درخت آسوری
درخت آسوری، منظومهای مفاخرهآمیز به زبان پارتی (پهلوی اشکانی) درباره مناظره میان درخت خرما و بز.
این اثر که 800 واژه دارد، کمتر از متنهای پهلوی دیگر دستخوش تصرّف نسخهبرداران شده و صورت شعری آن نسبتاً محفوظ مانده است. شماره هجاهای ابیات میان 10 و 14 نوسان دارد. ارزش عروضی هر واژه کاملاًمستقل است و به شماره هجا ربطی ندارد[۱]. این منظومه کمال جلوه صنعت سؤال و جواب را در شعر پهلوی نشان میدهد[۲].
در این مناظره نخل و بز هر یک در فواید و هنرهای خود سخن میگویند. این مناظره میتواند قطعهای از ادبیات تودهای یا پهلوانی ـ درباری باشد[۳]. اصل آن نخست، سینه به سینه روایت و سپس در زمان ساسانیان به صورت نوشته درآمده است[۴].
از این منظومه اکنون نسخهای به خط پهلوی در دست است. احتمالاً ایرانیان این نوع ادبی را که دارای ویژگیهای ادبیات شفاهی است، در زمانهای کهن از بینالنهرین اقتباس کردهاند. برخی این مفاخره را نشانگر تقابل میان نمایندگان دو جامعه دینی مختلف، یعنی دین زردشتی و دین کفرآمیز آشوری و بابلی دانستهاند، اما برخی دیگر آن را جلوهای از تضاد میان دو شیوه زندگی دامداری و کشاورزی شمردهاند. بارتولمه، نخستین کسی بود که زبان پارتی این متن را کشف کرد[۵][۶]. ماهیار نوابی این اثر را به زبان فارسی ترجمه و منتشر کرده است.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ سمیعی، احمد. ادبیات ساسانی. تهران: دانشگاه آزاد ایران، 1355، ص 42.
- ↑ زرینكوب، عبدالحسین. از گذشته ادبی ایران. تهران: الهدی، 1375، ص61.
- ↑ تاوادیا، ج. زبان و ادبیات پهلوی، فارسی میانه. ترجمه س. نجمآبادی، تهران: دانشگاه تهران، 1355، ص 188.
- ↑ سمیعی، احمد. ادبیات ساسانی. تهران: دانشگاه آزاد ایران، 1355، ص 43.
- ↑ نیز نک: زرشناس، زهره. زبان و ادبیات ایران باستان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص 38ـ 39.
- ↑ تفضّلی، احمد. تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام. به كوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن، 1376، ص 256-257.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ابوالقاسم رادفر