روزبه ابن مقفع: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
'''ابنِ مُقَفَع، روزبه (''' (ح 106ـ142ق / 724-759م)، نویسنده و مترجم کتابهای زبان پهلوی به [[عربی]]. | '''ابنِ مُقَفَع، روزبه (''' (ح 106ـ142ق / 724-759م)، نویسنده و مترجم کتابهای زبان پهلوی به [[عربی]]. | ||
روزبه فرزند دادویه، نویسنده ایرانی تبار عرب زبان در جور (فیروزآباد) [[استان فارس|فارس]] به دنیا آمد<ref>مصاحب، غلامحسین''. '''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، 1356، ج 2، ص 1674.</ref>. در کودکی با پدرش به بصره رفت. زندگی دبیری خود را در دولت بنی امیه آغاز کرد و پس از روی کار آمدن بنی عباس، به عیسی بن علی عموی سفّاح و منصور عباسی پیوست و ظاهراً به دست او مسلمان شد<ref>انزابینژاد، رضا. مقدمه بر '''''گزیده کلیله و دمنه'''''. تهران: جامی، 1372، ص 7.</ref>. گویا در همین اوقات با ابوجعفر منصور خلیفه عباسی آشنایی یافت و برای وی به ترجمه کتابهای علمی و ادبی بسیاری از پهلوی به [[عربی]] دست زد. سرانجام به اتهام زندقه توسط سفیان بن معاویه شکنجه و به قتل رسید<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 186.</ref>. او یکی از دانشمندان زبان پهلوی بود. ابن مُقله (د 328ق / 940م) و ابن خلدون (د 808ق / 1405م) نیز تسلط او را به [[عربی|زبان عربی]] ستوده اند<ref>براون، ادوارد. '''''تاریخ ادبی ایران'''''. ترجمه علی پاشاصالح، تهران: امیرکبیر، 1356، ج 1، ص 401.</ref>. از آثار مهم ترجمه او از پهلوی به عربی ''کلیله و دمنه'' و خداینامه است<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بیناد فرهنگ ایران، 1348، ص 412.</ref>. | روزبه فرزند دادویه، نویسنده ایرانی تبار عرب زبان در جور (فیروزآباد) [[استان فارس|فارس]] به دنیا آمد<ref>مصاحب، غلامحسین''. '''دایره المعارف فارسی'''''. تهران: جیبی، 1356، ج 2، ص 1674.</ref>. در کودکی با پدرش به بصره رفت. زندگی دبیری خود را در دولت بنی امیه آغاز کرد و پس از روی کار آمدن بنی عباس، به عیسی بن علی عموی سفّاح و منصور عباسی پیوست و ظاهراً به دست او مسلمان شد<ref>انزابینژاد، رضا. مقدمه بر '''''گزیده کلیله و دمنه'''''. تهران: جامی، 1372، ص 7.</ref>. گویا در همین اوقات با ابوجعفر منصور خلیفه عباسی آشنایی یافت و برای وی به ترجمه کتابهای علمی و ادبی بسیاری از پهلوی به [[عربی]] دست زد. سرانجام به اتهام زندقه توسط سفیان بن معاویه شکنجه و به قتل رسید<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 186.</ref>. او یکی از دانشمندان زبان پهلوی بود. ابن مُقله (د 328ق / 940م) و ابن خلدون (د 808ق / 1405م) نیز تسلط او را به [[عربی|زبان عربی]] ستوده اند<ref>براون، ادوارد. '''''تاریخ ادبی ایران'''''. ترجمه علی پاشاصالح، تهران: امیرکبیر، 1356، ج 1، ص 401.</ref>. از آثار مهم ترجمه او از پهلوی به عربی ''[[کلیله و دمنه]]'' و [[خدای نامه|خداینامه]] است<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بیناد فرهنگ ایران، 1348، ص 412.</ref>. | ||
از دیگر آثارش: ''ادب الصغیر، ادب الکبیر، الدره الیتیمه، آیین | از دیگر آثارش: ''ادب الصغیر، ادب الکبیر، الدره الیتیمه، [[آیین نامه]]، کتاب [[مزدک]]، کتابالتاج، نامه تنسر به گشنسب'' و ''رساله الصحابه'' را می توان نام برد<ref>انزابینژاد، رضا. مقدمه بر '''''گزیده کلیله و دمنه'''''. تهران: جامی، 1372، ص 9 و 10.</ref>. احتمالاً وی همچنین برخی از کتابهای منطقی ارسطو را که ایرانیان در نهضت دوره انوشیروان از یونانی به پهلوی ترجمه کرده بودند، به [[عربی]] برگرداند<ref>اقبال آشتیانی، عباس. '''''تاریخ مختصر ادبیات ایران'''''. به کوشش میرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 105.</ref>. | ||
== نیز نگاه کنید به == | == نیز نگاه کنید به == | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
* [[ساسانیان]] | * [[ساسانیان]] | ||
* [[استان فارس]] | * [[استان فارس]] | ||
* [[خدای نامه]] | |||
* [[کلیله و دمنه]] | |||
== مآخذ == | == مآخذ == | ||
| خط ۱۹: | خط ۲۱: | ||
== نویسنده مقاله == | == نویسنده مقاله == | ||
نامعلوم | نامعلوم | ||
[[رده:ادبیات و زبان شناسی]] | |||
[[رده:ادبیات]] | [[رده:ادبیات]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۱
ابنِ مُقَفَع، روزبه ( (ح 106ـ142ق / 724-759م)، نویسنده و مترجم کتابهای زبان پهلوی به عربی.
روزبه فرزند دادویه، نویسنده ایرانی تبار عرب زبان در جور (فیروزآباد) فارس به دنیا آمد[۱]. در کودکی با پدرش به بصره رفت. زندگی دبیری خود را در دولت بنی امیه آغاز کرد و پس از روی کار آمدن بنی عباس، به عیسی بن علی عموی سفّاح و منصور عباسی پیوست و ظاهراً به دست او مسلمان شد[۲]. گویا در همین اوقات با ابوجعفر منصور خلیفه عباسی آشنایی یافت و برای وی به ترجمه کتابهای علمی و ادبی بسیاری از پهلوی به عربی دست زد. سرانجام به اتهام زندقه توسط سفیان بن معاویه شکنجه و به قتل رسید[۳]. او یکی از دانشمندان زبان پهلوی بود. ابن مُقله (د 328ق / 940م) و ابن خلدون (د 808ق / 1405م) نیز تسلط او را به زبان عربی ستوده اند[۴]. از آثار مهم ترجمه او از پهلوی به عربی کلیله و دمنه و خداینامه است[۵].
از دیگر آثارش: ادب الصغیر، ادب الکبیر، الدره الیتیمه، آیین نامه، کتاب مزدک، کتابالتاج، نامه تنسر به گشنسب و رساله الصحابه را می توان نام برد[۶]. احتمالاً وی همچنین برخی از کتابهای منطقی ارسطو را که ایرانیان در نهضت دوره انوشیروان از یونانی به پهلوی ترجمه کرده بودند، به عربی برگرداند[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، 1356، ج 2، ص 1674.
- ↑ انزابینژاد، رضا. مقدمه بر گزیده کلیله و دمنه. تهران: جامی، 1372، ص 7.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 186.
- ↑ براون، ادوارد. تاریخ ادبی ایران. ترجمه علی پاشاصالح، تهران: امیرکبیر، 1356، ج 1، ص 401.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بیناد فرهنگ ایران، 1348، ص 412.
- ↑ انزابینژاد، رضا. مقدمه بر گزیده کلیله و دمنه. تهران: جامی، 1372، ص 9 و 10.
- ↑ اقبال آشتیانی، عباس. تاریخ مختصر ادبیات ایران. به کوشش میرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 105.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
نامعلوم