تاریخ بیهقی: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۴۹

تاریخ بیهقی، کتابی تاریخی به زبان فارسی نوشته ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی (385- 470ق/ 995- 1077م). تاریخ بیهقی یا تاریخ مسعودی بخشی از کتاب مفصلی است که با نام‌های دیگری مانند "جامع‌التواریخ"، "جامع فی تاریخ سبکتگین"^[۱] و ... نیز در منابع تاریخی به آن اشاره شده^[۲] که در 32 فصل^[۳] به 42 سال سلطنت غزنویان پرداخته و از آن کتاب از نیمه مجلد پنجم تا مجلد دهم که تا 432ق/ 1040م را در بر می‌گیرد، باقی‌مانده است. از این رو به دوران مسعود غزنوی و «ذکر خوارزم» می‌پردازد و تألیف آن از 448ق/ 1056م آغاز شده است^[۴].

واقعیت پژوهی، دقت و باریک بینی، قدرت استنباط، تحلیل علل و وقایع، معرفی منابع و روایات، نقل اسناد مهم، اشاره به آداب، رسوم و جشن‌ها و بیان نکته‌های اخلاقی از ویژگی‌های تاریخ نگاری^[۵] و تسلط بر زبان‌های فارسی و عربی، به کار بردن نثر فارسی دلپذیر با استفاده از قواعد صرفی و نحوی^[۶] و در عین حال بیان برخی گزارش‌ها در حد داستان‌های جانسوزانه (مانند ذکر بر دار کردن حسنک وزیر) ^[۷] از ویژگی‌های ادبی تاریخ بیهقی است. نسخه‌های خطی فراوان در کتابخانه‌های جهان نشانه توجه به آن است و از زمان نخستین چاپ آن (کلکته 1862م/ 1279ق) تاکنون چاپ‌های متعددی در ایران توسط سیداحمد ادیب پیشاوری، سعید نفیسی، علی‌اکبر فیاض و خلیل خطیب‌رهبر از این کتاب ارائه شده است و ترجمه انگلیسی آن توسط باسورث [Basworth]در دست انتشار است^[۸].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ نفیسی، سعید. در پیرامون تاریخ بیهقی. تهران: فروغی، 1342، ج1، ص5.
↑ مصطفوی‌سبزواری، رضا. «تاریخ بیهقی» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص212.
↑ ابوالحسن علی بن زید بیهقی. تاریخ بیهق. تصحیح احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1345، ص20.
↑ برای آگاهی بیشتر← بیهقی، محمد بن حسین. تاریخ بیهقی. تصحیح علی‌اکبر فیاض، تهران: ایرانشهر، 1351، تصحیح سعید نفیسی، تهران: سنایی، 1350.
↑ یوسفی، غلامحسین. یادداشت‌هایی در زمینه فرهنگ و تاریخ. تهران: 1371، ص161- 165.
↑ بهار، محمدتقی ملک‌الشعراءبهار. سبک‌شناسی. تهران: 1355، ج2، ص67.
↑ فرشیدور، خسرو. «بعضی قواعد دستوری تاریخ بیهقی»، در یادنامه ابوالفضل بیهقی (مجموعه سخنرانی‌های بزرگداشت ابوالفضل بیهقی). مشهد: دانشگاه فردوسی، 1349، ص516.
↑ باسورث، کلیفورد ادموند. «تاریخ بیهقی، معرفی متن و مشکلات ترجمه»، در نامواره دکتر محمود افشار. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1380، ص6.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

حسین باستانی راد

[1] نفیسی، سعید. در پیرامون تاریخ بیهقی. تهران: فروغی، 1342، ج1، ص5.

[2] مصطفوی‌سبزواری، رضا. «تاریخ بیهقی» در دانشنامه جهان اسلام. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص212.

[3] ابوالحسن علی بن زید بیهقی. تاریخ بیهق. تصحیح احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1345، ص20.

[4] برای آگاهی بیشتر← بیهقی، محمد بن حسین. تاریخ بیهقی. تصحیح علی‌اکبر فیاض، تهران: ایرانشهر، 1351، تصحیح سعید نفیسی، تهران: سنایی، 1350.

[5] یوسفی، غلامحسین. یادداشت‌هایی در زمینه فرهنگ و تاریخ. تهران: 1371، ص161- 165.

[6] بهار، محمدتقی ملک‌الشعراءبهار. سبک‌شناسی. تهران: 1355، ج2، ص67.

[7] فرشیدور، خسرو. «بعضی قواعد دستوری تاریخ بیهقی»، در یادنامه ابوالفضل بیهقی (مجموعه سخنرانی‌های بزرگداشت ابوالفضل بیهقی). مشهد: دانشگاه فردوسی، 1349، ص516.

[8] باسورث، کلیفورد ادموند. «تاریخ بیهقی، معرفی متن و مشکلات ترجمه»، در نامواره دکتر محمود افشار. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1380، ص6.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''[[تاریخ بیهقی]]،''' کتابی تاریخی به زبان فارسی نوشته [[ابوالفضل بیهقی|ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی]]<sup>*</sup> (385- 470ق/ 995- 1077م). تاریخ بیهقی یا تاریخ مسعودی بخشی از کتاب مفصلی است که با نام‌های دیگری مانند ''"جامع‌التواریخ"، "جامع فی تاریخ سبکتگین"''<ref>نفیسی، سعید. '''''در پیرامون تاریخ بیهقی.''''' تهران: فروغی، 1342، ج1، ص5.</ref> و ... نیز در منابع تاریخی به آن اشاره شده<ref>مصطفوی‌سبزواری، رضا. «تاریخ بیهقی» در '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص212.</ref> که در 32 فصل<ref>ابوالحسن علی بن زید بیهقی. '''''تاریخ بیهق'''''. تصحیح احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1345، ص20.</ref> به 42 سال سلطنت [[غزنویان]]<sup>*</sup> پرداخته و از آن کتاب از نیمه مجلد پنجم تا مجلد دهم که تا 432ق/ 1040م را در بر می‌گیرد، باقی‌مانده است. از این رو به دوران مسعود غزنوی و «ذکر خوارزم» می‌پردازد و تألیف آن از 448ق/ 1056م آغاز شده است<ref>برای آگاهی بیشتر← بیهقی، محمد بن حسین. '''''تاریخ بیهقی'''''. تصحیح علی‌اکبر فیاض، تهران: ایرانشهر، 1351، تصحیح سعید نفیسی، تهران: سنایی، 1350.</ref>.
+'''[[تاریخ بیهقی]]،''' کتابی تاریخی به زبان فارسی نوشته [[ابوالفضل بیهقی|ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی]] (385- 470ق/ 995- 1077م). تاریخ بیهقی یا تاریخ مسعودی بخشی از کتاب مفصلی است که با نام‌های دیگری مانند ''"جامع‌التواریخ"، "جامع فی تاریخ سبکتگین"''<ref>نفیسی، سعید. '''''در پیرامون تاریخ بیهقی.''''' تهران: فروغی، 1342، ج1، ص5.</ref> و ... نیز در منابع تاریخی به آن اشاره شده<ref>مصطفوی‌سبزواری، رضا. «تاریخ بیهقی» در '''''دانشنامه جهان اسلام'''''. تهران: بنیاد دایرهالمعارف اسلامی، 1380، ج6، ص212.</ref> که در 32 فصل<ref>ابوالحسن علی بن زید بیهقی. '''''تاریخ بیهق'''''. تصحیح احمد بهمنیار، تهران: فروغی، 1345، ص20.</ref> به 42 سال سلطنت [[غزنویان]] پرداخته و از آن کتاب از نیمه مجلد پنجم تا مجلد دهم که تا 432ق/ 1040م را در بر می‌گیرد، باقی‌مانده است. از این رو به دوران مسعود غزنوی و «ذکر خوارزم» می‌پردازد و تألیف آن از 448ق/ 1056م آغاز شده است<ref>برای آگاهی بیشتر← بیهقی، محمد بن حسین. '''''تاریخ بیهقی'''''. تصحیح علی‌اکبر فیاض، تهران: ایرانشهر، 1351، تصحیح سعید نفیسی، تهران: سنایی، 1350.</ref>.
-واقعیت پژوهی، دقت و باریک بینی، قدرت استنباط، تحلیل علل و وقایع، معرفی منابع و روایات، نقل اسناد مهم، اشاره به آداب، رسوم و جشن‌ها  و بیان نکته‌های اخلاقی از ویژگی‌های تاریخ نگاری<ref>یوسفی، غلامحسین'''''. یادداشت‌هایی در زمینه فرهنگ و تاریخ'''''. تهران: 1371، ص161- 165.</ref> و تسلط بر زبان‌های فارسی و عربی، به کار بردن نثر فارسی دلپذیر با استفاده از قواعد صرفی و نحوی<ref>بهار، محمدتقی ملک‌الشعراءبهار. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: 1355، ج2، ص67.</ref> و در عین حال بیان برخی گزارش‌ها در حد داستان‌های جانسوزانه (مانند ذکر بر دار کردن حسنک وزیر) <ref>فرشیدور، خسرو. «بعضی قواعد دستوری تاریخ بیهقی»، '''''در یادنامه ابوالفضل بیهقی''''' (مجموعه سخنرانی‌های بزرگداشت ابوالفضل بیهقی). مشهد: دانشگاه فردوسی، 1349، ص516. </ref>از ویژگی‌های ادبی تاریخ بیهقی است. نسخه‌های خطی فراوان در کتابخانه‌های جهان نشانه توجه به آن است و از زمان نخستین چاپ آن (کلکته 1862م/ 1279ق) تاکنون چاپ‌های متعددی در [[ایران]] توسط سیداحمد ادیب پیشاوری، سعید نفیسی، علی‌اکبر فیاض و خلیل خطیب‌رهبر از این کتاب ارائه شده است و ترجمه انگلیسی آن توسط باسورث [Basworth]در دست انتشار است<ref>باسورث، کلیفورد ادموند. «تاریخ بیهقی، معرفی متن و مشکلات ترجمه»، در '''''نامواره دکتر محمود افشار'''''. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1380، ص6. </ref>.
+واقعیت پژوهی، دقت و باریک بینی، قدرت استنباط، تحلیل علل و وقایع، معرفی منابع و روایات، نقل اسناد مهم، اشاره به آداب، رسوم و جشن‌ها  و بیان نکته‌های اخلاقی از ویژگی‌های تاریخ نگاری<ref>یوسفی، غلامحسین'''''. یادداشت‌هایی در زمینه فرهنگ و تاریخ'''''. تهران: 1371، ص161- 165.</ref> و تسلط بر زبان‌های [[فارسی]] و [[عربی]]، به کار بردن نثر فارسی دلپذیر با استفاده از قواعد صرفی و نحوی<ref>بهار، محمدتقی ملک‌الشعراءبهار. '''''سبک‌شناسی'''''. تهران: 1355، ج2، ص67.</ref> و در عین حال بیان برخی گزارش‌ها در حد داستان‌های جانسوزانه (مانند ذکر بر دار کردن حسنک وزیر) <ref>فرشیدور، خسرو. «بعضی قواعد دستوری تاریخ بیهقی»، '''''در یادنامه ابوالفضل بیهقی''''' (مجموعه سخنرانی‌های بزرگداشت ابوالفضل بیهقی). مشهد: دانشگاه فردوسی، 1349، ص516. </ref> از ویژگی‌های ادبی تاریخ بیهقی است. نسخه‌های خطی فراوان در کتابخانه‌های جهان نشانه توجه به آن است و از زمان نخستین چاپ آن (کلکته 1862م/ 1279ق) تاکنون چاپ‌های متعددی در [[ایران]] توسط سیداحمد ادیب پیشاوری، سعید نفیسی، علی‌اکبر فیاض و خلیل خطیب‌رهبر از این کتاب ارائه شده است و ترجمه انگلیسی آن توسط باسورث [Basworth]در دست انتشار است<ref>باسورث، کلیفورد ادموند. «تاریخ بیهقی، معرفی متن و مشکلات ترجمه»، در '''''نامواره دکتر محمود افشار'''''. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1380، ص6. </ref>.
 == نیز نگاه کنید به ==
@@ خط ۱۶: / خط ۱۶: @@
 حسین باستانی راد
 [[رده:تاریخ]]
-[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]
+[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]
+[[رده:ادبیات]]