تخم مرغ بازی

تخم‌مرغ بازی، نام نوعی بازی بُرد و باختی با تخم‌مرغ‌های پخته و رنگین در ایام نوروز. این بازی، كه به آن در برخی‌‌جاها، مانند آباده «تخم بازی» و سیستان «تَرمُغ بازی» می‌گویند،در میان گروه‌های سنی گوناگون، به ویژه كودكان و نوجوانان، بر سر شكستن تخم‌مرغ‌های یکدیگر که از سر سفره هفت‌سین برداشته‌اند، یا عیدی و هدیه گرفته یا خریده‌اند، رواج داشته است (← خوان نوروزی).

در این بازی، بازیكنی با سر یا ته تخم‌مرغ خود بر سر یا ته تخم‌مرغ بازیكن دیگر، كه آن را در مشت نگه داشته است، می‌زند. هر كه تخم‌مرغش بشكند بازنده و تخم‌مرغ شکسته از آنِ بازیكن برنده خواهد بود.

در اصفهان تخم‌مرغ‌هایی كه در دوره صفوی با آن بازی می‌كردند از مرغ‌هایِ سبزوار خراسان بود كه پوستی سخت داشت و در برابر ضربه مقاوم‌تر بود. برخی برای سخت و محكم كردن پوست تخم‌مرغ دغلكاری می‌كردند و محتوای داخل تخم‌مرغ را خالی و با ماده گچ و آهك پر می‌كردند. تخم‌مرغ‌ها را با پوست پیاز یا پوست سبز گردو، به رنگ بلوطی و با گذاشتن میان كاهِ سوخته، به رنگ زرد و با رنگ رنگرزی به رنگ قرمز درمی‌آورند.

در میان تركمن‌ها تخم‌مرغ‌بازی در جشن عید قربان مرسوم بوده است و آن را برگرفته از «مُرغانه جنگی»، رسمی متداول میان مردم استرآباد، احتمال داده‌اند. تخم‌مرغ‌ بازی، مانند تاب بازی^* در آغاز سال نو، از بازی‌های آئینی نوروزی به شمار می‌رود. در فرهنگ ایران تخم را نشانی از پیدایش آفرینش و زایندگی و آغاز تكوین حیات موجودات،و نمادی از نطفه و نژاد، و پوست آن را مظهر آسمان و طاق كیهان می‌پنداشته‌اند.⁸

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

 علی بلوکباشی