عارف قزوینی

عارف قزوینی (1300 ق / ؟م ـ 1312 ش) موسیقیدان، ترانه سرا و شاعر آزادی‌خواه.

ابوالقاسم متخلص به عارف فرزند ملا‌هادی وکیل در قزوین به دنیا آمد. تحصیلات قدیم را در زادگاهش فراگرفت و پس از آن به هنر خوشنویسی و موسیقی پرداخت. فن موسیقی را نزد حاجی صادق خرازی آموخت^[۱]. به زودی در موسیقی مهارت یافت و به دنبال آن در ترانه سازی سرآمد معاصران خود شد. از بیست سالگی به سرودن شعرـ بیشتر از نوع غزل ـ روی آورد. در 1316 ق / ؟م به تهران آمد^[۲]. در این شهر با بزرگان دربار قاجار آشنا شد و اشعارش را با صدای خوش و گرم خود در مجالس آنان می‌خواند^[۳].

پس از کسب شهرت، مظفرالدین شاه (حک 1313 ـ 1324 ق / ؟م) وی را نزد خود طلبید و به جرگه خادمان دربار درآورد^[۴]. با آغاز نهضت مشروطیت به مشروطه‌خواهان پیوست و هنر خود را در خدمت آزادی و حمایت از توده مردم مظلوم ایران به کار گرفت و با اجرای سروده‌های ملی در کنسرت‌های گوناگون زبانزد خاص و عام شد^[۵].

عارف به نواحی غرب ایران، بغداد و استانبول سفر کرد و با آزادیخواهان آنجا به همکاری پرداخت. سرانجام در همدان درگذشت^[۱]. او در ترانه‌سرایی تحولی پدید آورد. کلیات دیوان عارف قزوینی را بارها عبدالرحمن سیف آزاد چاپ کرده است. در میان ترانه‌های میهنی او ترانه «از خون جوانان وطن لاله دمیده» درخشش بیشتری دارد^[۶]^[۷]^[۸]^[۹].

نیز نگاه کنید به

مآخذ

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ اثر آفرینان، ‌زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1379 ش، ج 4، ص 129.
↑ منیب‌الرحمن. شعر دوره‌مشروطه، ترجمه یعقوب آژند، ‌تهران: نشر روزگار، چ 1، 1378 ش، ص 52.
↑ سیف آزاد، عبدالرحمن. دیوان عارف قروینی، تهران: امیركبیر، 2536، ج.6، ص 101، 102.
↑ آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما، تهران، جیبی، 1350 ش، ج 2، ص 148.
↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن، تهران: علمی، 1369 ش، ج.2، ص 396.
↑ یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن، تهران: علمی، 1369 ش، ج.2، ص 396، 399، 403 (به اختصار)
↑ حاثری (کورش)، ‌سیدهادی. آثار منتشر نشده عارف قزوینی، نشر جاویدان، 1372 ش.
↑ سپانلو، محمدعلی. چهار شاعر آزادی، تهران: نشر نگاه، 1369 ش.
↑ نورمحمدی، مهدی. عارف قزوینی «نغمه سرای ملی ایران»، نشر عبید زاکانی، 1378ش.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

ابوالقاسم رادفر

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ اثر آفرینان، ‌زیر نظر عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 1، 1379 ش، ج 4، ص 129.

[2] منیب‌الرحمن. شعر دوره‌مشروطه، ترجمه یعقوب آژند، ‌تهران: نشر روزگار، چ 1، 1378 ش، ص 52.

[3] سیف آزاد، عبدالرحمن. دیوان عارف قروینی، تهران: امیركبیر، 2536، ج.6، ص 101، 102.

[4] آرین پور، یحیی. از صبا تا نیما، تهران، جیبی، 1350 ش، ج 2، ص 148.

[5] یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن، تهران: علمی، 1369 ش، ج.2، ص 396.

[6] یوسفی، غلامحسین. چشمه روشن، تهران: علمی، 1369 ش، ج.2، ص 396، 399، 403 (به اختصار)

[7] حاثری (کورش)، ‌سیدهادی. آثار منتشر نشده عارف قزوینی، نشر جاویدان، 1372 ش.

[8] سپانلو، محمدعلی. چهار شاعر آزادی، تهران: نشر نگاه، 1369 ش.

[9] نورمحمدی، مهدی. عارف قزوینی «نغمه سرای ملی ایران»، نشر عبید زاکانی، 1378ش.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]