توفیق
توفیق، هفتهنامه فکاهی که به مدیری حسین توفیق در تهران تأسیس و در 1341ق/1301ش به طور هفتگی منتشر میشد. مندرجات آن عمدتاً شامل اشعار فکاهی و اخلاقی، مقالات گوناگون و وقایع داخلی و خارجی بود که به طور اختصار تحت عنوان «یک مشت خبر» درج میشد. در صفحه چهارم اعلانات مختلف به چاپ میرسید. در اواسط سال پنجم توفیق امتیاز کاریکاتوری روزنامه را گرفت و از آن پس آن را با کاریکاتور بزرگی زینت میداد و به چاپ میرساند. بعد آن را از حالت فکاهی خارج و وسیله ترویج ادبیات قرار داد. در مدت شش سالی که روزنامه او ادبی بود، در نشر افکار و اشعار شعرای معاصر کوشید. اما از اول فرودین 1317ش دوباره آن را به صورت فکاهی درآورد. روزنامه توفیق تا هنگام مرگ حسین توفیق هیچگاه توقیف و تعطیل نشد. پس از مرگ وی (29 بهمن 1318ش)، مدیریت روزنامه به عهده فرزندش محمدعلی توفیق واگذار شد. او نیز آن را به مدت 14 سال منتشر ساخت. پس از شهریور 1320ش، توفیق در زمره روزنامههای سیاسی و انتقادی درآمد و مطالبی بر ضد دربار و دستگاه هیئت حاکمه منتشر کرد که امروزه برای شناخت برخی از قسمتهای تاریخ عصر پهلوی سودمند است. روزنامه 12 صفحه و قطع آن 25×35 سانتیمتر بود و هر صفحه 5 ستون داشت. به نسبت افزایش آگهیها، تعداد صفحات آن گاه به 16 صفحه هم میرسید. صفحات اول و آخر هر کدام یک کاریکاتور تمام صفحهای از خبرهای روز در 4 رنگ داشت. نام روزنامه بالای صفحه و اکثراً سمت راست بود. در هفتهنامه توفیق چهار شخصیت فکاهی به نام کاکا توفیق (یک مرد تیزبین، رکگو و سرسخت)، گشنیزخانم(عیال وی)، ممولی و ملت دیده میشد. کاکا توفیق یک فرد، دو گروه و سه موضوع ثابت را برای حملات دائمی خود داشت. فرد مزبور همیشه نخستوزیر بود. از گروههای طرف مزاح کاکا، اول وکلای مجلس (ولی نه همه آنها)، مدیران کل وزارتخانهها را باید نام برد و سه موضوع ثابت بود عبارت بود از نفت، فرهنگ و روغن نباتی.
مندرجات هر شماره متناسب با حوادث روز بود. عاقبت به دلیل همین انتقادات و تندرویها، پس از کودتای 28 مرداد 1332ش محمدعلی توفیق دستگیر و تبعید شد و روزنامه حدود چهار سال انتشار نیافت ولی بعد دوره جدید آن زیر نظر برادران حسن و حسین و عباس توفیق منتشر شد. انتشار دوره اخیر توفیق تا سه سال پیش از وقوع انقلاب ادامه یافت و در این وقت همراه با گروه کثیری از مطبوعات یکجا تعطیل شدند[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ آژند، یعقوب. ادبیات نوین ایران. تهران: 1363، امیرکبیر، چ1، ص275
- ↑ آقا شیخ محمد، مریم ؛ نوری نشاط، سعید. گلزار مشاهیر. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ1، 1377، ص129-128
- ↑ سنادی از مطبوعات ایران (1340-1320ش)، تهران: سازمان چاپ انتشارات وزارت و فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ1، 1378، ص39، 74، 127، 236، 244
- ↑ اسناد مطبوعات ایران (1332-1320ش)، به کوشش محسن روشنایی و غلامرضا سلامی، ج2، تهران: انتشارات سازمان اسناد ملی ایران، چ1، 1376، ص335-337
- ↑ برقعی، سید محمدباقر، سخنوران نامی معاصر ایران، ج2، تهران: نشر خرم، چ1، 1373، ص935-937
- ↑ حالت، ابوالقاسم. «محمدعلی توفیق»، آینده. (س 18، ص251-252)؛
- ↑ صدرهاشمی، محمد. تاریخ جرائد و مجلات ایران. ج2، اصفهان: انتشارات کمال، ص144-147.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
نادره جلالی