تاریخ فرهنگی ایران در سدههای سوم و چهارم هجری
پس از آن که عباسیان، با یاری ایرانیان روی کار آمدند و این نکته روشن شد که آنها نیز در عمل تفاوتی با بنیامیه ندارند؛ ایرانیان در صدد نفی سلطه حاکمان جدید و کسب استقلال برآمدند. پس از کوششهای ناموفق اولیه، سرانجام طاهربن حسین در خراسان حکومتی تشکیل داد که گرچه تأیید خلیفه عباسی را به همراه داشت اما میتوان آن را نخستین تلاش برای کسب استقلال سیاسی به شمار آورد.
از این پس جامعه ایرانی با حفظ اندیشه اسلامی کمکم در راه استقلال سیاسی گام برداشت. خاندانهای حکومتی یکی پس از دیگری و گاه به طور هم زمان اداره بخشهای مختلف ایران را در دست گرفتند. هر چند بعضی از دولتهایی که در قرون سوم و چهارم هجری در ایران به قدرت رسیدند، پیوندهایی با خلافت عباسی داشتند؛ اما در عمل، به ویژه در زمینه امور داخلی و فرهنگی قلمرو خود، از استقلال و اقتدار قابل توجهی برخوردار بودند. این دولتها عبارت بودند از: طاهریان، صفاریان، سامانیان، علویان طبرستان، آل زیار، آل بویه و تعدادی از حکومتهای محدود محلّی.
نیز نگاه کنید به
- آموزش و پرورش در دوره طاهریان
- آموزش و پرورش در دوره صفاریان
- آموزش و پرورش در دوره سامانیان
- آموزش و پرورش در دوره غزنویان
- آموزش و پرورش در دوره زیاریان
- آموزش و پرورش در دوره آل بویه
منبع اصلی
ملک، حسن (1387). کتاب ایران: تاریخ آموزش و پرورش در ایران. ویراستاری مرضیه مرآت نیا. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.
نویسنده مقاله
حسن ملک