روزبه ابن مقفع
ابنِ مُقَفَع، روزبه ( (ح 106ـ142ق / 724-759م)، نویسنده و مترجم کتابهای زبان پهلوی به عربی.
روزبه فرزند دادویه، نویسنده ایرانی تبار عرب زبان در جور (فیروزآباد) فارس به دنیا آمد[۱]. در کودکی با پدرش به بصره رفت. زندگی دبیری خود را در دولت بنی امیه آغاز کرد و پس از روی کار آمدن بنی عباس، به عیسی بن علی عموی سفّاح و منصور عباسی پیوست و ظاهراً به دست او مسلمان شد[۲]. گویا در همین اوقات با ابوجعفر منصور خلیفه عباسی آشنایی یافت و برای وی به ترجمه کتابهای علمی و ادبی بسیاری از پهلوی به عربی دست زد. سرانجام به اتهام زندقه توسط سفیان بن معاویه شکنجه و به قتل رسید[۳]. او یکی از دانشمندان زبان پهلوی بود. ابن مُقله (د 328ق / 940م) و ابن خلدون (د 808ق / 1405م) نیز تسلط او را به زبان عربی ستوده اند[۴]. از آثار مهم ترجمه او از پهلوی به عربی کلیله و دمنه و خداینامه است[۵].
از دیگر آثارش: ادب الصغیر، ادب الکبیر، الدره الیتیمه، آیین نامه، کتاب مزدک، کتابالتاج، نامه تنسر به گشنسب و رساله الصحابه را می توان نام برد[۶]. احتمالاً وی همچنین برخی از کتابهای منطقی ارسطو را که ایرانیان در نهضت دوره انوشیروان از یونانی به پهلوی ترجمه کرده بودند، به عربی برگرداند[۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، 1356، ج 2، ص 1674.
- ↑ انزابینژاد، رضا. مقدمه بر گزیده کلیله و دمنه. تهران: جامی، 1372، ص 7.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: فردوسی، 1363، ج 1، ص 186.
- ↑ براون، ادوارد. تاریخ ادبی ایران. ترجمه علی پاشاصالح، تهران: امیرکبیر، 1356، ج 1، ص 401.
- ↑ خانلری (کیا)، زهرا. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: بیناد فرهنگ ایران، 1348، ص 412.
- ↑ انزابینژاد، رضا. مقدمه بر گزیده کلیله و دمنه. تهران: جامی، 1372، ص 9 و 10.
- ↑ اقبال آشتیانی، عباس. تاریخ مختصر ادبیات ایران. به کوشش میرهاشم محدث، تهران: هما، 1376، ص 105.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
نامعلوم