بهاءالله

بهاءالله، میرزا حسینعلی نوری، بنیادگذار آئین بهائی (2 محرم 1233 ـ 2 ذیقعده 1309ق / 12 نوامبر 1817 ـ 29 مه 1892م).

وی در تهران به دنیا آمد. در جوانی به سید علی محمد باب^* گروید و به تبلیغ مذهب او پرداخت. در 1265ق / 1849م در جریان شورش بابیان در مازندران مدتی زندانی شد و سپس به تهران رفت. پس از اعدام باب با زمینه‌ای که برای جانشینی برادر کوچکترش میرزا یحیی ملقب به «صبح ازل» فراهم شده بود، پیشکاری او را در رهبری بابیان به دست گرفت. در 1268ق / 1852م در پی سوء قصد نافرجام به جان ناصرالدین شاه به زندان افتاد و سپس به بغداد تبعید شد.

اختلافی که در بغداد میان وی و برادرش بر سر ریاست بابیان درگرفت، موجب شد که دو سال درکردستان عراق درمیان صوفیه به سر برد، ولی پس از بازگشت باز به پیروی برادرش گردن نهاد. با جنبش‌هایی که بابیان در شهرهای عراق به راه انداختند، دولت عثمانی آنان را به استانبول و سپس به ادرنه روانه کرد.

حسینعلی در این اوان خود را موعود کتاب بیان و کسی که باب ظهور او را به نام «من یظهره الله» پیشگویی کرده خواند و از دین تازه‌اش سخن گفت (1280ق / 1863م)[1]. در پی بالا گرفتن اختلافات میان پیروان او (بهائیه) و پیروان برادرش میرزا یحیی (بابیه)، دولت عثمانی در 1285ق / 1868م او و یارانش را به عکا در فلسطین و ازلیان را به قبرس تبعید کرد. بهاءالله تا هنگام وفات، در عکا به گسترش دعوت خویش ادامه داد. مدفن او در حیفا زیارتگاه بهائیان است. پیروانش او را «جمال مبارک» و «جمال قدم» می‌خوانند.⁸

مهم‌ترین آثار بهاءالله عبارت‌اند از: ایقان که تکمله‌ای بر بیان باب است؛ کتاب اقدس، حاوی شریعت جدید او ومرجع احکام بهایی؛ و الواح و نامه‌های پرشمار.

پاورقی

[1]. درباره بشارت‌های باب به «من یظهره الله» که او را اعظم و اشرف از خود می‌شمرد

مآخذ:

1-    میرزاجانی کاشانی. نقطه الکاف. به‌کوشش ادوارد براون، لیدن: 1910م، ص 238-243؛ نوایی، عبدالحسین. توضیحات فتنه باب اعتضادالسلطنه. تهران: 1362، ص 193-201.

2-     میرزاجانی کاشانی. نقطه الکاف. به‌کوشش ادوارد براون، لیدن: 1910م، ص؛ نوایی، عبدالحسین. توضیحات فتنه باب اعتضادالسلطنه. تهران: 1362، ص 193-208.

3-    نوری، عزیه. تنبیه النائمین. ص 11-14؛ میرزا آقاخان کرمانی. هشت بهشت. ص 302؛ براون. همان. لو ـ م.

4-    براون. همان. م ـ مج؛ نوایی، عبدالحسین. توضیحات فتنه باب اعتضادالسلطنه. تهران: 1362، ص 208-211.

5-    ، نک: بیان عربی. ص 4، 6، 7، 8، جمـ؛ براون. همان. ل ـ لج؛ برای عین نامه او خطاب به ناصرالدین شاه، نک: عبدالبهاء. مقاله شخصی سیاح، تهران: 1341، ص 114-115.

6-    کسروی، احمد. بهاییگری. تهران: تمدن، ص 60-62؛ میرزا آقاخان کرمانی. هشت بهشت. ص. ص 307-310.

7-    اماکن تاریخی بهایی. مؤسسه مطبوعات امری، ص 93-96.

8-    مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: فرانکلین، 1345، ج 1، ص 475.

9-    شوقی. قرن بدیع. ترجمه نصرت‌الله مودت، مؤسسه مطبوعات امری، ج 2، ص 145-147؛ نیز:

Brown, E. G. Materials for the study of the Babi Religion. Cambridge: 1961, PP. 64-73.