پرش به محتوا

حزین لاهیجی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی ایران
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
Karimian (بحث | مشارکت‌ها)
۸۴۹ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''حزين لاهيجي''' (1103 ـ 1181ق/ 1692 ـ 1779م) نويسنده، شاعر، ‌تذكره‌نويس.
'''[[حزین لاهیجی]]''' (1103 ـ 1181ق/ 1692 ـ 1779م) نویسنده، شاعر، ‌تذکره‌نویس.


شيخ جمال‌الدين عبدالمعالي محمدعلي متخلص به حزين فرزند ابوطالب و از شاعران غزلسراي ايران در اصفهان چشم به جهان گشود.<sup>1</sup> نسبش با 16 واسطه به شيخ ابراهيم زاهد گيلاني (م 700ق / ؟م) صوفي پرآوازة سدة 7ق مي‌رسيد. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند.<sup>2</sup> چون پدرش از مردم لاهيجان بود، به لاهيجي شهرت گرفت. برخي نيز شهرتش را حزين اصفهاني و گروهي هم حزين لاهيجي اصفهاني نوشته‌اند.<sup>3</sup> حزين در هشت سالگي به يادگيري تجويد و قرائت ''قرآن''كريم مشغول شد. سپس حديث و فقه، هيئت، ‌تفسير، منطق، ‌طب و هندسه آموخت.<sup>4</sup> نزد پدرش و گروهي از اديبان و علماي آن عصر تلمذ كرده است.<sup>5</sup> حزين پس از مرگ پدر (1127ق) و مادرش (1129ق) مدت كوتاهي زادگاهش را ترك گفت و در شيراز به سر برد.<sup>6</sup> در 1135ق/ ؟م پس از محاصرة اصفهان به دست افاغنه، ‌حزين از آنجا گريخت. او پس از مدتي توقف در خوانسار و خرم آباد، ‌قصد حج كرد، ‌اما در طول سفر بيمار شد و ناچار چندي در يمن ماند.<sup>7</sup> در 1146 از بيم نادرشاه (حك 1148ـ1160ق) به هندوستان رفت. سرانجام در بنارس درگذشت و همان جا مدفون شد.<sup>8</sup>  ''تذكرة المعاصرين'' (1165ق) ''تاريخ حزين''، ''تذكرة العاشقين'' و ''ديوان اشعار'' از مشهورترين آثار وي هستند.<sup>9</sup> نثر حزين ساده و پخته و دور از تصنّع است. در شاعري نيز مي‌توان او را از شاعران درجه اول سبك هندي شمرد.<sup>10</sup> با اين همه به سبب طعني كه در باب مردم هند كرد، برخي از شاعران و اديبان هند نظير سراج‌الدين علي خان آرزو (م 1169ق) رسالاتي در انتقاد از وي نوشتند.<sup>11</sup>
شیخ جمال‌الدین عبدالمعالی محمدعلی متخلص به حزین فرزند ابوطالب و از شاعران غزل سرای [[ایران امروز|ایران]] در [[اصفهان]] چشم به جهان گشود<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، ‌با مقدمه ممتاز حسن، كراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).</ref>. نسبش با 16 واسطه به شیخ ابراهیم زاهد گیلانی (م 700ق / ؟م) [[صوفیه|صوفی]] پرآوازه سده 7ق می‌رسید. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند<ref>حزین لاهیجی، محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، ‌با مقدمه ممتاز حسن، کراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م</ref><ref>'''''تذکره المعاصرین'''''. با مقدمه، ‌تصحیح و تعلیقات معصومه سالک، تهران: نشر میراث مکتوب ـ‌نشر سایه، چ 1، 1375، ص 42.</ref>. چون پدرش از مردم [[لاهیجان]] بود، به لاهیجی شهرت گرفت. برخی نیز شهرتش را حزین اصفهانی و گروهی هم [[حزین لاهیجی]] اصفهانی نوشته‌اند<ref>شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. '''''حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزل‌های او'''''. مشهد: توس، 1342، ص 3.</ref>. حزین در هشت سالگی به یادگیری تجوید و قرائت [[قرآن|''قرآن'' کریم]] مشغول شد. سپس حدیث و فقه، هیئت، ‌تفسیر، منطق، ‌[[طبیعت بی جان|طب]] و [[هندسه]] آموخت<ref>حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. ص 2 (مقدمه).</ref>. نزد پدرش و گروهی از ادیبان و علمای آن عصر تلمذ کرده است<ref>حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. '''''دیوان حزین'''''. '''''فتح السُبل'''''. به کوشش ناصر باقری بیدهندی، تهران: نشر میراث مکتوب ـ‌نشر قبله، ‌چ 1، 1375، ص 11 (مقدمه).</ref>. حزین پس از مرگ پدر (1127ق) و مادرش (1129ق) مدت کوتاهی زادگاهش را ترک گفت و در [[شیراز]] به سر برد<ref>شفیعی کدکنی (م. سرشک)، ‌محمدرضا.'''''حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزل‌های او'''''. مشهد: توس، 1342. ص 6 و 7.</ref>. در 1135ق/ ؟م پس از محاصره [[اصفهان]] به دست افاغنه، ‌حزین از آنجا گریخت. او پس از مدتی توقف در خوانسار و [[خرم آباد]]، ‌قصد حج کرد، ‌اما در طول سفر بیمار شد و ناچار چندی در یمن ماند<ref>حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. '''''تذکره المعاصرین'''''. ص 48، 49، 50 (به اختصار).</ref>. در 1146 از بیم [[نادرشاه افشار|نادرشاه]] (حک 1148ـ1160ق) به هندوستان رفت. سرانجام در بنارس درگذشت و همان جا مدفون شد<ref>'''''اثر''''' '''''آفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، ‌با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 2، ص 270.</ref>.  ''تذکره المعاصرین'' (1165ق) ''تاریخ حزین''، ''تذکره العاشقین'' و ''[[دیوان]] اشعار'' از مشهورترین آثار وی هستند<ref>حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. '''''فتح السُبل'''''. ص 17، 18 و 19 (به اختصار).</ref>. نثر حزین ساده و پخته و دور از تصنّع است. در شاعری نیز می‌توان او را از شاعران درجه اول سبک هندی شمرد<ref>شفیعی کدکنی، ‌محمدرضا. '''''شاعری در هجوم منتقدان'''''. تهران: نشر آگه، چ 1، 1375، ص 103 و 108.</ref>. با این همه به سبب طعنی که در باب مردم هند کرد، برخی از شاعران و ادیبان هند نظیر سراج‌الدین علی خان آرزو (م 1169ق) رسالاتی در انتقاد از وی نوشتند<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''سیری در شعر فارسی'''''. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 149 و 150.</ref>.


نیز نگاه کنید به  
== نیز نگاه کنید به ==


'''مآخذ:'''
* [[ایران امروز|ایران]]
* [[اصفهان]]
* [[هندسه]]
* [[قرآن|''قرآن'' کریم]]
* [[نادرشاه افشار|نادرشاه]]
* [[شیراز]]


# حزين لاهيجي، محمدعلي. '''''ديوان حزين'''''. به تصحيح علي قلي واله داغستاني، ‌با مقدمة ممتاز حسن، كراچي، نيشنل پبلشنگ هاوس لميتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).
== '''مآخذ''' ==
# همان. '''''تذكرةالمعاصرين'''''. با مقدمه، ‌تصحيح و تعليقات معصومه سالك، تهران: نشر ميراث مكتوب ـ‌نشر سايه، چ 1، 1375، ص 42.
# شفيعي كدكني (م. سرشك)، محمدرضا. '''''حزين لاهيجي، زندگي و زيباترين غزل‌هاي او'''''. مشهد: توس، 1342، ص 3.
# حزين لاهيجي، ‌محمدعلي. '''''ديوان حزين'''''. ص 2 (مقدمه).
# همان. '''''فتح السُبل'''''. به كوشش ناصر باقري بيدهندي، تهران: نشر ميراث مكتوب ـ‌نشر قبله، ‌چ 1، 1375، ص 11 (مقدمه).
# شفيعي كدكني (م. سرشك)، ‌محمدرضا. '''''همان'''''. ص 6 و 7.
# حزين لاهيجي، ‌محمدعلي. '''''تذكرةالمعاصرين'''''. ص 48، 49، 50 (به اختصار).
# '''''اثر''''' '''''آفرينان'''''. زير نظر سيدكمال حاج سيدجوادي، ‌با همكاري عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، چ 1، 1377، ج 2، ص 270.
# حزين لاهيجي، ‌محمدعلي. '''''فتح السُبل'''''. ص 17، 18 و 19 (به اختصار).
# شفيعي كدكني، ‌محمدرضا. '''''شاعري در هجوم منتقدان'''''. تهران: نشر آگه، چ 1، 1375، ص 103 و 108.
# زرين‌كوب، عبدالحسين. '''''سيري در شعر فارسي'''''. تهران: نوين، چ 1، 1363، ص 149 و 150.


== منبع اصلی ==
[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
== نویسنده مقاله ==
ابوالقاسم رادفر
ابوالقاسم رادفر
منبع اصلی
نویسنده مقاله

نسخهٔ ‏۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۵

حزین لاهیجی (1103 ـ 1181ق/ 1692 ـ 1779م) نویسنده، شاعر، ‌تذکره‌نویس.

شیخ جمال‌الدین عبدالمعالی محمدعلی متخلص به حزین فرزند ابوطالب و از شاعران غزل سرای ایران در اصفهان چشم به جهان گشود[۱]. نسبش با 16 واسطه به شیخ ابراهیم زاهد گیلانی (م 700ق / ؟م) صوفی پرآوازه سده 7ق می‌رسید. خاندانش همه اهل فضل و دانش بودند[۲][۳]. چون پدرش از مردم لاهیجان بود، به لاهیجی شهرت گرفت. برخی نیز شهرتش را حزین اصفهانی و گروهی هم حزین لاهیجی اصفهانی نوشته‌اند[۴]. حزین در هشت سالگی به یادگیری تجوید و قرائت قرآن کریم مشغول شد. سپس حدیث و فقه، هیئت، ‌تفسیر، منطق، ‌طب و هندسه آموخت[۵]. نزد پدرش و گروهی از ادیبان و علمای آن عصر تلمذ کرده است[۶]. حزین پس از مرگ پدر (1127ق) و مادرش (1129ق) مدت کوتاهی زادگاهش را ترک گفت و در شیراز به سر برد[۷]. در 1135ق/ ؟م پس از محاصره اصفهان به دست افاغنه، ‌حزین از آنجا گریخت. او پس از مدتی توقف در خوانسار و خرم آباد، ‌قصد حج کرد، ‌اما در طول سفر بیمار شد و ناچار چندی در یمن ماند[۸]. در 1146 از بیم نادرشاه (حک 1148ـ1160ق) به هندوستان رفت. سرانجام در بنارس درگذشت و همان جا مدفون شد[۹].  تذکره المعاصرین (1165ق) تاریخ حزین، تذکره العاشقین و دیوان اشعار از مشهورترین آثار وی هستند[۱۰]. نثر حزین ساده و پخته و دور از تصنّع است. در شاعری نیز می‌توان او را از شاعران درجه اول سبک هندی شمرد[۱۱]. با این همه به سبب طعنی که در باب مردم هند کرد، برخی از شاعران و ادیبان هند نظیر سراج‌الدین علی خان آرزو (م 1169ق) رسالاتی در انتقاد از وی نوشتند[۱۲].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

  1. ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، ‌با مقدمه ممتاز حسن، كراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م، ص 1 (مقدمه).
  2. ↑ حزین لاهیجی، محمدعلی. دیوان حزین. به تصحیح علی قلی واله داغستانی، ‌با مقدمه ممتاز حسن، کراچی، نیشنل پبلشنگ هاوس لمیتد، 1971م
  3. ↑ تذکره المعاصرین. با مقدمه، ‌تصحیح و تعلیقات معصومه سالک، تهران: نشر میراث مکتوب ـ‌نشر سایه، چ 1، 1375، ص 42.
  4. ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، محمدرضا. حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزل‌های او. مشهد: توس، 1342، ص 3.
  5. ↑ حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. دیوان حزین. ص 2 (مقدمه).
  6. ↑ حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. دیوان حزین. فتح السُبل. به کوشش ناصر باقری بیدهندی، تهران: نشر میراث مکتوب ـ‌نشر قبله، ‌چ 1، 1375، ص 11 (مقدمه).
  7. ↑ شفیعی کدکنی (م. سرشک)، ‌محمدرضا.حزین لاهیجی، زندگی و زیباترین غزل‌های او. مشهد: توس، 1342. ص 6 و 7.
  8. ↑ حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. تذکره المعاصرین. ص 48، 49، 50 (به اختصار).
  9. ↑ اثر آفرینان. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، ‌با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1377، ج 2، ص 270.
  10. ↑ حزین لاهیجی، ‌محمدعلی. فتح السُبل. ص 17، 18 و 19 (به اختصار).
  11. ↑ شفیعی کدکنی، ‌محمدرضا. شاعری در هجوم منتقدان. تهران: نشر آگه، چ 1، 1375، ص 103 و 108.
  12. ↑ زرین‌کوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 149 و 150.
برگرفته از «https://iranology-e.ir/index.php?title=حزین_لاهیجی&oldid=9650»