دوره‌های ادبیات فارسی

بی‌شک ادبیات فارسی در سیر تکاملی خود از تکوین اولیه تا به امروز، با توجه به اعصار و ادوار سیاسی در مقاطع گوناگون تاریخی، چهره‌های متفاوتی از هویت خود نشان داده است. این مقاطع زمانی در تاریخ ادبیات فارسی به نام «ادوار ادبی» معروف است. در این دوره‌ها اشکال مختلف حکومت‌های سیاسی و به دنبال آن بزرگان و برجستگان ادبی آن حوزه بررسی می‌شوند. دوره‌های ادبی فارسی معمولاً به پنج دوره تقسیم می‌شوند، نخستین بار محمدتقی بهار نثر فارسی را به چهار دوره تقسیم کرد: دوره‌ی اول مقارن با آغاز حکومت سامانی است یعنی از نیمه‌ی اول قرن چهارم شروع می‌شود و تا اواخر قرن پنجم ادامه می‌یابد. دوره‌ی دوم از اوایل قرن ششم تا اوایل قرن هشتم است. دوره‌ی سوم از قرن هشتم تا قرن سیزدهم هجری است. دوره‌ی چهارم زمان بازگشت ادبی است که از نیمه‌ی دوم قرن دوازدهم تا اواسط قرن چهاردهم هجری را در بر می‌گیرد. افزون بر چهار دوره‌ی مذکور اگر عصر جدید را به این ادوار اضافه کنیم، ادبیات فارسی از آغاز تکوین ادبیات دری تا به امروز شامل پنج دوره می‌شود:

1. دوره اول، آغاز شعر فارسی تا اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم؛
2. دوره‌ دوم، اوایل قرن ششم تا قرن هشتم؛
3. دوره‌ سوم، از آغاز قرن هشتم تا قرن سیزدهم؛
4. دوره‌ چهارم، دوره‌ بازگشت ادبی؛
5. دوره‌ پنجم، قرن چهاردهم به بعد (ادبیات معاصر).

نیز نگاه کنید به

• دوره اول، آغاز شعر فارسی تا اواخر قرن پنجم و اوایل قرن ششم
• دوره‌ دوم، اوایل قرن ششم تا قرن هشتم
• دوره‌ سوم، از آغاز قرن هشتم تا قرن سیزدهم
• دوره‌ چهارم، دوره‌ بازگشت ادبی
• دوره‌ پنجم، قرن چهاردهم به بعد (ادبیات معاصر)

منبع اصلی

تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.

نویسنده مقاله

احمد تمیم داری