خداپرستان سوسیالیست
خداپرستان سوسیالیست، عنوان اولین نهضت فكری ـ سیاسی با مضمون و هویت ملی ـ مذهبی.
این حزب در 1322ش توسط گروهی از جوانان مذهبی تشكیل شد[۱]. نظریهپردازان این نهضت، محمد نخشب و جلالالدین آشتیانی، معتقد بودند كه باید سوسیالیسم را از قید ماتریالیسم و خداپرستی را از قید خرافات رها كرد. آنها در پی تحقق اهداف خود با تشكیل جلسات بحث و انتقاد مبارزات سیاسی و اجتماعی خود را آغاز كردند[۲]. در اواسط 1329ش پس از ائتلاف با حزب ایران فعالیتهای خود را در زمینه ملی شدن صنعت نفت گسترش دادند[۱][۳].
بروز اختلاف بین جوانان نهضت خداپرستان سوسیالیست و گردانندگان حزب ایران منجر به انشعاب جوانان از حزب ایران شد و تشكیل جمعیت آزادی مردم ایران شد. هدف جمعیت ارتقاء سطح آگاهی مردم درباره خطر توطئههای دربار و عوامل ضدملی بود. این گروه با انتشار روزنامه مردم ایران در 1333ش حزب مردم ایران را پایهگذاری كردند[۴]. بعد از كودتای نظامی 28 مرداد با انتشار روزنامه راه مصدق و برگزاری تظاهرات سهم مؤثری در مبارزات ملی داشتند. پس از برقراری جمهوری اسلامی و تشكیل كابینه موقت مهندس بازرگان تعدادی از اعضای این كابینه از اعضای قبلی این حزب بود[۵][۶]. این حزب در حال حاضر فعالیت علنی ندارد.
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ تربتی سنجابی، محمود. قربانیان باور و احزاب سیاسی ایران. تهران: آسیا، 1375، ص 221.
- ↑ نكوروح، محمود. نهضت خداپرستان سوسیالیست. تهران: چاپخش، 1377، ص 22-23.
- ↑ نكوروح. محمود. نهضت خداپرستان سوسیالیست. تهران: چاپخش، 1377 . ص 28-29.
- ↑ نخشب، محمد. مجموعهای از آثار دكتر نخشب. تهران: چاپخش، 1381، ص 308.
- ↑ تربتی سنجابی. محمود. قربانیان باور و احزاب سیاسی ایران. تهران: آسیا، 1375. ص 222.
- ↑ نكوروح. محمود. نهضت خداپرستان سوسیالیست. تهران: چاپخش، 1377. ص 33.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
الهه جواهری