر تدریجی سالک به سوی [[حق]] است.
+اما جذبه كشش و سیر ناگهانی و غیر تدریجی و حاصل توجه خاص خدا به انسان است. گاه نیز جذبه به جنون عرفانی منجر می‌شود. عقلای مجانین یا مجانین عقلا عارفانی هستند كه به این جنون رسیده‌اند<ref>جامی، عبدالرحمن. '''''نفحات''''' '''''الانس'''''. چاپ محمود عابدی، تهران: 1370، ص314- 475.</ref>. همچنین ممكن است جذبه به تعطیل [[حواس]] بیانجامد<ref>جامی، عبدالرحمن. '''''نفحات''''' '''''الانس'''''. چاپ محمود عابدی، تهران ص401- 402، 497.</ref> و ممكن است در این حال، پاره‌ای از حواس و توانایی‌های باطنی برانگیخته شود، چنانكه گفته‌اند [[ابن فارض|ابن‌فارض]] قصیده معروف تأئیه را بر اثر جذبه سروده است<ref>جامی، عبدالرحمن. '''''نفحات''''' '''''الانس'''''. چاپ محمود عابدی، تهران  ص541.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== نیز نگاه کنید به ==
-.    كاشاني، عزالدين محمود بن علي. '''''مصباح''''' '''''الهدايه''''' '''''و''''' '''''مفتاح''''' '''''الكفايه'''''. چاپ جلال‌الدين همايي، تهران: 1367ش، ص113.
+* [[حق]]
-.    كاشي، عبدالرزاق. '''''اصطلاحات''''' '''''الصوفيه'''''. چاپ محمدكمال ابراهيم جعفر. مصر: 1981، 39.
+* [[ابن فارض]]
+* [[حواس]]
-.    همو، '''''شرح''''' '''''منازل''''' '''''السائرين'''''. چاپ محسن بيدارفر، قم: 1372ش، ص17.
+== مآخذ ==
+<references />
-.    جامي، عبدالرحمن. '''''نفحات''''' '''''الانس'''''. چاپ محمود عابدي، تهران: 1370، ص314- 475.
+== منبع اصلی ==
+[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
-.    '''''همان'''''. ص401- 402، 497.
+== نویسنده مقاله ==
+امیر حسین ساکن اف
-.    '''''همان'''''. ص541.
+[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]
-امیرحسین ساکت اف