کتابخانه های بوشهر: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۰

بوشهر

استان بوشهر در جنوب کشور قرار دارد و از شمال به استان‌های خوزستان و کهگیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج‌فارس و هرمزگان، از شرق به استان فارس، و از غرب به خلیج‌فارس محدود است. مساحت این استان 27653 کیلومترمربع و جمعیت آن (طبق آمار سال 1375)، 743675 نفر بوده که از این تعداد 53 درصد در شهرها و 44 درصد در روستاها سکونت داشته و 3 درصد کوچرو بوده‌اند.

این استان دارای 8 شهرستان، 17 بخش، 13 شهر، 16 دهستان، و 706 آبادی است که شهرستان‌های آن عبارتند از: بوشهر (مرکز استان)، برازجان، تنگستان، دشتستان، دَیّر، دیلم، کنگان، و گناوه^[۱].

تاریخچه

پیشینه تاریخی استان بوشهر به هزاره‌های پیش از میلاد بازمی‌گردد. به نوشته حمدالله مستوفی (قرن 8ق.) بوشهر برای نخستین بار توسط اردشیر بابکان (226-241 م.)، بنیانگذار سلسله ساسانی، با نام "رام اردشیر" ساخته شد و به مرور زمان "ریشِهر" نامیده شد. یاقوت حموی (قرن 7 ق.) نیز ریشهر (بوشهر کنونی) را ناحیه‌ای می‌داند که در آنجا قوم فارس سکونت داشتند که نویسندگان خط‌الجستق بودند.

کتیبه‌های بازمانده از عهد شوتروک ناخونته، از پادشاهان دوره عیلام (هزاره سوم ق.م.)، آجرهای دستنوشته در مسجد جامع سیراف (اواخر قرن 2 ق.) و مناطق باستانی لیان، تلّ پی‌تل، و شاه‌نشین در حوالی ریشهر، همه بیانگر عظمت تاریخی این منطقه به‌شمار می‌روند. اهمیت ریشهر تا زمان سلجوقیان (429-552 ق.) پایدار ماند و در دوره قاجار (1210 ق. ـ 1304 ش.) نیز، از آن به‌عنوان "باب‌الابواب ممالک محروسه ایران" یاد شده است^[۲]^[۳]^[۴]. موقعیت بندری بوشهر، و رفت و آمد مردمانی با ملیت‌های گوناگون به آنجا، سبب پیشرفت فرهنگی مردم منطقه گردید، چنان‌که بوشهر از نخستین شهرهایی بود که دارای چاپخانه و روزنامه شد^[۵]، و محمدخان دشتی (قرن 14 ق.)، از فرمانروایان بانفوذ بوشهر، در قلعه‌ای در خورموج کتابخانه بزرگی برپا کرده بود که مجموعه‌ای از کتب خطی نفیس در آن نگهداری می‌شد^[۶]. پس از آن، تا قرن 14 ق. هیچ‌گونه اطلاعی در زمینه وجود انواع کتابخانه‌ها در استان در دست نیست.

کتابخانه‌های عمومی

قدیمی‌ترین کتابخانه عمومی استان در بقعه شیخ حسن آل عصفور بوشهری (از علمای قرن 13 ق.) قرار داشت. مجموعه نفیس این کتابخانه معتبر که بیشتر آن را کتب خطی و تألیفات علمای آل عصفور تشکیل می‌داد، در اثر بی‌توجهی و رطوبت هوا نابود گردید و بخش باقی‌مانده آن به مناطق دیگر انتقال یافت^[۷]. کتابخانه اسلامیه بوشهر نیز، که در سال 1324 ق. تأسیس شد، شامل مجموعه‌ای از کتاب‌ها و نشریات دینی قابل توجهی بوده است^[۸].

در سال 1344، نخستین کتابخانه عمومی استان، به سبک جدید و متداول، در بندر ریگ گشایش یافت که (طبق آمار سال 1370) در حدود 10000 جلد کتاب و نشریه و 506 عضو داشته است.

از جمله کتابخانه‌های عمومی قابل ذکر استان می‌توان از کتابخانه عمومی برازجان (تأسیس 1347، با مجموعه 7000 جلد، 190 عضو، و 2 کارمند)، کتابخانه عمومی بوشهر (تأسیس 1348، با مجموعه 8000 جلد، 194 عضو، و 2 کارمند)، کتابخانه عمومی گناوه (تأسیس 1350، با مجموعه 7000 جلد، 112 عضو، و 1 کارمند)، کتابخانه عمومی اَهرَم (تأسیس 1350، با مجموعه 10500 جلد، 295 عضو، و 2 کارمند)، کتابخانه عمومی کنگان (با مجموعه 5000 جلد، 42 عضو، و 2 کارمند)، و کتابخانه عمومی دیلم (با مجموعه 4000 جلد، 161 عضو، و 2 کارمند) نام برد^[۹].

در سال 1378 تعداد کل کتابخانه‌های عمومی استان بوشهر 34 واحد بوده که دارای 190000 جلد کتاب و نشریه و 13760 عضو بوده است^[۱۰]. افزون بر این، تعدادی کتابخانه عمومی وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران نیز در استان فعالیت داشته که دارای 33896 جلد کتاب و 2226 نفر کارمند بوده است^[۱۱]، همچنین تعداد 46 واحد کتابخانه مسجد نیز در استان وجود دارد که دارای حدود 40000 جلد کتاب و 4052 عضو بوده‌اند^[۱۲].

نخستین کتابخانه کودکان و نوجوانان استان در سال 1355 در بوشهر گشایش یافت. پس از آن، در شهرهای گناوه (1370)، برازجان و خورموج (1371)، بندر دیلم (1375)، و بندر دیّر نیز کتابخانه‌های دیگری تأسیس شد که در سال 1378، مجموعه‌ای در حدود 50000 جلد، 3744 عضو، و 48 نفر کارمند داشته است^[۱۳].

کتابخانه‌های دانشگاهی

در سال 1376، تعداد 4 واحد مرکز دانشگاهی در استان فعالیت داشته که دارای کتابخانه بوده‌اند. کتابخانه دانشکده مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی، و کتابخانه دانشگاه پیام نور از جمله آنهاست.

کتابخانه مرکزی دانشگاه خلیج‌فارس (بوشهر) نیز با 11327 جلد کتاب، 1500 عضو، و 5 کارمند در این استان فعالیت دارد^[۱۴].

کتابخانه‌های تخصصی

کتابخانه مرکز تحقیقات شیلات خلیج‌فارس (تأسیس 1358)، را می‌توان به‌عنوان نخستین کتابخانه تخصصی استان به‌شمار آورد. این کتابخانه تا سال 1377، دارای 34250 جلد کتاب و نشریه و 2 نفر کارمند بوده است. از دیگر کتابخانه‌های تخصصی قابل ذکر استان، می‌توان از کتابخانه سازمان میراث فرهنگی بوشهر (تأسیس 1369، با 300 جلد کتاب و 2 کارمند) و کتابخانه مرکز تحقیقات و مطالعات و سنجش صداوسیمای بوشهر (با مجموعه 2500 جلد، 240 عضو، و 1 کارمند) نام برد^[۱۵]^[۱۶].

کتابخانه‌های آموزشگاهی

در استان بوشهر 393 واحد کتابخانه آموزشگاهی فعالیت دارند. کتابخانه مدرسه سعادت، قدیمی‌ترین کتابخانه آموزشگاهی این استان است که در سال 1317 ق.، با مجموعه‌ای در حدود 500 جلد کتاب، تأسیس شد. این کتابخانه در سال 1370، دارای مجموعه‌ای بیش از 5500 جلد کتاب و 850 عضو بوده است^[۱۷]^[۱۸].

تا سال 1378، مجموعه کل کتابخانه‌های آموزشگاهی استان در حدود 400000 جلد و کارکنان آنها 50 نفر بوده است^[۱۸].

[1] Shutruk - Nakhunté

منبع اصلی

بوشهر، کتابخانه های (1381). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

نویسنده مقاله

مهناز علیجانی

↑ زنده‌دل، حسن. استان بوشهر. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص23،33.
↑ مصطفوی، محمدتقی. اقلیم پارس. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی، 1343، ص141و142.
↑ اقتداری، احمد. آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص139-145.
↑ زنده‌دل، حسن. استان بوشهر. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص64.
↑ انوشه، حسن. "بوشهر". دایره‌المعارف تشیع. ج3، ص503.
↑ نبوی، محمدحسن. علما و نویسندگان بوشهر. بوشهر: انتشارات پروین، 1377، ص69.
↑ نبوی، محمدحسن. علما و نویسندگان بوشهر. بوشهر: انتشارات پروین، 1377، ص53.
↑ انصاری، نوش‌آفرین. کتابخانه‌های ایران از تأسیس دارالفنون تا انقلاب مشروطیت. آینده. س. دهم، 10 و 11 (دی و بهمن 1363)، ص675-676.
↑ شناسنامه کتابخانه‌های عمومی کشور. تهران: هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، دبیرخانه، 1370، ص261-284.
↑ خلاصه گزارش نیمه دوم 1378 کتابخانه‌های عمومی کشور. تهران: هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، دبیرخانه، مدیریت مطالعات و برنامه‌ریزی پژوهشی، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.
↑ گزارش فرهنگی کشور: 1376. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، 1378، ص34.
↑ لیست کتابخانه‌های مساجد و امکانات موجود در آنها به تفکیک استان‌ها. تهران: ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، مدیریت امور کتابخانه‌ها، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.
↑ اقتداری، احمد. آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص3،12.
↑ لیست مراکز بر اساس استان‌ها. [تهران]: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، [1377-1378] (پلی‌کپی)، ص36.
↑ تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. راهنمای مراکز اسناد، کتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی. ویرایش 2. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1370، ص181و194.
↑ لیست مراکز بر اساس استان‌ها. [تهران]: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، [1377-1378] (پلی‌کپی)، ص52و53.
↑ سدیدالسلطنه بندرعباسی (کبابی)، محمدعلی خان. سرزمین‌های شمالی پیرامون خلیج‌فارس و دریای عمان در صد سال پیش. تهران: جهان معاصر، 1371، ص111.
↑ ^۱۸٫۰ ^۱۸٫۱ تعداد کل کتابخانه و کتاب در سطح مدارس کشور: گزارش شماره 8. [تهران]: وزارت آموزش و پرورش، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.

[1] زنده‌دل، حسن. استان بوشهر. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص23،33.

[2] مصطفوی، محمدتقی. اقلیم پارس. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی، 1343، ص141و142.

[3] اقتداری، احمد. آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص139-145.

[4] زنده‌دل، حسن. استان بوشهر. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص64.

[5] انوشه، حسن. "بوشهر". دایره‌المعارف تشیع. ج3، ص503.

[6] نبوی، محمدحسن. علما و نویسندگان بوشهر. بوشهر: انتشارات پروین، 1377، ص69.

[7] نبوی، محمدحسن. علما و نویسندگان بوشهر. بوشهر: انتشارات پروین، 1377، ص53.

[8] انصاری، نوش‌آفرین. کتابخانه‌های ایران از تأسیس دارالفنون تا انقلاب مشروطیت. آینده. س. دهم، 10 و 11 (دی و بهمن 1363)، ص675-676.

[9] شناسنامه کتابخانه‌های عمومی کشور. تهران: هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، دبیرخانه، 1370، ص261-284.

[10] خلاصه گزارش نیمه دوم 1378 کتابخانه‌های عمومی کشور. تهران: هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور، دبیرخانه، مدیریت مطالعات و برنامه‌ریزی پژوهشی، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.

[11] گزارش فرهنگی کشور: 1376. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، 1378، ص34.

[12] لیست کتابخانه‌های مساجد و امکانات موجود در آنها به تفکیک استان‌ها. تهران: ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، مدیریت امور کتابخانه‌ها، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.

[13] اقتداری، احمد. آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375، ص3،12.

[14] لیست مراکز بر اساس استان‌ها. [تهران]: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، [1377-1378] (پلی‌کپی)، ص36.

[15] تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. راهنمای مراکز اسناد، کتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی. ویرایش 2. تهران: کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1370، ص181و194.

[16] لیست مراکز بر اساس استان‌ها. [تهران]: کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، [1377-1378] (پلی‌کپی)، ص52و53.

[17] سدیدالسلطنه بندرعباسی (کبابی)، محمدعلی خان. سرزمین‌های شمالی پیرامون خلیج‌فارس و دریای عمان در صد سال پیش. تهران: جهان معاصر، 1371، ص111.

[:0-18] ۱۸٫۰ ^۱۸٫۱ تعداد کل کتابخانه و کتاب در سطح مدارس کشور: گزارش شماره 8. [تهران]: وزارت آموزش و پرورش، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-= بوشهر، كتابخانه های =
+=== [[بوشهر]] ===
-استان بوشهر در جنوب كشور قرار دارد و از شمال به استان‌های خوزستان و كهگیلویه و بویراحمد، از جنوب به خلیج‌فارس و هرمزگان، از شرق به استان فارس، و از غرب به خلیج‌فارس محدود است. مساحت این استان 27653 كیلومترمربع و جمعیت آن (طبق آمار سال 1375)، 743675 نفر بوده كه از این تعداد 53 درصد در شهرها و 44 درصد در روستاها سكونت داشته و 3 درصد كوچرو بوده‌اند.
+استان [[بوشهر]] در جنوب کشور قرار دارد و از شمال به استان‌های [[استان خوزستان|خوزستان]] و [[استان کهگیلویه و بویراحمد|کهگیلویه و بویراحمد]]، از جنوب به [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] و [[استان هرمزگان|هرمزگان]]، از شرق به استان [[استان فارس|فارس]]، و از غرب به [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] محدود است. مساحت این استان 27653 کیلومترمربع و جمعیت آن (طبق آمار سال 1375)، 743675 نفر بوده که از این تعداد 53 درصد در شهرها و 44 درصد در روستاها سکونت داشته و 3 درصد کوچرو بوده‌اند.
-این استان دارای 8 شهرستان، 17 بخش، 13 شهر، 16 دهستان، و 706 آبادی است كه شهرستان‌های آن عبارتند از: بوشهر (مركز استان)، برازجان، تنگستان، دشتستان، دَیّر، دیلم، كنگان، و گناوه (7: 23، 33).
+این استان دارای 8 شهرستان، 17 بخش، 13 شهر، 16 دهستان، و 706 آبادی است که شهرستان‌های آن عبارتند از: [[بوشهر]] (مرکز استان)، برازجان، تنگستان، دشتستان، دَیّر، دیلم، کنگان، و گناوه<ref>زنده‌دل، حسن. '''''استان بوشهر'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص23،33.</ref>.
-== فهرست ==
+=== تاریخچه ===
+پیشینه تاریخی استان بوشهر به هزاره‌های پیش از میلاد بازمی‌گردد. به نوشته [[حمدالله مستوفی]] (قرن 8ق.) بوشهر برای نخستین بار توسط [[اردشیر بابکان]] (226-241 م.)، بنیانگذار سلسله [[ساسانیان|ساسانی]]، با نام "رام اردشیر" ساخته شد و به مرور زمان "ریشِهر" نامیده شد. یاقوت حموی (قرن 7 ق.) نیز ریشهر (بوشهر کنونی) را ناحیه‌ای می‌داند که در آنجا قوم فارس سکونت داشتند که نویسندگان خط‌الجستق بودند.
-* ۱تاریخچه
+کتیبه‌های بازمانده از عهد شوتروک ناخونته، از پادشاهان دوره عیلام (هزاره سوم ق.م.)، آجرهای دستنوشته در مسجد جامع سیراف (اواخر قرن 2 ق.) و مناطق باستانی لیان، تلّ پی‌تل، و شاه‌نشین در حوالی ریشهر، همه بیانگر عظمت تاریخی این منطقه به‌شمار می‌روند. اهمیت ریشهر تا زمان [[سلجوقیان]] (429-552 ق.) پایدار ماند و در دوره [[قاجاریه|قاجار]] (1210 ق. ـ 1304 ش.) نیز، از آن به‌عنوان "باب‌الابواب ممالک محروسه ایران" یاد شده است<ref>مصطفوی، محمدتقی. '''''اقلیم پارس'''''. تهران: [https://anjom.ir/fa/news/category/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86/ انتشارات انجمن آثار ملی]، 1343، ص141و142.</ref><ref>اقتداری، احمد. '''''آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان'''''. تهران: [https://anjom.ir/ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]، 1375، ص139-145.</ref><ref>زنده‌دل، حسن. '''''استان بوشهر'''''. تهران: نشر ایرانگردان، 1377، ص64.</ref>. موقعیت بندری [[بوشهر]]، و رفت و آمد مردمانی با ملیت‌های گوناگون به آنجا، سبب پیشرفت فرهنگی مردم منطقه گردید، چنان‌که [[بوشهر]] از نخستین شهرهایی بود که دارای چاپخانه و روزنامه شد<ref>انوشه، حسن. '''''"بوشهر"'''''. دایره‌المعارف تشیع. ج3، ص503.</ref>، و محمدخان دشتی (قرن 14 ق.)، از فرمانروایان بانفوذ [[بوشهر]]، در قلعه‌ای در خورموج کتابخانه بزرگی برپا کرده بود که مجموعه‌ای از کتب خطی نفیس در آن نگهداری می‌شد<ref>نبوی، محمدحسن. '''''علما و نویسندگان بوشهر'''''. بوشهر: انتشارات پروین، 1377، ص69.</ref>. پس از آن، تا قرن 14 ق. هیچ‌گونه اطلاعی در زمینه وجود انواع کتابخانه‌ها در استان در دست نیست.
-* ۲كتابخانه‌های عمومی
-* ۳كتابخانه‌های دانشگاهی
-* ۴كتابخانه‌های تخصصی
-* ۵كتابخانه‌های آموزشگاهی
-** ۵.۱مآخذ
-== تاریخچه ==
+=== کتابخانه‌های عمومی ===
-پیشینه تاریخی استان بوشهر به هزاره‌های پیش از میلاد بازمی‌گردد. به نوشته حمدالله مستوفی (قرن 8ق.) بوشهر برای نخستین بار توسط اردشیر بابكان (226-241 م.)، بنیانگذار سلسله ساسانی، با نام "رام اردشیر" ساخته شد و به مرور زمان "ریشِهر" نامیده شد. یاقوت حموی (قرن 7 ق.) نیز ریشهر (بوشهر كنونی) را ناحیه‌ای می‌داند كه در آنجا قوم فارس سكونت داشتند كه نویسندگان خط‌الجستق بودند.
+قدیمی‌ترین کتابخانه عمومی استان در بقعه شیخ حسن آل عصفور بوشهری (از علمای قرن 13 ق.) قرار داشت. مجموعه نفیس این کتابخانه معتبر که بیشتر آن را کتب خطی و تألیفات علمای آل عصفور تشکیل می‌داد، در اثر بی‌توجهی و رطوبت هوا نابود گردید و بخش باقی‌مانده آن به مناطق دیگر انتقال یافت<ref>نبوی، محمدحسن. '''''علما و نویسندگان بوشهر'''''. بوشهر: انتشارات پروین، 1377، ص53.</ref>. کتابخانه اسلامیه بوشهر نیز، که در سال 1324 ق. تأسیس شد، شامل مجموعه‌ای از کتاب‌ها و نشریات دینی قابل توجهی بوده است<ref>انصاری، نوش‌آفرین. '''''کتابخانه‌های ایران از تأسیس دارالفنون تا انقلاب مشروطیت'''''. آینده. س. دهم، 10 و 11 (دی و بهمن 1363)، ص675-676.</ref>.
-كتیبه‌های بازمانده از عهد شوتروك ناخونته، از پادشاهان دوره عیلام (هزاره سوم ق.م.)، آجرهای دستنوشته در مسجد جامع سیراف (اواخر قرن 2 ق.) و مناطق باستانی لیان، تلّ پی‌تل، و شاه‌نشین در حوالی ریشهر، همه بیانگر عظمت تاریخی این منطقه به‌شمار می‌روند. اهمیت ریشهر تا زمان سلجوقیان (429-552 ق.) پایدار ماند و در دوره قاجار (1210 ق. ـ 1304 ش.) نیز، از آن به‌عنوان "باب‌الابواب ممالك محروسه ایران" یاد شده است (141:13، 142؛ 1: 139-144، 145؛ 7: 64). موقعیت بندری بوشهر، و رفت و آمد مردمانی با ملیت‌های گوناگون به آنجا، سبب پیشرفت فرهنگی مردم منطقه گردید، چنان‌كه بوشهر از نخستین شهرهایی بود كه دارای چاپخانه و روزنامه شد (3: ج 3، ص503)، و محمدخان دشتی (قرن 14 ق.)، از فرمانروایان بانفوذ بوشهر، در قلعه‌ای در خورموج كتابخانه بزرگی برپا كرده بود كه مجموعه‌ای از كتب خطی نفیس در آن نگهداری می‌شد (69:14). پس از آن، تا قرن 14 ق. هیچ‌گونه اطلاعی در زمینه وجود انواع كتابخانه‌ها در استان در دست نیست.
+در سال 1344، نخستین کتابخانه عمومی استان، به سبک جدید و متداول، در بندر ریگ گشایش یافت که (طبق آمار سال 1370) در حدود 10000 جلد کتاب و نشریه و 506 عضو داشته است.
-== كتابخانه‌های عمومی ==
+از جمله کتابخانه‌های عمومی قابل ذکر استان می‌توان از کتابخانه عمومی برازجان (تأسیس 1347، با مجموعه 7000 جلد، 190 عضو، و 2 کارمند)، کتابخانه عمومی بوشهر (تأسیس 1348، با مجموعه 8000 جلد، 194 عضو، و 2 کارمند)، کتابخانه عمومی گناوه (تأسیس 1350، با مجموعه 7000 جلد، 112 عضو، و 1 کارمند)، کتابخانه عمومی اَهرَم (تأسیس 1350، با مجموعه 10500 جلد، 295 عضو، و 2 کارمند)، کتابخانه عمومی کنگان (با مجموعه 5000 جلد، 42 عضو، و 2 کارمند)، و کتابخانه عمومی دیلم (با مجموعه 4000 جلد، 161 عضو، و 2 کارمند) نام برد<ref>'''''شناسنامه کتابخانه‌های عمومی کشور'''''. تهران: [https://www.iranpl.ir/tag/%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA+%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور]، دبیرخانه، 1370، ص261-284.</ref>.
-قدیمی‌ترین كتابخانه عمومی استان در بقعه شیخ حسن آل عصفور بوشهری (از علمای قرن 13 ق.) قرار داشت. مجموعه نفیس این كتابخانه معتبر كه بیشتر آن را كتب خطی و تألیفات علمای آل عصفور تشكیل می‌داد، در اثر بی‌توجهی و رطوبت هوا نابود گردید و بخش باقی‌مانده آن به مناطق دیگر انتقال یافت (53:14). كتابخانه اسلامیه بوشهر نیز، كه در سال 1324 ق. تأسیس شد، شامل مجموعه‌ای از كتاب‌ها و نشریات دینی قابل توجهی بوده است (2: 675-676).
-در سال 1344، نخستین كتابخانه عمومی استان، به سبك جدید و متداول، در بندر ریگ گشایش یافت كه (طبق آمار سال 1370) در حدود 10000 جلد كتاب و نشریه و 506 عضو داشته است.
+در سال 1378 تعداد کل کتابخانه‌های عمومی استان [[بوشهر]] 34 واحد بوده که دارای 190000 جلد کتاب و نشریه و 13760 عضو بوده است<ref>'''''خلاصه گزارش نیمه دوم 1378 کتابخانه‌های عمومی کشور'''''. تهران: [https://www.iranpl.ir/tag/%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA+%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%A1 هیأت امنای کتابخانه‌های عمومی کشور]، دبیرخانه، مدیریت مطالعات و برنامه‌ریزی پژوهشی، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.</ref>. افزون بر این، تعدادی کتابخانه عمومی وابسته به جمعیت [https://rcs.ir/ هلال احمر جمهوری اسلامی ایران] نیز در استان فعالیت داشته که دارای 33896 جلد کتاب و 2226 نفر کارمند بوده است<ref>'''''گزارش فرهنگی کشور: 1376'''''. تهران: [https://www.farhang.gov.ir/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، 1378، ص34.</ref>، همچنین تعداد 46 واحد کتابخانه مسجد نیز در استان وجود دارد که دارای حدود 40000 جلد کتاب و 4052 عضو بوده‌اند<ref>'''''لیست کتابخانه‌های مساجد و امکانات موجود در آنها به تفکیک استان‌ها'''''. تهران: [https://masajed.farhang.gov.ir/ ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر کانون‌های فرهنگی و هنری مساجد]، مدیریت امور کتابخانه‌ها، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.</ref>.
-از جمله كتابخانه‌های عمومی قابل ذكر استان می‌توان از كتابخانه عمومی برازجان (تأسیس 1347، با مجموعه 7000 جلد، 190 عضو، و 2 كارمند)، كتابخانه عمومی بوشهر (تأسیس 1348، با مجموعه 8000 جلد، 194 عضو، و 2 كارمند)، كتابخانه عمومی گناوه (تأسیس 1350، با مجموعه 7000 جلد، 112 عضو، و 1 كارمند)، كتابخانه عمومی اَهرَم (تأسیس 1350، با مجموعه 10500 جلد، 295 عضو، و 2 كارمند)، كتابخانه عمومی كنگان (با مجموعه 5000 جلد، 42 عضو، و 2 كارمند)، و كتابخانه عمومی دیلم (با مجموعه 4000 جلد، 161 عضو، و 2 كارمند) نام برد (9: 261-284).
+نخستین کتابخانه کودکان و نوجوانان استان در سال 1355 در بوشهر گشایش یافت. پس از آن، در شهرهای گناوه (1370)، برازجان و خورموج (1371)، بندر دیلم (1375)، و بندر دیّر نیز کتابخانه‌های دیگری تأسیس شد که در سال 1378، مجموعه‌ای در حدود 50000 جلد، 3744 عضو، و 48 نفر کارمند داشته است<ref>اقتداری، احمد. '''''آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان'''''. تهران: [https://anjom.ir/ انجمن آثار و مفاخر فرهنگی]، 1375، ص3،12.</ref>.
-در سال 1378 تعداد كل كتابخانه‌های عمومی استان بوشهر 34 واحد بوده كه دارای 190000 جلد كتاب و نشریه و 13760 عضو بوده است (1:6). افزون بر این، تعدادی كتابخانه عمومی وابسته به جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران نیز در استان فعالیت داشته كه دارای 33896 جلد كتاب و 2226 نفر كارمند بوده است (34:10)، همچنین تعداد 46 واحد كتابخانه مسجد نیز در استان وجود دارد كه دارای حدود 40000 جلد كتاب و 4052 عضو بوده‌اند (1:11).
+=== کتابخانه‌های دانشگاهی ===
+در سال 1376، تعداد 4 واحد مرکز دانشگاهی در استان فعالیت داشته که دارای کتابخانه بوده‌اند. کتابخانه دانشکده مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی بوشهر، کتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی، و کتابخانه دانشگاه پیام نور از جمله آنهاست.
-نخستین كتابخانه كودكان و نوجوانان استان در سال 1355 در بوشهر گشایش یافت. پس از آن، در شهرهای گناوه (1370)، برازجان و خورموج (1371)، بندر دیلم (1375)، و بندر دیّر نیز كتابخانه‌های دیگری تأسیس شد كه در سال 1378، مجموعه‌ای در حدود 50000 جلد، 3744 عضو، و 48 نفر كارمند داشته است (1:12،3).
+کتابخانه مرکزی دانشگاه خلیج‌فارس (بوشهر) نیز با 11327 جلد کتاب، 1500 عضو، و 5 کارمند در این استان فعالیت دارد<ref>'''''لیست مراکز بر اساس استان‌ها'''''. [تهران]: [https://kpf.ir/ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی]، [1377-1378] (پلی‌کپی)، ص36.</ref>.
-== كتابخانه‌های دانشگاهی ==
+=== کتابخانه‌های تخصصی ===
-در سال 1376، تعداد 4 واحد مركز دانشگاهی در استان فعالیت داشته كه دارای كتابخانه بوده‌اند. كتابخانه دانشكده مامایی وابسته به دانشگاه علوم پزشكی بوشهر، كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامی، و كتابخانه دانشگاه پیام نور از جمله آنهاست.
+کتابخانه مرکز تحقیقات شیلات [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] (تأسیس 1358)، را می‌توان به‌عنوان نخستین کتابخانه تخصصی استان به‌شمار آورد. این کتابخانه تا سال 1377، دارای 34250 جلد کتاب و نشریه و 2 نفر کارمند بوده است. از دیگر کتابخانه‌های تخصصی قابل ذکر استان، می‌توان از کتابخانه سازمان میراث فرهنگی بوشهر (تأسیس 1369، با 300 جلد کتاب و 2 کارمند) و کتابخانه مرکز تحقیقات و مطالعات و سنجش صداوسیمای بوشهر (با مجموعه 2500 جلد، 240 عضو، و 1 کارمند) نام برد<ref>تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. '''''راهنمای مراکز اسناد، کتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی'''''. ویرایش 2. تهران: [https://www.nlai.ir/ کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران]، 1370، ص181و194.</ref><ref>'''''لیست مراکز بر اساس استان‌ها'''''. [تهران]: [https://kpf.ir/ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. معاونت فرهنگی]، [1377-1378] (پلی‌کپی)، ص52و53.</ref>.
-كتابخانه مركزی دانشگاه خلیج‌فارس (بوشهر) نیز با 11327 جلد كتاب، 1500 عضو، و 5 كارمند در این استان فعالیت دارد (36:12).
+=== کتابخانه‌های آموزشگاهی ===
+در استان [[بوشهر]] 393 واحد کتابخانه آموزشگاهی فعالیت دارند. کتابخانه مدرسه سعادت، قدیمی‌ترین کتابخانه آموزشگاهی این استان است که در سال 1317 ق.، با مجموعه‌ای در حدود 500 جلد کتاب، تأسیس شد. این کتابخانه در سال 1370، دارای مجموعه‌ای بیش از 5500 جلد کتاب و 850 عضو بوده است<ref>سدیدالسلطنه بندرعباسی (کبابی)، محمدعلی خان. '''''سرزمین‌های شمالی پیرامون خلیج‌فارس و دریای عمان در صد سال پیش'''''. تهران: جهان معاصر، 1371، ص111.</ref><ref name=":0">'''''تعداد کل کتابخانه و کتاب در سطح مدارس کشور: گزارش شماره 8'''''. [تهران]: وزارت آموزش و پرورش، 1378 (پلی‌کپی)، ص1.</ref>.
-== كتابخانه‌های تخصصی ==
+تا سال 1378، مجموعه کل کتابخانه‌های آموزشگاهی استان در حدود 400000 جلد و کارکنان آنها 50 نفر بوده است<ref name=":0" />.
-كتابخانه مركز تحقیقات شیلات خلیج‌فارس (تأسیس 1358)، را می‌توان به‌عنوان نخستین كتابخانه تخصصی استان به‌شمار آورد. این كتابخانه تا سال 1377، دارای 34250 جلد كتاب و نشریه و 2 نفر كارمند بوده است. از دیگر كتابخانه‌های تخصصی قابل ذكر استان، می‌توان از كتابخانه سازمان میراث فرهنگی بوشهر (تأسیس 1369، با 300 جلد كتاب و 2 كارمند) و كتابخانه مركز تحقیقات و مطالعات و سنجش صداوسیمای بوشهر (با مجموعه 2500 جلد، 240 عضو، و 1 كارمند) نام برد (4: 181، 194؛ 12: 52، 53).
-== كتابخانه‌های آموزشگاهی ==
-در استان بوشهر 393 واحد كتابخانه آموزشگاهی فعالیت دارند. كتابخانه مدرسه سعادت، قدیمی‌ترین كتابخانه آموزشگاهی این استان است كه در سال 1317 ق.، با مجموعه‌ای در حدود 500 جلد كتاب، تأسیس شد. این كتابخانه در سال 1370، دارای مجموعه‌ای بیش از 5500 جلد كتاب و 850 عضو بوده است (111:8؛ 1:5).
-تا سال 1378، مجموعه كل كتابخانه‌های آموزشگاهی استان در حدود 400000 جلد و كاركنان آنها 50 نفر بوده است (1:5).
-=== مآخذ ===
-) اقتداری، احمد. آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1375؛ 2) انصاری، نوش‌آفرین. "كتابخانه‌های ایران از تأسیس دارالفنون تا انقلاب مشروطیت". آینده. س. دهم، 10 و 11 (دی و بهمن 1363): 675-676؛ 3) انوشه، حسن. "بوشهر". دایره‌المعارف تشیع. ج 3، ص 503؛ 4) تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. راهنمای مراكز اسناد، كتابخانه‌های تخصصی، اختصاصی و دانشگاهی. ویرایش 2. تهران: كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1370؛ 5) "تعداد كل كتابخانه و كتاب در سطح مدارس كشور: گزارش شماره 8". ]تهران[: وزارت آموزش و پرورش، 1378 (پلی‌كپی)؛ 6) "خلاصه گزارش نیمه دوم 1378 كتابخانه‌های عمومی كشور". تهران: هیأت امنای كتابخانه‌های عمومی كشور، دبیرخانه، مدیریت مطالعات و برنامه‌ریزی پژوهشی، 1378 (پلی‌كپی)؛ 7) زنده‌دل، حسن. استان بوشهر. تهران: نشر ایرانگردان، 1377؛ 8) سدیدالسلطنه بندرعباسی (كبابی)، محمدعلی خان. سرزمین‌های شمالی پیرامون خلیج‌فارس و دریای عمان در صد سال پیش. تهران: جهان معاصر، 1371؛ 9) شناسنامه كتابخانه‌های عمومی كشور. تهران: هیأت امنای كتابخانه‌های عمومی كشور، دبیرخانه، 1370؛ 10) گزارش فرهنگی كشور: 1376. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت پژوهشی و آموزشی، مركز آمار و برنامه‌ریزی پژوهش‌های فرهنگی و هنری، 1378؛ 11) "لیست كتابخانه‌های مساجد و امكانات موجود در آنها به تفكیك استان‌ها". تهران: ستاد عالی هماهنگی و نظارت بر كانون‌های فرهنگی و هنری مساجد، مدیریت امور كتابخانه‌ها، 1378 (پلی‌كپی)؛ 12) "لیست مراكز بر اساس استان‌ها". ]تهران[: كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان. معاونت فرهنگی، ]1377-1378 [ (پلی‌كپی)؛ 13) مصطفوی، محمدتقی. اقلیم پارس. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی، 1343؛ 14) نبوی، محمدحسن. علما و نویسندگان بوشهر. بوشهر: انتشارات پروین، 1377.
 # [1] Shutruk - Nakhunté
@@ خط ۵۴: / خط ۴۲: @@
 نویسنده مقاله
-'''مهناز علیجانی'''
+مهناز علیجانی