مثنوی سرایی: تفاوت میان نسخهها
صفحهای تازه حاوی «مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری كه ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یك قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند.<sup>1</sup> چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور كلی مثنوی...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری | مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری که ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یک قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.</ref>. چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور کلی مثنوی در چهار مورد به کار رفته است: 1ـ داستانهای حماسی و تاریخی نظیر [[شاهنامه فردوسی|شاهنامه]]<sup>*</sup> [[فردوسی]]<sup>*</sup>، 2ـ داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند [[خسرو و شیرین|خسرو و شیرینِ]]<sup>*</sup> [[نظامی گنجوی]]<sup>*</sup>، 3ـ آموزههای عرفانی مانند [[منطق الطیر|منطقالطیر]]<sup>*</sup> [[عطار نیشابوری]]<sup>*</sup> و 4ـ طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند [[بوستان سعدی|بوستانِ]] [[سعدی]]<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.</ref>. شاید بتوان کهنترین نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنویهای حکمت آمیز [[رودکی]] از جمله [[کلیله و دمنه]]<sup>*</sup> و نیز آفرین نامه (336 ق / ؟م) سروده ابوشکور بلخی<sup>*</sup> دانست<ref>محجوب، محمدجعفر. '''''سبک خراسانی در شعر فارسی'''''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.</ref>. اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران [[فردوسی|ابوالقاسم فردوسی]] و مهمترین و با ارزشترین مثنویها شاهنامه اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان [[فخرالدین اسعد گرگانی]]<sup>*</sup> سراینده [[ویس و رامین]]<sup>*</sup> و عنصری<sup>*</sup> سراینده وامق و عذرا را نام برد<ref>تربیت، محمدعلی. '''''مقالات تربیت'''''، به کوشش ح. صدیق، تهران: دنیای کتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.</ref>. جز این شاعران، سنایی غزنوی خالق مثنویهای حدیقه الحقیقه<sup>*</sup>، زادالسالکین<sup>*</sup> و جز آنها و [[خاقانی شروانی|خاقانی]]<sup>*</sup> سراینده [[تحفهالعراقين|تحفه العراقین]]<sup>*</sup> هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند<ref>'''''«مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»'''''، ''مهر''، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.</ref>. در دوره معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند که [[فروغ فرخزاد]]<sup>*</sup> سراینده مثنوی «عاشقانه» نمونه موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق کاشانی در قالب مثنوی کارهای ارزندهای عرضه کردهاند<ref>حسین پور چافی، علی. '''''جریانهای شعر معاصر فارسی'''''، تهران: امیرکبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | |||
* [[شاهنامه فردوسی]] | |||
* [[فردوسی]] | |||
* [[خسرو و شیرین]] | |||
* [[نظامی گنجوی]] | |||
* [[منطق الطیر|منطقالطیر]] | |||
* [[عطار نیشابوری]] | |||
* [[بوستان سعدی]] | |||
* [[رودکی]] | |||
* [[کلیله و دمنه]] | |||
* [[فخرالدین اسعد گرگانی]] | |||
* [[ویس و رامین]] | |||
* [[فروغ فرخزاد]] | |||
* [[خاقانی شروانی]] | |||
* [[تحفهالعراقين]] | |||
== مآخذ == | |||
نسخهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۱
مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری که ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یک قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند[۱]. چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور کلی مثنوی در چهار مورد به کار رفته است: 1ـ داستانهای حماسی و تاریخی نظیر شاهنامه* فردوسی*، 2ـ داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند خسرو و شیرینِ* نظامی گنجوی*، 3ـ آموزههای عرفانی مانند منطقالطیر* عطار نیشابوری* و 4ـ طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند بوستانِ سعدی[۲]. شاید بتوان کهنترین نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنویهای حکمت آمیز رودکی از جمله کلیله و دمنه* و نیز آفرین نامه (336 ق / ؟م) سروده ابوشکور بلخی* دانست[۳]. اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران ابوالقاسم فردوسی و مهمترین و با ارزشترین مثنویها شاهنامه اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان فخرالدین اسعد گرگانی* سراینده ویس و رامین* و عنصری* سراینده وامق و عذرا را نام برد[۴]. جز این شاعران، سنایی غزنوی خالق مثنویهای حدیقه الحقیقه*، زادالسالکین* و جز آنها و خاقانی* سراینده تحفه العراقین* هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند[۵]. در دوره معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند که فروغ فرخزاد* سراینده مثنوی «عاشقانه» نمونه موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق کاشانی در قالب مثنوی کارهای ارزندهای عرضه کردهاند[۶].
نیز نگاه کنید به
- شاهنامه فردوسی
- فردوسی
- خسرو و شیرین
- نظامی گنجوی
- منطقالطیر
- عطار نیشابوری
- بوستان سعدی
- رودکی
- کلیله و دمنه
- فخرالدین اسعد گرگانی
- ویس و رامین
- فروغ فرخزاد
- خاقانی شروانی
- تحفهالعراقين
مآخذ
- ↑ رزمجو، حسین. انواع ادبی، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.
- ↑ شمیسا، سیروس. انواع ادبی، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.
- ↑ محجوب، محمدجعفر. سبک خراسانی در شعر فارسی، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.
- ↑ تربیت، محمدعلی. مقالات تربیت، به کوشش ح. صدیق، تهران: دنیای کتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.
- ↑ «مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»، مهر، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.
- ↑ حسین پور چافی، علی. جریانهای شعر معاصر فارسی، تهران: امیرکبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.