شاهنامه فردوسی: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''شاهنامه فردوسی،''' به معنای خاص کتاب حماسههای ملی و تاریخ و سرگذشت پادشاهان ایران به [[فارسی|زبان فارسی]] و منظوم در بحر متقارب و سروده حکیم ابوالقاسم فردوسی. | '''شاهنامه فردوسی،''' به معنای خاص کتاب حماسههای ملی و تاریخ و سرگذشت پادشاهان ایران به [[فارسی|زبان فارسی]] و منظوم در بحر متقارب و سروده حکیم ابوالقاسم فردوسی. | ||
'''این کتاب''' روایات اساطیری، پهلوانی و تاریخی ایران از عهد کیومرث تا پایان روزگار [[یزدگرد سوم]] [[ساسانیان|ساسانی]] (حک 632-651م) را در بر دارد<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1445.</ref>.<sup>1</sup> فردوسی (د 411 یا 416ق / 1020 یا 1025م) در حدود 370 تا 371ق / 980 تا 981م با به دست آوردن نسخهای از شاهنامه ابومنصوری (تألیف 346ق / 957م) نظم آن را آغاز کرد<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1364، ج 1، ص 472، 473.</ref>. او در 384ق / 994م نخستین نسخه ''شاهنامه'' را به پایان برد. در 400ق / 1010م نسخه دیگری نوشت و سرانجام در 402ق / 1011م نسخه چهارمی را ترتیب داد<ref name=":0">نفیسی، سعید. '''''تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی'''''. تهران: فروغی، 1344، ج 1، ص 475.</ref>. گویند فردوسی با معرفی ابوالعباس فضل بن احمد اسفراینی (د 404ق / 1013م) وزیر سلطان محمود غزنوی (حک 389-421ق / 999-1030م) اثر خود را به آن سلطان تقدیم کرد، اما چون پاداش مناسبی از او دریافت نکرد، او را هجو گفت و از غزنین به خراسان رفت<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 371.</ref>. منابع ''شاهنامه''، به جز ''شاهنامه ابومنصوری''، کتاب ''[[اوستا]]''، بند''هشن'' و جز آنها بوده است<ref>تمیمداری، احمد. ''کتاب ایران، '''تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، 1379، ص 145 و 146.</ref>. شاهنامه خزانه لغت و گنجینه فصاحت [[فارسی|زبان فارسی]] به شمار میرود و شیوه بیان آن ساده و روشن است<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 17.</ref>. او در حدود 370 تا 371ق / 980م با به دست آوردن نسخهای از ''شاهنامه ابومنصوری'' نظم خود را آغاز کرد و در حدود 400ق / 1010م آن را به پایان برد. پس از اتمام چندین بار آن را بازبینی و سپس به سلطان محمود غزنوی تقدیم کرد. مطالب ''شاهنامه فردوسی'' را میتوان به سه دوره: | '''این کتاب''' روایات اساطیری، پهلوانی و تاریخی ایران از عهد کیومرث تا پایان روزگار [[یزدگرد سوم]] [[ساسانیان|ساسانی]] (حک 632-651م) را در بر دارد<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1445.</ref>.<sup>1</sup> فردوسی (د 411 یا 416ق / 1020 یا 1025م) در حدود 370 تا 371ق / 980 تا 981م با به دست آوردن نسخهای از شاهنامه ابومنصوری (تألیف 346ق / 957م) نظم آن را آغاز کرد<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1364، ج 1، ص 472، 473.</ref>. او در 384ق / 994م نخستین نسخه ''شاهنامه'' را به پایان برد. در 400ق / 1010م نسخه دیگری نوشت و سرانجام در 402ق / 1011م نسخه چهارمی را ترتیب داد<ref name=":0">نفیسی، سعید. '''''تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی'''''. تهران: فروغی، 1344، ج 1، ص 475.</ref>. گویند فردوسی با معرفی ابوالعباس فضل بن احمد اسفراینی (د 404ق / 1013م) وزیر سلطان محمود غزنوی (حک 389-421ق / 999-1030م) اثر خود را به آن سلطان تقدیم کرد، اما چون پاداش مناسبی از او دریافت نکرد، او را هجو گفت و از غزنین به خراسان رفت<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 371.</ref>. منابع ''شاهنامه''، به جز ''شاهنامه ابومنصوری''، کتاب ''[[اوستا]]''، بند''هشن'' و جز آنها بوده است<ref>تمیمداری، احمد. ''کتاب ایران، '''تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، 1379، ص 145 و 146.</ref>. شاهنامه خزانه لغت و گنجینه فصاحت [[فارسی|زبان فارسی]] به شمار میرود و شیوه بیان آن ساده و روشن است<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 17.</ref>. او در حدود 370 تا 371ق / 980م با به دست آوردن نسخهای از ''شاهنامه ابومنصوری'' نظم خود را آغاز کرد و در حدود 400ق / 1010م آن را به پایان برد. پس از اتمام چندین بار آن را بازبینی و سپس به [[محمود غزنوی|سلطان محمود غزنوی]] تقدیم کرد. مطالب ''شاهنامه فردوسی'' را میتوان به سه دوره: | ||
# دوره افسانهای، یعنی عهد کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک تا ظهور فریدون؛ | # دوره افسانهای، یعنی عهد کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک تا ظهور فریدون؛ | ||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
این منظومه که یکی از والاترین ارزشهای فرهنگی ادبیات فارسی است، در میان شاهکارهای ادبیات جهان جایی استوار و درخشان دارد<ref>برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''تاریخ ادبیات فارسی'''''. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند، 1374، ج 1، ص 362.</ref>. به تعبیری، فردوسی منادی عزّت و شرف ملت ایران و ''شاهنامه'' معتبرترین و موثقترین سند هویت تاریخی و ملی ایران است<ref>مرتضوی، منوچهر. '''''فردوسی و شاهنامه'''''. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).</ref>. امروز چهار نسخه متداول آن به ترتیب 48000، 52000، 55000 و 61000 بیت دارند<ref name=":0" />. از ترجمههای مشهور آن، ترجمه البنداری به عربی، شاک[ Schack] به آلمانی و ژول مول[ J. Mohl] به فرانسوی است. اته[ Ethé]، نولدکه[Nöldeke] و تروبنر[Trubner] نیز تحقیقات با ارزشی درباره فردوسی و ''شاهنامه'' انجام دادهاند<ref>براون، ادوارد. '''''از فردوسی تا سعدی'''''. ترجمه فتحالله مجتبایی، تهران: مروارید، چ 2، 1355، ص 187.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1446. </ref><ref>رزمجو، حسین. '''''قلمرو ادبیات حماسی ایران'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1381، ج 2.</ref><ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. به کوشش ژول مول، تهران: جیبی، ج 3، 1363.</ref><ref>مینوی، مجتبی. '''''فردوسی و شعر او'''''. تهران: توس، چ 3، 1372.</ref>. | این منظومه که یکی از والاترین ارزشهای فرهنگی ادبیات فارسی است، در میان شاهکارهای ادبیات جهان جایی استوار و درخشان دارد<ref>برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''تاریخ ادبیات فارسی'''''. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند، 1374، ج 1، ص 362.</ref>. به تعبیری، فردوسی منادی عزّت و شرف ملت ایران و ''شاهنامه'' معتبرترین و موثقترین سند هویت تاریخی و ملی ایران است<ref>مرتضوی، منوچهر. '''''فردوسی و شاهنامه'''''. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).</ref>. امروز چهار نسخه متداول آن به ترتیب 48000، 52000، 55000 و 61000 بیت دارند<ref name=":0" />. از ترجمههای مشهور آن، ترجمه البنداری به عربی، شاک[ Schack] به آلمانی و ژول مول[ J. Mohl] به فرانسوی است. اته[ Ethé]، نولدکه[Nöldeke] و تروبنر[Trubner] نیز تحقیقات با ارزشی درباره فردوسی و ''شاهنامه'' انجام دادهاند<ref>براون، ادوارد. '''''از فردوسی تا سعدی'''''. ترجمه فتحالله مجتبایی، تهران: مروارید، چ 2، 1355، ص 187.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1446. </ref><ref>رزمجو، حسین. '''''قلمرو ادبیات حماسی ایران'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1381، ج 2.</ref><ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. به کوشش ژول مول، تهران: جیبی، ج 3، 1363.</ref><ref>مینوی، مجتبی. '''''فردوسی و شعر او'''''. تهران: توس، چ 3، 1372.</ref>. | ||
== | == نیز نگاه کنید به == | ||
[ | * [[ساسانیان]] | ||
* [[یزدگرد سوم]] | |||
* [[محمود غزنوی]] | |||
== مآخذ == | |||
<references /> | |||
[ | == منبع اصلی == | ||
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، | |||
== نویسنده مقاله == | |||
ابوالقاسم رادفر | ابوالقاسم رادفر | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰
شاهنامه فردوسی، به معنای خاص کتاب حماسههای ملی و تاریخ و سرگذشت پادشاهان ایران به زبان فارسی و منظوم در بحر متقارب و سروده حکیم ابوالقاسم فردوسی.
این کتاب روایات اساطیری، پهلوانی و تاریخی ایران از عهد کیومرث تا پایان روزگار یزدگرد سوم ساسانی (حک 632-651م) را در بر دارد[۱].1 فردوسی (د 411 یا 416ق / 1020 یا 1025م) در حدود 370 تا 371ق / 980 تا 981م با به دست آوردن نسخهای از شاهنامه ابومنصوری (تألیف 346ق / 957م) نظم آن را آغاز کرد[۲]. او در 384ق / 994م نخستین نسخه شاهنامه را به پایان برد. در 400ق / 1010م نسخه دیگری نوشت و سرانجام در 402ق / 1011م نسخه چهارمی را ترتیب داد[۳]. گویند فردوسی با معرفی ابوالعباس فضل بن احمد اسفراینی (د 404ق / 1013م) وزیر سلطان محمود غزنوی (حک 389-421ق / 999-1030م) اثر خود را به آن سلطان تقدیم کرد، اما چون پاداش مناسبی از او دریافت نکرد، او را هجو گفت و از غزنین به خراسان رفت[۴]. منابع شاهنامه، به جز شاهنامه ابومنصوری، کتاب اوستا، بندهشن و جز آنها بوده است[۵]. شاهنامه خزانه لغت و گنجینه فصاحت زبان فارسی به شمار میرود و شیوه بیان آن ساده و روشن است[۶]. او در حدود 370 تا 371ق / 980م با به دست آوردن نسخهای از شاهنامه ابومنصوری نظم خود را آغاز کرد و در حدود 400ق / 1010م آن را به پایان برد. پس از اتمام چندین بار آن را بازبینی و سپس به سلطان محمود غزنوی تقدیم کرد. مطالب شاهنامه فردوسی را میتوان به سه دوره:
- دوره افسانهای، یعنی عهد کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک تا ظهور فریدون؛
- دوره پهلوانی، از قیام کاوه تا قتل رستم و سلطنت بهمن پسر اسفندیار؛
- دوره تاریخی از اسکندر تا اسلام تقسیم کردهاند[۷].
این منظومه که یکی از والاترین ارزشهای فرهنگی ادبیات فارسی است، در میان شاهکارهای ادبیات جهان جایی استوار و درخشان دارد[۸]. به تعبیری، فردوسی منادی عزّت و شرف ملت ایران و شاهنامه معتبرترین و موثقترین سند هویت تاریخی و ملی ایران است[۹]. امروز چهار نسخه متداول آن به ترتیب 48000، 52000، 55000 و 61000 بیت دارند[۳]. از ترجمههای مشهور آن، ترجمه البنداری به عربی، شاک[ Schack] به آلمانی و ژول مول[ J. Mohl] به فرانسوی است. اته[ Ethé]، نولدکه[Nöldeke] و تروبنر[Trubner] نیز تحقیقات با ارزشی درباره فردوسی و شاهنامه انجام دادهاند[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 1445.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوسی، 1364، ج 1، ص 472، 473.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ نفیسی، سعید. تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی. تهران: فروغی، 1344، ج 1، ص 475.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 371.
- ↑ تمیمداری، احمد. کتاب ایران، تاریخ ادب پارسی. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، 1379، ص 145 و 146.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. با کاروان حلّه. تهران: آریا، 1343، ص 17.
- ↑ خانلری(کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 292- 294.
- ↑ برتلس، یوگنی ادواردویچ. تاریخ ادبیات فارسی. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند، 1374، ج 1، ص 362.
- ↑ مرتضوی، منوچهر. فردوسی و شاهنامه. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).
- ↑ براون، ادوارد. از فردوسی تا سعدی. ترجمه فتحالله مجتبایی، تهران: مروارید، چ 2، 1355، ص 187.
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. ج 2، ص 1446.
- ↑ رزمجو، حسین. قلمرو ادبیات حماسی ایران. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1381، ج 2.
- ↑ فردوسی، ابوالقاسم. شاهنامه. به کوشش ژول مول، تهران: جیبی، ج 3، 1363.
- ↑ مینوی، مجتبی. فردوسی و شعر او. تهران: توس، چ 3، 1372.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر