ناصرالدین شاه قاجار
ناصرالدین شاهِ قاجار. (ز 1246ق – د 1313ق/ 1830- 1895م)، چهارمین پادشاه سلسله قاجار (حک: 1264- 1313ق/1847- 1895م) و از نخستین کسانی که در ایران با فن عکاسی آشنا شد و به کار گرفت.
وی از جمله نخستین افراد از خاندان سلطنتی بود که در سالهای نوجوانی، تصویر او بر صفحه نقره، به روش داگرئوتیپ( Daguerreotype) در ایران عکسبرداری شد. این آشنایی، موجب شیفتگی او به عکاسی و سبب شد تا در سالهای پس از به سلطنت رسیدن، عکاسی آموخته وشخصاً به عکسبرداری بپردازد. وی این فن را از عکاسی فرانسوی به نام فرانسیس کارلهیان(Francis Carlhian) که برای آموزش عکاسی استخدام کرده بود فرا گرفت.
به دستور او، محلی نیز در کاخ گلستان، به نام عکاسخانه همایونی برای انجام امور مربوط به چاپ و ظاهر کردن عکس و شیشههای عکاسی اختصاص داده شد. از حدود (1275ق/ 1858م) و پس از آن، عکسبرداری از موضوعات روزمره در کاخهای سلطنتی، زنان حرمسرا، تصویر خود و پیشخدمتهای درباری یکی از تفریحات جدانشدنی زندگی او بود. علاقه زیاد وی به عکاسی سبب میشد که در سفر و حضر نیز گاه و بیگاه به عکاسی پرداخته و جدیدترین وسایل و تجربیات در این فن را به کار گیرد[۱]. اعتمادالسلطنه و بسیاری از رجال سرشناس دربار، در خاطرات خود به عکسبرداری ناصرالدین شاه و علاقه شدید وی به عکاسی اشاره کردهاند. تعداد زیادی از عکسهای وی در میان مجموعه آلبومهای آلبومخانه سلطنتی کاخ گلستان در تهران نگهداری میشوند که بر اغلب آنها شرحی توسط خود وی نوشته شده است که در معرفی و شناسایی اشخاص، مکانها و حتی از برخی جنبههای مربوط به تاریخ عکاسی در ایران دارای اهمیت بسیاری است[۲].
ناصرالدین شاه تا حدود (1295ق/ 1878م) به طور مداوم عکسبرداری میکرده است و پس از یک وقفه هفت ساله، از (1302ق/1884م) دوباره عکسبرداری را از سر گرفته و تا آخر عُمر، این کار را ادامه داده است[۳]. عکسهای دوره دوم عکاسی وی از نظر زیباشناسی و ترکیببندی، از پختگی و مقبولیت بیشتری نسبت به عکسهای دوران نخست عکاسی وی برخوردارند. نقش ناصرالدین شاه به عنوان یک حامی مقتدر نیز در تاریخ عکاسی ایران دارای اهمیت بسیاری است و شمار زیادی از نخستین حرکتهای پیشگامانه در عکاسی ایران به ابتکار و یا اشاره وی انجام شده است و نقش تأثیرگذار وی در روند شکلگیری، رشد و سیر تحول عکاسی در ایران بسیار پراهمیت به شمار میآید.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
محمدرضا طهماسب پور