مجمع الفصحا: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۲

مجمع‌الفصحا، تذکره عمومی شاعران فارسی‌گوی تألیف رضا قلی خان هدایت.

این تذکره در شرح احوال و آثار 867 تن از شاعران کهن و جدید پارسی گوی، از آغاز شعر دری فارسی تا زمان تألیف کتاب است^[۱]. مؤلف آن از شاعران و نویسندگان عهد قاجاریه به شمار می‌رود^[۲]. مجمع‌الفصحاء شامل:

دیباچه؛
احوال و اشعار ناصرالدین شاه؛
احوال و اشعار سلاطین، حکام و شاهزادگان از ابوابراهیم اسماعیل سامانی تا یوسف عادلشاه دکنی؛
شعرای متقدم ایران و دیگر ممالک از ابوحفص سغدی تا یوسف غزنوی؛
شعرای متوسط از اهلی ترشیزی تا یحیی گیلانی؛
شعرای معاصر مؤلف از ادیب مراغه‌ای تا یغمای جندقی؛ و
احوال و آثار مؤلف است^[۳].

مؤلف به تصریح خود در طی مدت سی سال به تدریج مجموعه‌ها، ‌سفینه‌ها و تذکره‌های متعددی را که نام آنها را در دیباچه خویش ذکر کرده، ‌دیده و مسوداتی برای تألیف خود فراهم آورده است^[۴]. مجمع‌الفصحاء آخرین و جامع‌ترین تذکره شاعران فارسی گوی محسوب می‌شود^[۵]. نخستین بار این کتاب در دو جلد بزرگ در 1295 ق / ؟م به اهتمام فرزند مولف، ‌علیقلی خان مخبرالدوله اول به چاپ رسید. چاپ دیگری از آن نیز در 1336ـ1341 ش در 6 مجلد منتشر شد^[۶]^[۴]^[۷].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ گلچین معانی، احمد. تاریخ تذكره‌های فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 144.
↑ طبری، ‌محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیركبیر، چ 1، 1372 ش، ص 356.
↑ گلچین معانی، احمد. تاریخ تذکره‌های فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 145.
↑ ^۴٫۰ ^۴٫۱ 2ـ طبری، ‌محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372 ش، ص 357.
↑ هدایت، رضاقلی‌خان. مجمع‌الفصحاء. ‌به کوشش مظاهر مصفا، ‌تهران: امیرکبیر، 1336 ش، ص ض (مقدمه).
↑ مصاحب، ‌غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 2، 1381 ش، ج 2، ب 2، ص 2662.
↑ خانلری (کیا)، ‌زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی دری، ‌تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348 ش (تاریخ مقدمه)، ص 448 ـ 449.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[1] گلچین معانی، احمد. تاریخ تذكره‌های فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 144.

[2] طبری، ‌محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیركبیر، چ 1، 1372 ش، ص 356.

[3] گلچین معانی، احمد. تاریخ تذکره‌های فارسی. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 145.

[:0-4] ۴٫۰ ^۴٫۱ 2ـ طبری، ‌محمدعلی. زبده الآثار. ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372 ش، ص 357.

[5] هدایت، رضاقلی‌خان. مجمع‌الفصحاء. ‌به کوشش مظاهر مصفا، ‌تهران: امیرکبیر، 1336 ش، ص ض (مقدمه).

[6] مصاحب، ‌غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 2، 1381 ش، ج 2، ب 2، ص 2662.

[7] خانلری (کیا)، ‌زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی دری، ‌تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348 ش (تاریخ مقدمه)، ص 448 ـ 449.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 مجمع‌الفصحا، تذکره عمومی شاعران فارسی‌گوی تألیف [[رضا قلی خان هدایت]].
-این تذکره در شرح احوال و آثار 867 تن از شاعران کهن و جدید پارسی گوی، از آغاز شعر دری فارسی تا زمان تألیف کتاب است<ref>گلچین معانی، احمد. '''''تاریخ تذكره‌های فارسی'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 144.</ref>. مؤلف آن از شاعران و نویسندگان [[قاجاریه|عهد قاجاریه]] به شمار می‌رود<ref>طبری، ‌محمدعلی. '''''زبده الآثار'''.'' ‌تهران: امیركبیر، چ 1، 1372 ش، ص 356.</ref>. مجمع‌الفصحاء شامل: 1ـ دیباچه، 2ـ احوال و اشعار ناصرالدین شاه، 3ـ احوال و اشعار سلاطین، حکام و شاهزادگان از ابوابراهیم اسماعیل سامانی تا یوسف عادلشاه دکنی، 4ـ شعرای متقدم ایران و دیگر ممالک از [[ابوحفص سغدی]]<sup>*</sup> تا یوسف غزنوی، 5ـ شعرای متوسط از اهلی ترشیزی تا یحیی گیلانی، 6ـ شعرای معاصر مؤلف از ادیب مراغه‌ای<sup>*</sup> تا [[یغمای جندقی]]<sup>*</sup> و 7ـ احوال و آثار مؤلف است<ref>گلچین معانی، احمد. '''''تاریخ تذکره‌های فارسی'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 145.</ref>. مؤلف به تصریح خود در طی مدت سی سال به تدریج مجموعه‌ها، ‌سفینه‌ها و تذکره‌های متعددی را که نام آنها را در دیباچه خویش ذکر کرده، ‌دیده و مسوداتی برای تألیف خود فراهم آورده است<ref name=":0">2ـ طبری، ‌محمدعلی. '''''زبده الآثار'''.'' ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372 ش، ص 357.</ref>. مجمع‌الفصحاء آخرین و جامع‌ترین تذکره شاعران فارسی گوی محسوب می‌شود<ref>هدایت، رضاقلی‌خان. '''''مجمع‌الفصحاء'''''. ‌به کوشش مظاهر مصفا، ‌تهران: امیرکبیر، 1336 ش، ص ض (مقدمه).</ref>. نخستین بار این کتاب در دو جلد بزرگ در 1295 ق / ؟م به اهتمام فرزند مولف، ‌علیقلی خان مخبرالدوله اول به چاپ رسید. چاپ دیگری از آن نیز در 1336ـ1341 ش در 6 مجلد منتشر شد<ref>مصاحب، ‌غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 2، 1381 ش، ج 2، ب 2، ص 2662.
+این تذکره در شرح احوال و آثار 867 تن از شاعران کهن و جدید پارسی گوی، از آغاز شعر دری [[فارسی]] تا زمان تألیف کتاب است<ref>گلچین معانی، احمد. '''''تاریخ تذكره‌های فارسی'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 144.</ref>. مؤلف آن از شاعران و نویسندگان [[قاجاریه|عهد قاجاریه]] به شمار می‌رود<ref>طبری، ‌محمدعلی. '''''زبده الآثار'''.'' ‌تهران: امیركبیر، چ 1، 1372 ش، ص 356.</ref>. مجمع‌الفصحاء شامل:
+# دیباچه؛
+# احوال و اشعار [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]]؛
+# احوال و اشعار سلاطین، حکام و شاهزادگان از ابوابراهیم اسماعیل سامانی تا یوسف عادلشاه دکنی؛
+# شعرای متقدم ایران و دیگر ممالک از [[ابوحفص سغدی]] تا یوسف غزنوی؛
+# شعرای متوسط از اهلی ترشیزی تا یحیی گیلانی؛
+# شعرای معاصر مؤلف از ادیب مراغه‌ای تا [[یغمای جندقی]]؛ و
+# احوال و آثار مؤلف است<ref>گلچین معانی، احمد. '''''تاریخ تذکره‌های فارسی'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1350 ش، ج 2، ص 145.</ref>.
+مؤلف به تصریح خود در طی مدت سی سال به تدریج مجموعه‌ها، ‌سفینه‌ها و تذکره‌های متعددی را که نام آنها را در دیباچه خویش ذکر کرده، ‌دیده و مسوداتی برای تألیف خود فراهم آورده است<ref name=":0">2ـ طبری، ‌محمدعلی. '''''زبده الآثار'''.'' ‌تهران: امیرکبیر، چ 1، 1372 ش، ص 357.</ref>. مجمع‌الفصحاء آخرین و جامع‌ترین تذکره شاعران فارسی گوی محسوب می‌شود<ref>هدایت، رضاقلی‌خان. '''''مجمع‌الفصحاء'''''. ‌به کوشش مظاهر مصفا، ‌تهران: امیرکبیر، 1336 ش، ص ض (مقدمه).</ref>. نخستین بار این کتاب در دو جلد بزرگ در 1295 ق / ؟م به اهتمام فرزند مولف، ‌علیقلی خان مخبرالدوله اول به چاپ رسید. چاپ دیگری از آن نیز در 1336ـ1341 ش در 6 مجلد منتشر شد<ref>مصاحب، ‌غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، چ 2، 1381 ش، ج 2، ب 2، ص 2662.
 </ref><ref name=":0" /><ref>خانلری (کیا)، ‌زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی دری'''''، ‌تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348 ش (تاریخ مقدمه)، ص 448 ـ 449.</ref>.