ویس و رامین
ویس و رامین، منظومهای عاشقانه در سرگذشت دو دلداده به نامهای ویس و رامین از فخرالدین اسعد گرگانی (د پس از 446ق / 1054م) و در قالب مثنوی.
این مثنوی شامل حـ 9000 بیت است[۱]، که سراینده آن را میان 442ق و 447ق / 1050-1055م و در عهد طغرل اول سلجوقی (حک 432ـ455ق) سروده است[۲]. اصل این داستان به زبان پهلوی و منسوب به دوره اشکانیان است و فخرالدین اسعد با داشتن نسخهای از متن پهلوی کتاب، آن را به شعر فارسی برگرداند[۳]. ویس و رامین از لحاظ قدمت سومین مثنوی موجود و نخستین منظومه عشقی است که به صورت کامل باقی مانده است[۴]. اگرچه این مثنوی را در شمار طبیعیترین و مؤثرترین داستانهای بزمی و عشقی در زبان فارسی دری آوردهاند[۵]. ویس و رامین در شعر شاعران پس از فخرالدین اسعد نظیر نظامی گنجوی، عطار، مولوی، خواجوی کرمانی، جامی و دیگران تأثیر بسیار برجای گذاشته است[۶]. بسیاری از صاحب نظران آن را با منظومه کهن و عاشقانه تریستان وایزوت که در سده 12م به زبان فرانسه به نظم درآمده است، همانند دانستهاند، حال آنکه این دو منظومه تنها از نظر سیر ماجرا و رنگ برونی و نه سرشت ماجرا و مایه درونی، با یکدیگر مشابهت دارند[۷]. این داستان پهلوی با توجه به شیوه نگارش این زبان و وجود اطنابهای ملال انگیز و تکرارهای آن، بسیار لفظ و اندک معناست[۸]. در پژوهش و نقد منظومههایی نظیر ویس و رامین و درک بهتر آن باید از فرهنگها کمک گرفت و شواهدی را به دست آورد که معنای هر واژه را آنگونه که در ذهن شاعر بوده، روشن کند[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1.مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، چ 2، 1381، ج 2، ص 3203 (ذیل ویس و رامین).
2.فروزانفر، بدیعالزمان. تاریخ ادبیات ایران پس از اسلام تا پایان تیموریان. با گفتاری از عبدالحسین زرینکوب، به کوشش عنایتالله مجیدی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1383، ص 294.
3.صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج 1، ص 132.
4.محجوب، محمدجعفر. ویس و رامین. فخرالدین اسعد گرگانی، تهران: نشر اندیشه و ابنسینا، 1337، ص 8 (مقدمه).
5.زرینکوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، چ 1، 1363، ص 40.
6.زرینکوب، عبدالحسین، با کاروان حله. تهران: علمی، چ 10، 1376، ص 82.
7.اسلامیندوشن، محمدعلی. جام جهان بین. تهران: توس، چ 4، 2535 (1355)، ص 119.
8.محجوب، محمدجعفر. ویس و رامین. فخرالدین اسعد گرگانی، تهران: نشر اندیشه و ابنسینا، 1337، ص 18 (مقدمه).
9.قریب، مهدی؛ بهبودی، محمدعلی. یادداشتهای مینوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چ 1، 1375، ص 6.
ابوالقاسم رادفر
- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایره المعارف فارسی. تهران: جیبی، 1381، ج 2، ص 3203 (ذیل ویس و رامین).
- ↑ فروزانفر، بدیعالزمان. تاریخ ادبیات ایران پس از اسلام تا پایان تیموریان. با گفتاری از عبدالحسین زرینکوب، به کوشش عنایتالله مجیدی، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1383، ص 294.
- ↑ صفا، ذبیحالله. تاریخ ادبیات در ایران. تهران: ابن سینا، چ 6، 1347، ج 1، ص 132.
- ↑ محجوب، محمدجعفر. ویس و رامین. فخرالدین اسعد گرگانی، تهران: نشر اندیشه و ابنسینا، 1337، ص 8 (مقدمه).
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین. سیری در شعر فارسی. تهران: نوین، 1363، ج.1، ص 40.
- ↑ زرینکوب، عبدالحسین، با کاروان حله. تهران: علمی، 1376، ج.10، ص 82.
- ↑ اسلامیندوشن، محمدعلی. جام جهان بین. تهران: توس، 2535 (1355)، ج.4، ص 119.
- ↑ محجوب، محمدجعفر. ویس و رامین. فخرالدین اسعد گرگانی، تهران: نشر اندیشه و ابنسینا، 1337، ص 18 (مقدمه).
- ↑ قریب، مهدی؛ بهبودی، محمدعلی. یادداشتهای مینوی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1375، ج.1، ص 6.