پرش به محتوا

سید ضیاءالدین طباطبائی( رجال سیاسی): تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
تفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Samei (بحث | مشارکت‌ها)
deletegroup
۸٬۷۱۸ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «'''طباطبايي، سيد ضياءالدين،''' (1278-1348ش)، رهبر سياسي كودتاي سوم اسفند 1299 و نخست‌وزير ايران. در شيراز به دنيا آمد. فرزند آقا سيد علي يزدي، روحاني سرشناس عصر ناصرالدين شاه و مظفرالدين شاه قاجار بود. كمتر از يك سال داشت كه همراه خانواده به تبريز رفت....» ایجاد کرد
 
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''طباطبايي، سيد ضياءالدين،''' (1278-1348ش)، رهبر سياسي كودتاي سوم اسفند 1299 و نخست‌وزير ايران.
[[پرونده:211532 356.jpg|بندانگشتی|سید ضیاءالدین طباطبائی برگرفته از وبسایت رویداد24 قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.rouydad24.ir/fa/news/178590/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86]]
'''[[سید ضیاءالدین طباطبائی( رجال سیاسی)|طباطبایی، سید ضیاءالدین]]،''' (1278-1348ش)، رهبر سیاسی کودتای سوم اسفند 1299 و نخست‌وزیر ایران.


در شيراز به دنيا آمد. فرزند آقا سيد علي يزدي، روحاني سرشناس عصر ناصرالدين شاه و مظفرالدين شاه قاجار بود. كمتر از يك سال داشت كه همراه خانواده به تبريز رفت. تحصيلات مقدماتي را نزد پدر گذراند و سپس در مدرسة ثرياي تبريز به فرا گرفتن علوم جديد و زبان‌هاي روسي و فرانسه مشغول شد.<sup>1</sup> مدتي بعد به شيراز بازگشت و در آنجا به تحصيل علوم قديم و زبان انگليسي پرداخت. در جريان جنبش مشروطه<sup>*</sup> نزد پدرش به تهران رفت و به مشروطه‌خواهان پيوست. با پيروزي جنبش مشروطه روزنامه‌هاي ''اسلام'' و ''نداي اسلام'' را در شيراز منتشر كرد. پس از كودتاي محمدعلي‌شاه و به توپ بستن مجلس، به تهران رفت و با شركت در اجتماعي مخفي به نام كميتة جهانگير به مبارزه براي اعادة مشروطه پرداخت. به هنگام فتح تهران توسط مشروطه‌خواهان در تير 1288ش فرماندهي دسته‌اي از مبارزان را به عهده داشت. پس از برقراري مجدد مشروطه روزنامه‌هاي ''شرق'' و ''برق'' را در تهران منتشر كرد. سپس مدتي به فرانسه و انگلستان رفت و در بحبوحة جنگ جهاني اول به ايران بازگشت و به انتشار روزنامة ''رعد'' اقدام كرد.<sup>2</sup> در كشمكش مربوط به قرارداد 1919م ميان دولت وثوق‌الدوله و بريتانيا، از معدود كساني بود كه از قرارداد دفاع مي‌كرد.<sup>3</sup> پس از شكست قرارداد، در كودتايي كه سفارت بريتانيا در تهران براي بر سر كار آوردن دولتي مقتدر طراحي كرده بود، نقش رهبري سياسي را به عهده گرفت و روز سوم اسفند 1299ش به همراه فوج قزاق به فرماندهي رضا خان ميرپنج وارد تهران شد.<sup>4</sup> روز بعد فرمان رئيس الوزرايي خود را از احمدشاه قاجار گرفت و دولتي تشكيل داد كه به كابينة سياه شهرت يافت.<sup>5</sup> حدود سه ماه بعد دولتش سقوط كرد و ناچار شد ايران را ترك كند.<sup>6</sup> حدود 22 سال عمدتاً در فلسطين به سر برد تا اينكه پس از اشغال ايران توسط متفقين و بركناري رضاشاه، در 1322ش به كشور بازگشت.<sup>7</sup> ابتدا حزب وطن (بعداً ارادة ملي) را تشكيل داد، روزنامة '''''رعد امروز''''' را منتشر كرد و با حمايت سفارت انگلستان به نقش‌آفريني در صحنة سياست ايران مشغول شد، سپس به نمايندگي از مردم يزد به دورة چهاردهم مجلس وارد شد.<sup>8</sup> عمده فعاليت‌هايش در اين سال‌ها مخالفت با حزب توده بود.<sup>9</sup> به تدريج به حاشية صحنة سياست رانده شد و به كارهاي كشاورزي و دامداري پرداخت و در هشتم شهريور 1348ش در اثر سكتة قلبي درگذشت.<sup>10</sup>  
در [[شیراز]] به دنیا آمد. فرزند آقا سید علی یزدی، روحانی سرشناس عصر [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]] و [[مظفرالدین شاه|مظفرالدین شاه قاجار]] بود. کمتر از یک سال داشت که همراه خانواده به [[تبریز]] رفت. تحصیلات مقدماتی را نزد پدر گذراند و سپس در مدرسه ثریای تبریز به فرا گرفتن علوم جدید و زبان‌های روسی و فرانسه مشغول شد<ref>  مهدی‌نیا، جعفر. '''''زندگی سیاسی سید ضیاءالدین طباطبایی'''''. چ 1، تهران: امید فردا، 1379، ص 19-21.</ref>. مدتی بعد به شیراز بازگشت و در آنجا به تحصیل علوم قدیم و زبان انگلیسی پرداخت. در جریان جنبش مشروطه<sup>*</sup> نزد پدرش به تهران رفت و به مشروطه‌خواهان پیوست. با پیروزی جنبش مشروطه روزنامه‌های ''اسلام'' و ''ندای اسلام'' را در شیراز منتشر کرد. پس از کودتای محمدعلی‌شاه و به توپ بستن مجلس، به تهران رفت و با شرکت در اجتماعی مخفی به نام کمیته جهانگیر به مبارزه برای اعاده مشروطه پرداخت. به هنگام فتح [[تهران مصور|تهران]] توسط مشروطه‌خواهان در تیر 1288ش فرماندهی دسته‌ای از مبارزان را به عهده داشت. پس از برقراری مجدد مشروطه روزنامه‌های ''شرق'' و ''برق'' را در [[تهران مصور|تهران]] منتشر کرد. سپس مدتی به فرانسه و انگلستان رفت و در بحبوحه [[جنگ جهانی اول]] به ایران بازگشت و به انتشار روزنامه ''رعد'' اقدام کرد<ref>مهدی‌نیا، جعفر. '''''زندگی سیاسی سید ضیاءالدین طباطبایی'''''. چ 1، تهران: امید فردا، 1379 '''''.''''' ص 20-22.</ref>. در کشمکش مربوط به قرارداد 1919م میان دولت وثوق‌الدوله و بریتانیا، از معدود کسانی بود که از قرارداد دفاع می‌کرد<ref>همایون کاتوزیان، محمدعلی. '''''دولت و جامعه در ایران؛ انقراض قاجار و استقرار پهلوی'''''. ترجمه حسن افشار، چ 1، تهران: نشر مرکز، 1379، ص 151.</ref>. پس از شکست قرارداد، در کودتایی که سفارت بریتانیا در تهران برای بر سر کار آوردن دولتی مقتدر طراحی کرده بود، نقش رهبری سیاسی را به عهده گرفت و روز سوم اسفند 1299ش به همراه فوج قزاق به فرماندهی رضا خان میرپنج وارد [[تهران مصور|تهران]] شد<ref>  غنی، سیروس. '''''ایران؛ برآمدن رضاخان.''''' ترجمه حسن کامشاد، چ 3، تهران: نیلوفر، 1380، ص 176-177.</ref>. روز بعد فرمان رئیس الوزرایی خود را از احمدشاه قاجار گرفت و دولتی تشکیل داد که به کابینه سیاه شهرت یافت<ref>  غنی، سیروس. '''''ایران؛ برآمدن رضاخان.''''' ترجمه حسن کامشاد، چ 3، تهران: نیلوفر، 1380، ص 176-177.</ref>. حدود سه ماه بعد دولتش سقوط کرد و ناچار شد ایران را ترک کند<ref>غنی، سیروس. '''''ایران؛ برآمدن رضاخان.''''' ترجمه حسن کامشاد، چ 3، تهران: نیلوفر، 1380 '''''.''''' ص 239-240.</ref>. حدود 22 سال عمدتاً در فلسطین به سر برد تا اینکه پس از اشغال ایران توسط متفقین و برکناری رضاشاه، در 1322ش به کشور بازگشت<ref>عاقلی، باقر. '''''روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی.''''' ج 1، چ 5، تهران: نشر گفتار، زمستان 1379 '''''.''''' ص 358-359.</ref>. ابتدا حزب وطن (بعداً اراده ملی) را تشکیل داد، روزنامه '''''رعد امروز''''' را منتشر کرد و با حمایت سفارت انگلستان به نقش‌آفرینی در صحنه سیاست ایران مشغول شد، سپس به نمایندگی از مردم یزد به دوره چهاردهم مجلس وارد شد<ref>آبراهامیان، یرواند. '''''ایران بین دو انقلاب'''''. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتّاحی ولیلایی، چ 8، تهران: 1382، ص 235-239 و 246.</ref>. عمده فعالیت‌هایش در این سال‌ها مخالفت با [[حزب توده]] بود<ref>  آبادیان، حسین. '''''دو دهه واپسین حکومت پهلوی.''''' چ 1، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، 1383، ص 104.</ref>. به تدریج به حاشیه صحنه سیاست رانده شد و به کارهای کشاورزی و دامداری پرداخت و در هشتم شهریور 1348ش در اثر سکته قلبی درگذشت<ref>عاقلی، باقر. '''''روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی.''''' ج 1، چ 5، تهران: نشر گفتار، زمستان 1379'''''.''''' ص 233.</ref>.


== نیز نگاه کنید به ==


'''مآخذ:'''
* [[جنگ جهانی اول]]
* [[حزب توده]]
* [[ناصرالدین شاه قاجار|ناصرالدین شاه]]
* [[مظفرالدین شاه|مظفرالدین شاه قاجار]]


1-    مهدي‌نيا، جعفر. '''''زندگي سياسي سيد ضياءالدين طباطبايي'''''. چ 1، تهران: اميد فردا، 1379، ص 19-21.
== مآخذ ==
 
2-    '''''همان.''''' ص 20-22.
 
3-    همايون كاتوزيان، محمدعلي. '''''دولت و جامعه در ايران؛ انقراض قاجار و استقرار پهلوي'''''. ترجمة حسن افشار، چ 1، تهران: نشر مركز، 1379، ص 151.
 
4-    غني، سيروس. '''''ايران؛ برآمدن رضاخان.''''' ترجمة حسن كامشاد، چ 3، تهران: نيلوفر، 1380، ص 176-177.
 
5-    عاقلي، باقر. '''''روزشمار تاريخ ايران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامي.''''' ج 1، چ 5، تهران: نشر گفتار، زمستان 1379، ص 145.
 
6-    غني، سيروس. '''''همان.''''' ص 239-240.
 
7-    عاقلي، باقر. '''''همان.''''' ص 358-359.
 
8-    آبراهاميان، يرواند. '''''ايران بين دو انقلاب'''''. ترجمة احمد گل‌محمدي و محمدابراهيم فتّاحي وليلايي، چ 8، تهران: 1382، ص 235-239 و 246.
 
9-    آباديان، حسين. '''''دو دهة واپسين حكومت پهلوي.''''' چ 1، تهران: موسسة مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي، 1383، ص 104.
 
10-  عاقلي، باقر. '''''همان.''''' ص 233.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،


== نویسنده مقاله ==
امید پارسانژاد
امید پارسانژاد

نسخهٔ ‏۲۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۶

سید ضیاءالدین طباطبائی برگرفته از وبسایت رویداد24 قابل بازیابی ازhttps://www.rouydad24.ir/fa/news/178590/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AF%D8%AA%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86

طباطبایی، سید ضیاءالدین، (1278-1348ش)، رهبر سیاسی کودتای سوم اسفند 1299 و نخست‌وزیر ایران.

در شیراز به دنیا آمد. فرزند آقا سید علی یزدی، روحانی سرشناس عصر ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه قاجار بود. کمتر از یک سال داشت که همراه خانواده به تبریز رفت. تحصیلات مقدماتی را نزد پدر گذراند و سپس در مدرسه ثریای تبریز به فرا گرفتن علوم جدید و زبان‌های روسی و فرانسه مشغول شد[۱]. مدتی بعد به شیراز بازگشت و در آنجا به تحصیل علوم قدیم و زبان انگلیسی پرداخت. در جریان جنبش مشروطه* نزد پدرش به تهران رفت و به مشروطه‌خواهان پیوست. با پیروزی جنبش مشروطه روزنامه‌های اسلام و ندای اسلام را در شیراز منتشر کرد. پس از کودتای محمدعلی‌شاه و به توپ بستن مجلس، به تهران رفت و با شرکت در اجتماعی مخفی به نام کمیته جهانگیر به مبارزه برای اعاده مشروطه پرداخت. به هنگام فتح تهران توسط مشروطه‌خواهان در تیر 1288ش فرماندهی دسته‌ای از مبارزان را به عهده داشت. پس از برقراری مجدد مشروطه روزنامه‌های شرق و برق را در تهران منتشر کرد. سپس مدتی به فرانسه و انگلستان رفت و در بحبوحه جنگ جهانی اول به ایران بازگشت و به انتشار روزنامه رعد اقدام کرد[۲]. در کشمکش مربوط به قرارداد 1919م میان دولت وثوق‌الدوله و بریتانیا، از معدود کسانی بود که از قرارداد دفاع می‌کرد[۳]. پس از شکست قرارداد، در کودتایی که سفارت بریتانیا در تهران برای بر سر کار آوردن دولتی مقتدر طراحی کرده بود، نقش رهبری سیاسی را به عهده گرفت و روز سوم اسفند 1299ش به همراه فوج قزاق به فرماندهی رضا خان میرپنج وارد تهران شد[۴]. روز بعد فرمان رئیس الوزرایی خود را از احمدشاه قاجار گرفت و دولتی تشکیل داد که به کابینه سیاه شهرت یافت[۵]. حدود سه ماه بعد دولتش سقوط کرد و ناچار شد ایران را ترک کند[۶]. حدود 22 سال عمدتاً در فلسطین به سر برد تا اینکه پس از اشغال ایران توسط متفقین و برکناری رضاشاه، در 1322ش به کشور بازگشت[۷]. ابتدا حزب وطن (بعداً اراده ملی) را تشکیل داد، روزنامه رعد امروز را منتشر کرد و با حمایت سفارت انگلستان به نقش‌آفرینی در صحنه سیاست ایران مشغول شد، سپس به نمایندگی از مردم یزد به دوره چهاردهم مجلس وارد شد[۸]. عمده فعالیت‌هایش در این سال‌ها مخالفت با حزب توده بود[۹]. به تدریج به حاشیه صحنه سیاست رانده شد و به کارهای کشاورزی و دامداری پرداخت و در هشتم شهریور 1348ش در اثر سکته قلبی درگذشت[۱۰].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

امید پارسانژاد

  1. ↑   مهدی‌نیا، جعفر. زندگی سیاسی سید ضیاءالدین طباطبایی. چ 1، تهران: امید فردا، 1379، ص 19-21.
  2. ↑ مهدی‌نیا، جعفر. زندگی سیاسی سید ضیاءالدین طباطبایی. چ 1، تهران: امید فردا، 1379 . ص 20-22.
  3. ↑ همایون کاتوزیان، محمدعلی. دولت و جامعه در ایران؛ انقراض قاجار و استقرار پهلوی. ترجمه حسن افشار، چ 1، تهران: نشر مرکز، 1379، ص 151.
  4. ↑   غنی، سیروس. ایران؛ برآمدن رضاخان. ترجمه حسن کامشاد، چ 3، تهران: نیلوفر، 1380، ص 176-177.
  5. ↑   غنی، سیروس. ایران؛ برآمدن رضاخان. ترجمه حسن کامشاد، چ 3، تهران: نیلوفر، 1380، ص 176-177.
  6. ↑ غنی، سیروس. ایران؛ برآمدن رضاخان. ترجمه حسن کامشاد، چ 3، تهران: نیلوفر، 1380 . ص 239-240.
  7. ↑ عاقلی، باقر. روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی. ج 1، چ 5، تهران: نشر گفتار، زمستان 1379 . ص 358-359.
  8. ↑ آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب. ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتّاحی ولیلایی، چ 8، تهران: 1382، ص 235-239 و 246.
  9. ↑   آبادیان، حسین. دو دهه واپسین حکومت پهلوی. چ 1، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، 1383، ص 104.
  10. ↑ عاقلی، باقر. روزشمار تاریخ ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی. ج 1، چ 5، تهران: نشر گفتار، زمستان 1379. ص 233.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=سید_ضیاءالدین_طباطبائی(_رجال_سیاسی)&oldid=4284»