عکاسی کاربردی

عکاسی کاربُردی، مجموعه شاخه‌هایی از عکاسی که در آن؛ عکاسی، در خدمت عکسبرداری از موضوعی خاص و برای هدفی معین انجام می‌شود. تعداد شاخه‌های کاربردی عکاسی در آغاز، محدود به چند نوع از انواع عکاسی از جمله؛ عکاسی چهره، عکاسی معماری و بناها، عکاسی مستند و عکاسی علمی بود. تعداد شاخه‌های عکاسی کاربردی، امروزه به بیش از یکصد نوع رسیده است.

برخی از شاخه‌های کاربردی عکاسی که رواج و کاربرد زیادتری در تاریخ عکاسی ایران داشته‌اند، به قرار زیر است:

عکاسی مستند

تهیه عکسی غیر ساختگی که بر واقع‌گرایی و بازتاب واقعی و عینی صحنه‌های زندگی تأکید دارد. عکاسی مستند، خود به شاخه‌های دیگری همچون مستند اجتماعی، مستند علمی، مستند خبری تقسیم می‌شود. نخستین عکس‌های مستند در تاریخ عکاسی ایران، عکس‌هایی است که لوییجی پِشه (Luigi Pesce) افسر ایتالیایی ارتش ایران از خرابه‌های تخت‌ جمشید و برخی بناهای تاریخی شهر شیراز در 1274ق/ 1857م عکسبرداری کرده است. عکاسی مستند، یکی از شاخه‌های رایج در عکاسی از آغاز تا کنون بوده است.

عکاسی خبری

شاخه‌ای از عکاسی که در آن، فعالیت‌ اصلی، تهیه عکس‌هایی برای گزارش‌های مندرج در روزنامه‌ها و مجله‌هاست. این‌گونه عکس‌ها را عکاسان مطبوعات بنگاه‌های خبری سراسر دنیا و افراد آماتور تهیه می‌کنند.

در سال‌های آغازین پیدایی عکاسی در ایران، این نوع عکاسی، به ابتکار ناصرالدین شاه قاجار، با دادن مأموریتی به ژول ریشار(Jules Richard (1816- 1891))فرانسوی در 1266ق/ 1849م برای عکسبرداری و تهیه گزارش تصویری از سنگ‌‌ نگاره‌ها و بناهای تخت جمشید صورت گرفت، آغاز شد. ریشار البته، مأموریت را به دلایل مالی نیمه کاره رها کرد، اما در 1277ق/ 1860م عکاس دیگر فرانسوی به نام هانری دوکولیبوف دوبلوکویل( H. de couliboeuf de Blocqueville) به دستور ناصرالدین شاه به جبهه نبرد مَرو اعزام شد که با اسارت او این مأموریت نیز نا فرجام ماند. عکاسی خبری در سال‌های میانی سلطنت ناصرالدین شاه و با فرمان‌های رسمی که برای عکاسان دربار صادر می‌شد، کاربرد بسیاری در بازتاب اوضاع و چگونگی مملکت داشته است. برخی از عکس‌ها نیز به صورت چاپ سنگی در مطبوعات آن دوران به چاپ رسیده است که سرآغاز عکاسی مطبوعاتی در ایران نیز به شمار می‌روند.

با آغاز جنبش مشروطه و نیاز روزافزون به خبرهای تصویری، به کارگیری این شاخه از عکاسی با رواج کارت پستال‌هایی از وقایع مشروطه و عکس‌هایی از قهرمانان ملی و مبارزان مشروطه‌خواه، فزونی گرفت و در سال‌های بعد، با پیشرفت‌های صنعت چاپ روزنامه‌ها و نشریات، عکاسی خبری، جزیی جدانشدنی از مطبوعات ایران شد. عکاسی خبری، امروزه شاخه‌های دیگری همچون عکاسی ورزشی، عکاسی جنگ و عکاسی اجتماعی را دربر‌می‌گیرد.

نیز نگاه کنید به

• تاریخچه عکاسی

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

محمدرضا طهماسب پور